Else Beekman
De Europese bevolking behoort voor het grootste deel uit de middenklasse; de groep mensen die van fundamenteel belang is voor de economische ontwikkeling en de politieke en sociale stabiliteit van een land. Landen met een aanzienlijke en vaak nog groeiende middenklasse hebben ook vaak een stabiele economische groei en politieke situatie. Voor de, vaak hoogopgeleide, burgers in deze klasse is het inkomen uit arbeid de belangrijkste inkomstenbron.
Binnen de sociale wetenschappen wordt voor het bepalen van de omvang van de middenklasse veelal een onder- en bovengrens van het inkomen gehanteerd. Ook wordt wel gekeken naar het soort werk en de sociale status van werk dat wordt verricht en naar factoren zoals financiële zekerheid en carrièremogelijkheden.
Middenklasse kleine meerderheid in Spanje
In ieder EU-land bestaat de middenklasse uit de huishoudens met een besteedbaar inkomen dat ligt tussen de 75% en de 200% van het gemiddelde inkomen van het betreffende land. In alle EU-landen behoort de meerderheid van de bevolking tot deze middenklasse. Spanje is, op twee landen na, het land waar de middenklasse (met 54%) maar net een meerderheid vormt. Door de grote inkomensverschillen zijn de percentages van de hogere inkomensklasse (11%) en lagere inkomensklasse (34%) relatief hoog vergeleken met andere landen.
Herstel gaat minder snel
De economische crisis heeft in een aantal EU-lidstaten, en in Spanje in het bijzonder, voor een afnemende middenklasse gezorgd. Vanaf 2009 is er in vrijwel alle Europese landen een stagnatie van de economische groei en toename van de werkloosheid te zien. In Spanje hield deze stagnatie echter langer aan dan in de meeste andere landen. Hier is vanaf 2014, met name in Frankrijk en Engeland, weer een toename van de middenklasse waarneembaar, terwijl deze in Spanje op dat moment nog steeds afneemt en zelfs nu nog niet hersteld is tot het niveau van voor de economische crisis. Pas vanaf 2014 neemt in Spanje de werkgelegenheid weer toe, maar nog steeds heeft het land te kampen met een werkloosheidspercentage van bijna 14%.
Niet alleen de economische crisis, maar ook factoren zoals de toename van tijdelijke en parttimebanen, sociaal overleg en loondalingen binnen een aantal belangrijke beroepsgroepen uit de middenklasse, veranderingen in belastingregelingen, onderwijs en sociale zekerheid hebben tot een afname van de middenklasse geleid.
Maatregelen voor groei van middenklasse
Een sterke en stabiele middenklasse ontstaat niet alleen na decennialange economische groei van een land, maar is ook het gevolg van een overheidsbeleid dat gericht is op inkomstenverdeling tussen de verschillende sectoren in de samenleving. Een stevige economische crisis waarvan in Spanje sprake was, ontketent een politieke en sociale crisis die de inkomensongelijkheid alleen nog maar groter maakt. Het is dus van essentieel belang dat de overheid passende maatregelen treft om het herstel van de middenklasse te stimuleren die als gevolg van de economische crisis te veel is afgenomen.