Else Beekman
De migratiecrisis in Ceuta gaat een nieuwe fase in. Ruim drie maanden na de massale binnenkomst van eind juli start de stad met de afbouw van de noodopvang. Zondag ontruimde de politie de eerste opvangkampen in de haven. Ondertussen loopt het gerechtelijk onderzoek door en brengt de lokale economie haar verliezen in kaart.
Agenten haalden alle vijftig tenten van de Spaanse ontwikkelingsorganisatie AECID leeg. Per bus werden de bewoners naar het opvangcentrum vlak bij de grensovergang El Tarajal gebracht. Daar werd iedereen door de politie gecontroleerd op de precieze verblijfsstatus: migranten van wie de asielaanvraag al is afgewezen en migranten die nog op een besluit wachten.
In het havengebied zaten op het hoogtepunt zo’n 1.700 mensen. Het kamp hier lag gevoelig omdat het terrein onder de bevoegdheid van de havenautoriteit valt, maar de regering in Madrid met een besluit moest ingrijpen om er migranten in te kunnen opvangen.
Na ontruiming kozen meer dan 200 migranten voor vrijwillige terugkeer naar hun land van herkomst, meestal Marokko, zo meldden politiebronnen. Via een zijdeur liepen ze vervolgens naar Marokko. Migranten met een al afgewezen asielaanvraag werden direct teruggestuurd.
Migratiecrisis in Ceuta niet voorbij
Na ontruiming van het havengebied wil de regering ook mensen uit andere opvangplekken verplaatsen om ze samen te brengen op locaties waar nog wel plaats is. Volgens regeringsbronnen moet Ceuta zo snel mogelijk terug naar volledige normaliteit. Toch moeten veel bewoners van de kampen nog wachten omdat hun asielaanvraag nog niet is afgehandeld of nog niet in behandeling is genomen.
Geen minderjarigen teruggestuurd
Nog geen enkele minderjarige migrant is vanuit Ceuta naar Marokko teruggestuurd, zo erkende minister Torres van Territoriaal Beleid maandag. Sinds 10 augustus zijn wel bijna 16.000 volwassenen teruggekeerd naar het buurland, vrijwillig of gedwongen.
Het terugsturen van minderjarigen is niet eenvoudig en tijdrovend, zegt Torres. De overheid is bij wet verplicht om het belang van het kind voorop te stellen en moet daarom elke situatie afzonderlijk beoordelen. De minister wilde ook benadrukken dat de PP, die in Ceuta zelf bestuurt, de terugkeer van minderjarigen daar evenmin heeft kunnen regelen.
Rechter hoort beschermde getuigen
Bij de nationale rechtbank in Madrid zijn vandaag vier beschermde getuigen opgeroepen om een verklaring af te leggen. Dat gebeurde op verzoek van het grens- en immigratiecentrum CENIF van de nationale politie. Rechter María Tarfdón spreekt van vermoedelijk crimineel gedrag vanuit het buitenland dat de territoriale integriteit van Spanje ernstig heeft aangetast.
De rechter beschikt ook over politierapporten met opvallende conclusies. Mensensmokkelnetwerken richting Ceuta en het Spaanse vasteland hebben geen oproepen gedaan om massaal de grens over te steken. Voor 30 juli telt het rapport nul van zulke berichten.
Dat is opmerkelijk omdat met die conclusie de eerste lezing van de regering wordt tegengesproken. Premier Pedro Sánchez gaf op 31 juli nog de smokkelaars de schuld. Die zouden op sociale media een verkeerde uitleg van een uitspraak van het Hooggerechtshof hebben verspreid.
Nog niet bekend is wie de oproepen dan wel deed. In de dagen voor de binnenkomst gingen veel berichten rond op verschillende sociale media en volgens de politie gebeurde dat volgens een vast patroon. Een van die berichten stelde dat de grens onbewaakt was omdat Marokkaanse agenten de koninklijke familie op diens feestdag moesten beschermen.
Een eerder politierapport dat de rechter ontving, wijst naar Marokko en neomt de betrokkenheid van de Marokkaanse veiligheidsdiensten, zowel in uniform als in bruger. Het blijft bij verdenkingen omdat het onderzoek nog loopt en een deel ervan geheim is.
Ceuta’s economie voelt de gevolgen
Door de massale binnekomst van migranten eind juli, de duizenden migranten op straat en de chaos en onzekerheid die daarop volgden, is de lokale economie hard geraakt. De Kamer van Koophandel in de stad becijfert het verlies van banen op 158. Daarvan gingen er 63 verloren in de detailhandel en ruim 50 in de horeca. De rest komt uit andere sectoren.
Politieke spanning loopt op
Maandag haalde president Juan Jesús Vivas (PP) van Ceuta nog hard uit naar de Spaanse premier. Die zou zijn stad in de steek hebben gelaten op het moeilijkste moment uit haar recente geschiedenis. Sánchez deed volgens Vivas niets om de binnenkomst te voorkomen, ging op vakantie en kwam zijn belofte niet na om de rust binnen enkele uren te herstellen.
Ondertussen gaat de bewaking op zee door. De Guardia Civil onderschepte maandag twee bootjes in de Straat van Gibraltar met twintig volwassen migranten aan boord, die de Spaanse kust probeerden te bereiken.
Makkelijker terugsturen
De regering Sánchez overweegt nu een aanpassing van de vreemdelingenwet, waarmee terugzendingen aan de grens gemakkelijker worden. De ministerraad keurde hiertoe eind september al voorontwerpen goed. Die zetten ook de Europese migratieregels in Spaanse wetgeving om. Of en wanneer die wijzigingen er komen, is niet duidelijk.