Else Beekman
Na een week zonder dat de Spaanse regering opheldering gaf over haar standpunt over deze operatie, die wordt gestimuleerd door de VS, lichtte het ministerie van Defensie zaterdagmiddag eindelijk haar standpunt toe in een verklaring.
Hierin verwerpt het ministerie de wijziging van de geografische reikwijdte van Operatie Atalanta. Spanje is voorstander van het creëren van een ad-hocmissie met ‘een eigen entiteit’, waarbij EU-lidstaten die dat wensen, betrokken worden. Regeringsbronnen sluiten uit dat Spanje meedoet.
Sánchez in gesprek met Biden
De beslissing komt na het gesprek van Joe Biden met Pedro Sánchez op vrijdagavond, waarin zij de situatie in de Rode Zee bespraken. Volgens de verklaring van het Witte Huis benadrukte Biden ‘het belang om ervoor te zorgen dat het conflict niet overslaat naar de regio, inclusief het veroordelen van de voortdurende Houthi-aanvallen op commerciële schepen’. In het persbericht van Moncloa werden de Houthi’s niet genoemd, wat wijst op een onderliggend meningsverschil.
Afgelopen donderdag sprak Spanje zijn veto uit over de uitbreiding van de Atalanta-marinemissie van de EU, die piraterij in de Indische Oceaan bestrijdt, om de VS te ondersteunen in de Rode Zee. Eerder deze week kondigde de Amerikaanse minister van Defensie Lloyd Austin de vorming aan van een zeemachtcoalitie om de vrijheid van scheepvaart in deze wateren te garanderen. Hij gaf daarbij aan dat Spanje daar deel van zou uitmaken. Hij had hem niet van tevoren geraadpleegd, een onoplettendheid die in Moncloa tot ergernis leidde.
Deze onderwerpen zijn besproken
Volgens Amerikaanse diplomatieke bronnen ging het telefoongesprek vrijdag vooral over het conflict tussen Israël en Gaza. De Amerikaanse president informeerde Sánchez over de noodzaak om vooruitgang te boeken op de drie hoofdlijnen van het werk van de Amerikanen. Dat zijn de humanitaire pauzes in Gaza, de vrijlating van de Hamas-gijzelaars en het zoeken naar een oplossing voor de toekomst van het conflict.
Maar er werd ook gesproken over de risico’s van Houthi-aanvallen op de handelsroutes over zee. Sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten heeft Sánchez een standpunt ingenomen dat afwijkt van dat van de meeste Europese landen. Hij benadrukte de noodzaak om een permanent staakt-het-vuren in Gaza te bereiken en zo snel mogelijk de onderhandelingen te hervatten die zouden leiden tot de oprichting van een Palestijnse staat die in vrede samenleeft met Israël.
Hoewel hij de Europese regeringsleider is die het verst is gegaan in zijn uitspraken, hebben sommige landen zich ook in vergelijkbare bewoordingen uitgelaten. Bijvoorbeeld Ierland, België en Malta. Ook Noorwegen sluit zich aan bij de mening van Sánchez.
Spanje geen voorstander van meedoen met Amerikaanse missie
Spanje is er geen voorstander van om betrokken te raken bij de Amerikaanse missie in de Rode Zee. ‘Het is duidelijk dat de aard en de doelstellingen van de Atalanta-missie niets te maken hebben met de doelstellingen die men in de Rode Zee wil bereiken,’ benadrukt het ministerie.
Met dit argument probeert de regering uit te leggen waarom Spanje eerst de samenwerking met de VS in de Rode Zee steunde in het Politiek en Veiligheidscomité van de EU, door een wijziging in het mandaat van Atalanta en zich de volgende dag terugtrok.
Op bevel van Sánchez blokkeerde de Spaanse vertegenwoordiger vervolgens de wijziging van de doelstellingen van de zeemissie in de Indische Oceaan. Dit veto liet Brussel de enige optie om een ad hoc marinemissie voor de Rode Zee op te zetten waarbij elk land vrij zou zijn om betrokken te raken.
Het lanceren van een specifieke operatie, ter ondersteuning van het initiatief van het Pentagon in deze vakantietijd, is moeilijk, ondanks de urgentie. Hoeveel haast de VS ook maakt, het zal weken duren voordat de EU de operatie op gang heeft gebracht.
Dreiging Straat van Gibraltar
Terwijl de Houthi’s met hun aanvallen de scheepvaart in de Rode Zee in gevaar brengen, dreigen de Iraanse autoriteiten rechtstreeks op te treden in de Straat van Gibraltar. ‘De VS en zijn bondgenoten moeten wachten op de sluiting van de Middellandse Zee en Gibraltar na Bab al-Mandab en de Rode Zee als het zionistische Israëlische regime doorgaat met zijn misdaden in Gaza (…)’, waarschuwde generaal Mohammad-Reza Naghdi zaterdagavond. Hij is de nummer twee van de Iraanse Revolutionaire Garde. Iran beschikt niet over de middelen om de Straat van Gibraltar te blokkeren. Als het dat met zijn eigen strijdkrachten zou proberen, zou dat een reactie van de NAVO uitlokken.