Else Beekman
We publiceerden eerder al de verwachting van de Spaanse belastingdienst Hacienda, die voorspelde een recordbedrag aan belasting te zullen innen. Nu blijkt die schatting ook te kloppen. Tot en met oktober heeft de Spaanse schatkist zo’n 6,6 miljard euro extra binnengekregen dankzij een reeks belastingmaatregelen die begin 2025 zijn ingevoerd. Denk aan hogere btw op basisproducten, een terugkeer naar het oude tarief voor elektriciteit en nieuwe heffingen op onder meer banken en tabaksproducten.
Het ministerie van Financiën voorspelt dat het totaal aan belastinginkomsten dit jaar uitkomt op ongeveer 325 miljard euro. Dat is een recordbedrag. Volgend jaar denkt men zelfs 350 miljard te kunnen innen. Spanje schuift met deze cijfers geleidelijk op richting het Europese gemiddelde, alleen sluit het inkomen per hoofd van de bevolking hier niet bij aan. Dat loopt behoorlijk achter vergeleken met landen als Duitsland en Frankrijk.
Hogere btw op levensmiddelen en energie
Als een van de eerste maatregelen dit jaar draaide de regering de tijdelijke btw-verlaging op basisproducten terug. Levensmiddelen zoals brood, melk, eieren en olijfolie gingen weer terug naar het btw-tarief van 4% btw. Dat was vorig jaar nog 2%. Ook pasta en zaadolie werden weer zwaarder belast.
Iets soorgelijks gebeurde bij de elektriciteit. Vanaf januari 2025 geldt opnieuw het standaardtarief van 21% btw na een tijdelijke verlaging tijdens de energiecrisis naar 10%. De hogere energierekeningen voor huishoudens leveren de staat dus honderden miljoenen euro’s extra op.
Extra inkomsten uit vennootschapsbelasting
Ruim de helft van de extra opbrengst komt uit de vennootschapsbelasting: meer dan 3 miljard euro. Dat is vooral te danken aan aangepaste regels voor verliesverrekening bij grote bedrijven. Zo mogen ze nog maar de helft van hun verliezen binnen een concern aftrekken, een maatregel die eerder was afgeschaft maar nu opnieuw is ingevoerd. Ook het beperken van het recht om verliezen te compenseren heeft flink bijgedragen.
Nieuwe en aangepaste belastingen
Naast de btw en de vennootschapsbelasting zijn er meer belastingen die dit jaar voor extra geld in het laatje hebben gezorgd:
- Bankheffing: Banken betalen sinds dit jaar een nieuwe belasting op rente-inkomsten en commissies, goed voor 1,4 miljard euro.
- Energiebelasting: Door het terugdraaien van tijdelijke kortingen op energieopwekking kwamen er 807 miljoen euro bij.
- Accijnzen: Herstel van het oude elektriciteitstarief en hogere accijnzen op tabak leverden 759 miljoen op.
- E-sigaretten: Een nieuwe accijns op vloeistoffen voor elektronische sigaretten bracht 22 miljoen euro op sinds april.
Minder inkomsten uit de inkomstenbelasting
Dat via de inkomstenbelasting (IRPF) ruim 1 miljard euro minder werd geïnd door de belastingdienst is opmerkelijk. De reden hiervoor is een uitspraak van de rechter in het voordeel van gepensioneerden die te veel betaalde bijdragen aan arbeidsverzekeringen terugkrijgen.
Toch voelen veel werkende Spanjaarden hun belastingdruk toenemen. Dat komt door wat in Spanje bekendstaat als “progresividad en frío”. Het klinkt ingewikkeld, maar het principe is eenvoudig: als lonen stijgen, gaan mensen automatisch meer belasting betalen, ook al blijven de belastingschijven gelijk. Daardoor betalen velen ongemerkt meer, terwijl hun koopkracht nauwelijks toeneemt.
Middengroepen voelen de druk
Vooral middeninkomens merken de gevolgen. Sparen wordt moeilijker en aan het eind van de maand blijft er minder over voor dagelijkse uitgaven. Critici wijzen erop dat juist deze groep de motor is van de economie en dat je die niet eindeloos kunt blijven belasten.
Tegelijkertijd maken de extra inkomsten wel veel mogelijk. De overheid kan investeren in pensioenen, zorg en onderwijs. Voorstanders van het huidige beleid benadrukken dat financiële stabiliteit cruciaal is, zeker na de onrust van de afgelopen jaren.
Recordopbrengst uit belastingen voor de Spaanse schatkist in 2025