Else Beekman
De verkiezingsnederlaag van de sociaaldemocratische arbeiderspartij PSOE in Extremadura, de partij zakte weg naar een historisch dieptepunt, leidt tot hevige kritiek binnen de partij. Oud-minister Jordi Sevilla komt met een manifest waarmee hij de eerste stap wil zetten naar een alternatief voor het leiderschap van Pedro Sánchez.
De verkiezingen van 21 december vormden een flinke tegenvaller voor de Spaanse socialisten. In Extremadura, ooit een socialistisch bolwerk, leed de PSOE een forse nederlaag: de partij verloor 18 procentpunten en 11 zetels ten opzichte van de Partido Popular (PP). Zelfs Podemos komt dichterbij dan de PP. Deze klap veroorzaakte grote onvrede in de partij. Die betreft met name het gebrek aan zelfreflectie hierover bij de huidige partijtop in Madrid.
El Confidencial schrijft dat volgens bronnen binnen de PSOE willen steeds meer leden een inhoudelijk debat over de toekomst van de partij. Vooral omdat men vreest dat de trend zich bij volgende verkiezingen in regio’s als Aragón, Andalusië en Castilla y León zal herhalen.
Jordi Sevilla wil breder debat
In dit klimaat neemt oud-minister Jordi Sevilla het voortouw. Hij kondigde aan in januari een manifest te publiceren waarmee een alternatieve koers binnen de PSOE kan worden vormgegeven. Het doel is niet om Sánchez direct uit te dagen, maar om voorbereid te zijn op het moment dat hij het leiderschap neerlegt.
“Het gaat niet om ‘sanchismo’ of ‘antisanchismo’,” zegt Sevilla. “We willen een solide alternatief opbouwen.” Volgens hem is het huidige project van de PSOE “afgedwaald” door politieke concessies op het gebied van territoriale autonomie, justitie en begrotingsafspraken aan partijen als ERC, Bildu, Junts en Sumar. Daardoor is er te weinig ruimte voor een samenhangend landelijk beleid op cruciale terreinen als onderwijs, zorg en economie.
Socialistische koerswijziging
Het manifest moet een eerste stap zijn in de koerswijziging van de PSOE. Sevilla pleit voor een terugkeer naar de sociaaldemocratische kernwaarden die de PSOE na de Spaanse Transitie groot maakten. Hij ziet de eenzijdige besluitvorming binnen de partijstructuur en het gebrek aan interne discussie als belangrijke problemen.
Een groep van “tien tot vijftien” ondertekenaars, bestaande uit zowel bekende namen als jongere partijleden, zal het manifest ondersteunen. De bedoeling is dat zij een aanzet geven tot een breder debat en dat zij anderen binnen de partij inspireren om zich publiekelijk uit te spreken.
Voorbereiden op het post-Sánchez-tijdperk
Sevilla ziet het manifest als een eerste stap in een proces dat jaren kan duren. De echte kans op verandering zal zich volgens hem aandienen zodra Pedro Sánchez regeringspaleis Moncloa verlaat en er interne verkiezingen volgen. Verwacht wordt dat dit ten laatste in de zomer van 2027 gebeurt.
Hoewel de partijtop in Ferraz het initiatief waarschijnlijk zal proberen te marginaliseren, betekent het manifest wel dat er voor het eerst een georganiseerde poging wordt gedaan om het partijdebat open te breken. Tijd zal leren of dit initiatief uitgroeit tot een serieus alternatief voor Sánchez’ leiderschap