Else Beekman
Spanje bevindt zich onderaan de lijst van Europese landen als het gaat om het verlenen van internationale bescherming. Slechts 12% van de aanvragen voor asiel werd in 2023 goedgekeurd, 30 punten lager dan het EU-gemiddelde.
Dit blijkt uit het jaarlijkse rapport van de Commissie Spaanse Hulp aan Vluchtelingen (CEAR). Spanje ontving 163.220 asielaanvragen, alleen overtroffen door Duitsland (351.510) en Frankrijk (166.880).
Stijging van asielaanvragen en wachtlijsten
Het aantal asielaanvragen steeg met 37,3% in 2023, ondanks aanzienlijke obstakels bij de toegang tot de procedure. Het percentage goedkeuringen daalde van 16,5% in 2022 naar 12% in 2023. Bovendien steeg het aantal lopende aanvragen met 56%, waardoor 191.095 mensen in onzekerheid verkeren.
Gebrek aan voorafgaande afspraken
Een groot probleem blijft het gebrek aan beschikbare afspraken voor asielaanvragen. Dat heeft geleid tot een zwarte markt voor afspraakverkoop. Zodoende belandden duizenden mensen in een juridische limbo, zonder bescherming en in onzekere omstandigheden, soms wel negen maanden lang. CEAR bekritiseert de omstandigheden in de asielzalen van de luchthaven Madrid-Barajas. Daar verbleven eind 2023 honderden mensen onder erbarmelijke omstandigheden.
Structurele uitdagingen en discriminatie
Naast de procedurele obstakels ondervinden migranten en vluchtelingen grote moeilijkheden bij het verkrijgen van basisrechten zoals huisvesting, werk, gezondheidszorg en toegang tot bankrekeningen. Deze problemen worden verergerd door toenemende raciale discriminatie en het niet erkennen van de documentatie van asielzoekers.
Toename van aankomsten op de Canarische Eilanden
In 2023 kwamen 39.910 mensen via de Canarische Eilanden Spanje binnen, wat 70% van alle aankomsten uitmaakt. CEAR benadrukt de noodzaak van een stabiele opvangstructuur op zowel de eilanden als het vasteland, vooral gezien de toename van vrouwen en alleenreizende minderjarigen die een verzoek tot het verlenen van asiel indienen.
Gevolgen van het Europees Migratie- en Asielpact
CEAR waarschuwt verder voor de negatieve gevolgen van het recentelijk goedgekeurde Europese Migratie- en Asielpact. Volgens de organisatie versterkt dit pact grenscontroles en richt het zich op het snel uitzetten van migranten, zonder voldoende te investeren in legale en veilige migratieroutes. Dit zal volgens CEAR ernstige gevolgen hebben voor de mensenrechten en de levens van migranten en vluchtelingen. CEAR concludeert dat hervormingen in het Spaanse asielbeleid dringend nodig zijn om beter te voldoen aan internationale verplichtingen en humanitaire standaarden.
Lees ook: De dodelijke kant van de Spaanse zuidgrens op zee