Else Beekman
De autoriteiten in Ceuta staan op scherp: vandaag zijn de Marokkaanse verkiezingen en op sociale media circuleren oproepen om juist op deze dag massaal de grens naar Spanje over te steken. Spaanse inlichtingendiensten volgen deze week zelfs een chatgroep met de naam “Grote aanval 23 september”. Toch twijfelt de politie of het er echt van zal komen. Marokko heeft de grens met Ceuta extra beveiligd, wat een groot verschil maakt met de situatie eind juli toen tienduizenden mensen zonder papieren bij El Tarajal Ceuta binnendrongen.
Aan de grensovergang El Tarajal was het woensdagochtend rustig. Er stonden meer agenten van de Guardia Civil dan normaal. De nacht verliep zonder bekende incidenten, zowel in Ceuta als in Melilla. In Marokko gingen om acht uur ’s ochtends de stembureaus open. Bijna 16 miljoen Marokkanen mogen stemmen voor de 395 zetels in het parlement.
Waarom juist vandaag?
Dat men juist vandaag een massale oversteek vreest is omdat de vorige samenviel met de Dag van de Troon in Marokko. Op zo’n dag zijn de Marokkaanse veiligheidsdiensten op andere locaties druk bezet. Dat zal op deze verkiezingsdag opnieuw het geval zijn. Politie en leger moeten stembureaus en de openbare orde bewaken. El País meldt op basis van inlichtingenbronnen dat veiligheidsdiensten geen stevige organisatie achter een grote bestorming zien. Wel verwachten ze losse pogingen of kleine groepjes die van deze situatie willen profiteren.
Het is niet de eerste keer dat er een datum rondzingt waarop opnieuw een massale poging tot grensoversteek gepland zou worden. Ook voor 15 augustus en 20 september werden waarschuwingen verspreid. Maar op geen van die twee dagen kwam het ervan.
Grensbewaking in Marokkaanse handen
Voor veel inwoners van Ceuta is het antwoord simpel. “Ze komen binnen als Marokko wil dat ze binnenkomen”, zei taxichauffeur Félix (44) dinsdag tegen El País. Rabea Abdeselam (43) was die dag zelf naar het Marokkaanse Castillejos geweest. Zij denkt niet dat er veel zwemmers komen. “Ze hebben heel veel politie en militairen neergezet. Bij terugkomst vroegen ze om mijn papieren. Het is echt streng.”
Agenten aan Spaanse kant zeggen eigenlijk hetzelfde. “We bewaken de grens niet zelf. We kunnen niemand tegenhouden. Je moet vertrouwen hebben in Marokko”, aldus een hooggeplaatste politieman in Ceuta. Of er opnieuw een massale binnenkomst volgt, hangt dus vooral af van hoe goed de Marokkaanse gendarmerie mensen tegenhoudt.
Rabat heeft Madrid beloofd de grens te bewaken en elke oversteek te voorkomen. Minister van Buitenlandse Zaken José Manuel Albares zegt voortdurend contact te hebben met zijn Marokkaanse collega Nasser Bourita. Drie inwoners van Ceuta die dinsdag heen en weer gingen, zagen al ver voor de grens een enorme politiemacht. Ook wordt het gebied met drones gecontroleerd.
Extra agenten en een drijvende barrière
Spanje zelf heeft ook versterking gestuurd. Minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska kondigde maandag extra beveiliging aan in Ceuta en Melilla. ’s Nachts zijn er 120 agenten, overdag 90. Daarnaast komen er drie pelotons van de oproerpolitie (GRS), samen zo’n 60 man.
Dan is er nog de drijvende barrière bij de pier van El Tarajal. Die legde Binnenlandse Zaken er een dag na de massale oversteek neer. Dat heeft een juridische reden. Op 8 juli bepaalde het Spaanse Hooggerechtshof dat mensen die zwemmend de grens overkomen niet direct teruggestuurd mogen worden. Met een fysieke barrière in het water hoopt de regering dat zulke directe terugzendingen weer wel mogen. “De boei is geen afschrikmiddel, het is een juridisch instrument”, zegt een agent in Ceuta.
Alleen werkt die barrière niet altijd. Dinsdag lagen verschillende stukken volledig onder water. Het ministerie maakte dezelfde dag bekend dat het de betonnen pier wil verlengen en een muur van 15 meter in zee wil bouwen. Kosten: zo’n zeven miljoen euro.
Van Soedan naar het noorden
Ook als het vandaag mee blijkt te vallen, maken autoriteiten zich wel zorgen. Inlichtingendiensten zien de laatste weken dat grote groepen mensen uit Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara per trein en bus richting Marokko reizen. Er zouden vooral veel Soedanezen onderweg zijn. Op Instagram en TikTok gaat de hashtag haraga rond. Dat is Arabisch voor “zij die branden” en zou duiden op het omzeilen van grenscontroles. Bij die hashtag staan veel foto’s van jongeren die eind juli Spanje wisten te bereiken. Ook de andere Spaanse exclave Melilla duikt steeds vaker op. Een bron die de chats volgt vertelt: “Ze zeggen dat Melilla een betere optie is, vooral tijdens het gebed”.