Else Beekman
Vanwege de enorme afstanden die in Spanje te overbruggen zijn, gebeurt veel vervoer per bus. Denk aan teams van sportclubs voor uitwedstrijden, interstedelijk verkeer of toeristische uitstapjes. Alleen, nu blijkt dat het Spaanse buspark een serieus probleem heeft. De vereniging van keuringsbedrijven in Spanje waarschuwt voor een verouderde vloot die zeer intensief wordt gebruikt en meldt een gemiddelde van 2,7 ernstige gebreken per voertuig.
In het kort
- Bijna één op de drie Spaanse bussen zakt voor de ITV tegenover slechts één op de vijf personenwagens.
- Een afgekeurde bus heeft gemiddeld 2,7 ernstige gebreken.
- De gemiddelde bus is 14,5 jaar oud en heeft al bijna 482.000 kilometer op de teller.
- In 2024 kwamen zes buspassagiers om het leven, het dubbele van 2019, en de trend gaat de verkeerde kant op.
Je stapt in een lijnbus in Madrid, of in een touringcar richting de Costa, en je gaat ervan uit dat het voertuig in orde is. Toch blijkt bijna 30% van de Spaanse bussen en touringcars de ITV (de Spaanse equivalent van de APK) de eerste inspectie niet door te komen. Dat bevestigt AECA-ITV, de branchevereniging van erkende keuringstations in Spanje.
Slechts 73% slaagt bij de eerste poging. Ter vergelijking: bij personenwagens ligt dat percentage met 82% een stuk hoger. Bussen en touringcars scoren daarmee als op twee na slechtste categorie van het hele Spaanse wagenpark. Alleen vrachtwagens doen het nog beroerder.
Oud en hard gereden
De vraag rijst dan snel: hoe kan dit? De verklaring is te vinden in de gemiddelde leeftijd van een Spaanse bus van 14,5 jaar. Dat is behoorlijk oud gezien hoe intensief zo’n voertuig doorgaans wordt ingezet. Gemiddeld rijdt een bus bijna 482.000 kilometer, dat is zo’n 12 keer de omtrek van de aarde.
Wat er dan precies mis is
De gebreken die bij keuringen worden gevonden zijn niet van de milde soort. De meest voorkomende problemen zijn:
- Tachograaf, snelheidsbegrenzer of onrechtmatige modificaties — goed voor 17,6% van de afkeuringen
- Remmen — 15,7%
- Carrosserie en exterieur — 13,6%
- Uitstoot — 12,7%
- Verlichting en signalering — 12,68%
- Assen, wielen, banden en vering — 11,8%
Een niet goed werkende tachograaf, die de rij- en rusttijden van de chauffeur controleert, of remmen die niet goed werken, banden met te weinig profiel. Voor de verkeersveiligheid zijn dat geen verwaarloosbare gebreken.
Meer ongelukken, meer slachtoffers
En dan zijn er de harde cijfers van de DGT, de Spaanse verkeersdienst. In 2024 waren bussen betrokken bij 2.855 ongelukken. Dat betrof een stijging ten opzichte van de 2.662 in 2023. Zes mensen kwamen daarbij om het leven, het dubbele van 2019. Zesenzeventig anderen belandden gewond in het ziekenhuis.
Dat busreizen statistisch gezien nog altijd tot de veiligste manieren van transport behoort, is dan ook bijna verrassend. Maar het is ook geen vrijbrief. Guillermo Magaz, directeur van AECA-ITV, spreekt van een “fundamentele verplichting” om de keuringen serieus te nemen en te investeren in onderhoud. Bussen vervoeren in Spanje dagelijks gemiddeld 9,7 miljoen reizigers.
Toezicht op papier
Ondanks de vele bussen die de eerste inspectie niet doorkomen, bestaat er wel een controlesysteem. Het Spaanse Ministerie van Transport beschikt over een eigen inspectiedienst die jaarlijks een handhavingsplan opstelt. Busmaatschappijen worden in theorie stevig gecontroleerd. Bussen jonger dan vijf jaar moeten namelijks jaarlijks worden gekeurd (ITV), daarna zelfs elke zes maanden.
Tachografen worden bovendien apart gecontroleerd via gespecialiseerde centra, en moeten om de twee jaar langs voor een verplichte herkeuring. Sinds 2026 zijn die inspecties op basis van nieuwe Europese normen verder aangescherpt. Ook kunnen burgers overtredingen melden via een digitaal meldpunt van het ministerie.
Handhaving in de praktijk
De officiële stukken laten echter niet zien hoe effectief dat toezicht in de praktijk uitpakt. Er zijn geen publieke cijfers over hoeveel busmaatschappijen na een afgekeurde ITV daadwerkelijk worden gevolgd, of welke sancties bedrijven krijgen die hun vloot structureel niet op orde hebben. AECA-ITV slaat dan wel alarm over de staat van het wagenpark, maar concrete opvolgingsdata ontbreken.
Alleen als een bus wordt gecontroleerd en blijkt dat de ITV verlopen is, krijgt de maatschappij verkeersboetes. Verder kunnen busmaatschappijen ook geanctioneerd worden via de Ley de Ordenación del Transporte Terrestre (LOTT). Het manipuleren van de tachograaf of het niet naleven van rij- en rusttijden geldt als een ernstige tot zeer ernstige overtreding, met boetes tussen €1.000 en €6.000.
En dan is er nog een vaak onderschat risico: verzekeringsmaatschappijen vergoeden geen schade bij een ongeluk als blijkt dat het voertuig op het moment van de botsing een verlopen of negatieve ITV had. Voor een bus vol passagiers zijn de financiële en juridische gevolgen daarvan nauwelijks te overzien.
Voor automobilisten geldt overigens: de boetes voor een verlopen ITV in Spanje lopen op tot 500 euro. En door gestegen energieprijzen is de keuring zelf ook zo’n 8 tot 10 euro duurder geworden.