Else Beekman
De Spaanse consumentenorganisatie OCU waarschuwt dan ook voor bedrog in producten die als milieuvriendelijk worden verkocht. In theorie worden deze producten verondersteld een hoger percentage biologische ingrediënten te bevatten, op milieuvriendelijke manieren te worden geproduceerd en in het algemeen duurzamer en natuurlijk te zijn.
Naarmate de trend voor milieuvriendelijke producten is gegroeid, is het echter steeds duidelijker geworden dat veel producten alleen voor de show het etiket “eco” dragen. Dit fenomeen, bekend als “ecoposturing” of “greenwashing”, verwijst naar de misleidende marketingtactieken die bedrijven gebruiken om producten te verkopen die niet echt milieuvriendelijk zijn.
Bekijk ook: Welke supermarkt in Spanje verkoopt de meeste biologische producten?
Volgens OCU is de cosmetica-industrie een van de sectoren die zich hier in het bijzonder schuldig aan maakt. Hier ontbreken namelijk duidelijke wettelijke richtlijnen. Dat stelt bedrijven in staat om misleidende advertenties te gebruiken om hun producten te verkopen.
OCU wil consumenten helpen een beter onderscheid te kunnen maken en te leren waar ze op moeten letten als ze graag milieuvriendelijke en verantwoorde producten kopen en komt daarom met de volgende tips.
Veel bedrijven creëren een “groen” imago voor hun producten. Dat doen ze met behulp van ontwerpen en kleuren die klanten associëren met de natuur en milieuvriendelijkheid. Ondanks hun ‘groene’ uitstraling bevatten veel van deze producten ingrediënten die de omgeving schaden. Bovendien worden deze producten vaak overdreven goed verpakt in niet-recyclebare materialen.
Gebruik van natuurlijke ingrediënten zegt niet alles
Een ander probleem is dat het gebruik van natuurlijke ingrediënten niet noodzakelijkerwijs betekent dat een product ook milieuvriendelijk is. Om hierover conclusies te kunnen trekken moet ook het proces dat wordt gebruikt om deze ingrediënten te extraheren en de milieu-impact van hun productie en transport worden bekeken. Kokosolie kan bijvoorbeeld organisch zijn, de productie ervan kan wel bijdragen aan ontbossing in tropische bossen.
Sommige producten gebruiken ronduit valse labels of benamingen, zoals “Bio”, “Organic”, of “Ocean Friendly” die de klant misleiden. Als voorbeeld wijst OCU op het product Bio-oil (verkrijgbaar bij apotheken). Dit is een cosmetische olie die paraffine bevat, een petroleumderivaat en is daarom helemaal niet “bio”.
Pas op met niet-erkende eco-labels
Het advies aan consumenten is ook dat ze voorzichtig zijn met allerlei eco-labels. Veel bedrijven maken deze zelf. Deze zijn dan niet erkend, omdat er geen enkele controle op is. Feitelijk worden alleen bepaalde labels, zoals EU Biolabel of Ecoert echt gecertificeerd door openbare en particuliere instellingen die ook controles uitvoeren of aan alle vereisten voor het label is voldaan.
De waarschuwing van de OCU herinnert consumenten eraan dat niet alle producten die als milieuvriendelijk worden geëtiketteerd dat ook zijn. Het is belangrijk is om rekening te houden met de ingrediënten en verpakkingen die in deze producten worden gebruikt om beter geïnformeerde en milieubewuste aankopen te doen.
Hoe te weten of een product echt milieuvriendelijk is?
Ecologische voedselproductie is geregeld via verschillende Europese normen. De EU heeft een juridisch kader voor dit type producten vastgesteld en de regels van productie, etikettering, controle enuitwisseling tussen landen binnen en buiten de EU gespecificeerd. Maar wat zijn nu precies biologische producten. Hoe kun je ze onderscheiden?
Productie van ecologische groenten en fruit
In dit geval bepaalt de regel bijvoorbeeld dat om een ecologisch product te zijn, genetisch gemodificeerde organismen in al zijn vormen verboden zijn. Wat de productie betreft, stelt de Europese wet vast dat zaden die worden gebruikt om het voedsel te zaaien, ecologisch moeten zijn. Bovendien mogen alleen bepaalde insecticiden en reinigingsproducten die door de Europese Commissie zijn gemachtigd, worden gebruikt en moeten schadelijke fytopharmaceuticals worden vermeden.
Wilde plantenproducten, zoals frambozen of bosbessen moeten ook op ecologische manier worden verzameld in gebieden die als zodanig zijn geclassificeerd. Aan de andere kant is zeewier – een steeds populairder voedingsmiddel – milieuvriendelijk als het gebied waar het wordt geoogst aan een reeks eisen voldoet die de natuurlijkheid ervan garandeert.
Ecologische vee
Om een biologisch stuk vlees of kaas te zijn, moet het dier waar het van afkomstig is, zijn geboren en grootgebracht in een bedrijf dat aan alle kenmerken voldoet. Hun voer moet biologisch zijn evenals hun reproductiemethoden. Evenzo moeten alle gebruikte schoonmaakproducten door de Europese Commissie worden geautoriseerd.
Een label voor de hele Europese Unie
Naast de biologische productie is ook de informatie voor de consument van belang. Deze moet worden geïnformeerd over welk type product ze kopen en de kenmerken ervan. Verordening 66/2010 stelt het ecologische label op. Dat is een systeem om producten van dit type te identificeren die in alle landen van de EU kunnen worden gerkocht.
Het label wordt alleen verleend aan producten met een lagere impact op het milieu met betrekking tot andere producten van dezelfde categorie. De criteria hiervoor worden gebaseerd op wetenschappelijke gegevens die de volledige levenscyclus van de producten onderzoeken.
EU Ecolabel voor biologische producten
Het Europese Ecolabel of de bloem (“met de bloem kies je voor groen) is een bloem tegen een witte achtergrond gevormd door 12 blauwe sterren. Deze badge moet duidelijk zichtbaar zijn op de verpakking. Ook moet daarop een verwijzing staan naar het controle-orgaan dat het biologische karakter van het product certificeert. Alleen voedingsmiddelen met meer dan 95% ecologische ingrediënten kunnen dit label dragen.
Wanneer is een product ecologisch, biologisch of organisch?
Ecologisch: producten zijn gemaakt met behulp van praktijken of processen die het ecologisch evenwicht respecteren en de milieu-impact minimaliseren.
Biologisch: producten die zijn geproduceerd zonder het gebruik van synthetische chemicaliën, pesticiden, herbiciden, kunstmeststoffen of genetisch gemodificeerde organismen. Biologische producten zijn vaak milieuvriendelijker en gezonder voor menselijke consumptie. Deze krijgen het EU-biolabel.
Organisch: Deze term verwijst vooral naar landbouwproducten die zijn geproduceerd zonder het gebruik van synthetische chemicaliën. Organische producten zijn ook vaak milieuvriendelijker en gezonder voor menselijke consumptie.
Duurzaam: In de context van producten verwijst de term duurzaam naar producten die zijn gemaakt met praktijken die het ecologisch evenwicht respecteren en die continu kunnen worden geproduceerd zonder natuurlijke hulpbronnen uit te putten of het milieu te beschadigen.