Elize van Loon
De goudjakhals – ook wel gewone jakhals genoemd -breidt zich de laatste jaren opvallend snel uit in Europa. Waar de soort vroeger vooral in Zuidoost‑Europa leefde, duikt hij nu op in steeds meer landen richting het westen. Onderzoekers verwachten zelfs dat de goudjakhals zich uiteindelijk kan vestigen in driekwart van het continent. Dat is een enorme verschuiving in het Europese dierenlandschap, en Spanje speelt daarin een steeds belangrijkere rol.
In het kort
- De goudjakhals breidt zich snel uit in Europa — en bereikt steeds meer landen richting het westen
- Spanje biedt een geschikte leefomgeving — met veel overgangszones en voldoende voedsel
- In 2024 werd een goudjakhals bij Zaragoza gespot — maar er zijn officieel nog geen gevestigde populaties
- Onderzoekers verwachten toekomstige vestiging — de omstandigheden in Spanje zijn gunstig
De goudjakhals is kleiner dan de wolf en heeft veel minder ruimte nodig. Hij kan leven in gebieden waar landbouw en natuur elkaar afwisselen en past zich makkelijk aan nieuwe omstandigheden aan. Daardoor heeft hij geen uitgestrekte wildernis nodig. Juist dat maakt hem zo succesvol in een Europa waar het landschap voortdurend verandert door menselijk gebruik.
In verschillende landen, zoals Oostenrijk, Hongarije en Italië, heeft de soort zich in korte tijd stevig gevestigd. Onderzoekers zien dat de goudjakhals vooral profiteert van plekken waar de wolf minder aanwezig is. In zulke gebieden ontstaat ruimte voor middelgrote roofdieren, en de goudjakhals maakt daar direct gebruik van.
Aantrekkelijke leefomgeving
Volgens het onderzoek zijn er in Spanje steeds meer gebieden die geschikt zijn voor de goudjakhals. Dat komt door een combinatie van factoren. Het Spaanse landschap bestaat uit veel overgangszones tussen bos, landbouw en open terrein: precies de plekken waar de goudjakhals zich het prettigst voelt. Daarnaast is er veel voedsel beschikbaar, zoals konijnen en andere kleine zoogdieren. Ook menselijke activiteiten zorgen voor extra voedselbronnen, bijvoorbeeld in de vorm van landbouwafval of kadavers van wilde dieren.
In 2024 werd voor het eerst een goudjakhals in Spanje gespot bij Zaragoza. Toch zijn er volgens recente rapportages officieel nog geen bevestigde waarnemingen die wijzen op een gevestigde populatie. De losse spotting uit 2024 wordt dus niet gezien als bewijs dat de soort zich al in Spanje heeft gevestigd. Onderzoekers benadrukken wel dat de omstandigheden gunstig zijn voor toekomstige vestiging. Als de trend zich voortzet, is het volgens hen waarschijnlijk dat de goudjakhals binnen afzienbare tijd de Spaanse grens definitief oversteekt.
Wat betekent zijn komst voor Spanje?
Biologen verwachten geen grote problemen als de goudjakhals zich in Spanje vestigt. De soort vormt geen gevaar voor mensen en veroorzaakt doorgaans minder schade aan vee dan de wolf. Wel kan zijn aanwezigheid invloed hebben op andere dieren, zoals vossen, die mogelijk terrein verliezen. Voor natuurbeheerders kan dat nieuwe vragen oproepen over het evenwicht tussen verschillende soorten.
Toch kan de komst van de goudjakhals ook voordelen hebben. De soort helpt bij het in balans houden van populaties kleine zoogdieren en kan zo bijdragen aan een gezond ecosysteem. Zijn opmars laat bovendien zien hoe flexibel de natuur is en hoe snel dieren reageren op veranderingen in het landschap.