Spanje wil dat EU samenwerkingsakkoord met Israël opschort

De Spaanse premier Pedro Sánchez heeft laten weten dat zijn regering dinsdag in Brussel zal voorstellen dat de Europese Unie het associatieverdrag met Israël verbreekt of opschort. Spanje zet daarmee opnieuw druk op de EU om harder op te treden tegen de regering van premier Benjamin Netanyahu.

Sánchez deed die uitspraak op zondag 19 april tijdens een bijeenkomst van zijn partij PSOE in Gibraleón (Huelva). Hij was om het kandidaatschap van María Jesús Montero in de aanloop naar de regionale verkiezingen van 17 mei te steunen. Montero neemt het in haar campagne op tegen Juan Manuel Moreno Bonilla, de huidige PP-president van deze Zuid-Spaanse regio.

Harde boodschap richting Israël

Sánchez sprak uit dat een land dat het internationaal recht schendt, geen volwaardige partner van de Europese Unie kan blijven. Ook benadrukte hij dat Spanje “een bevriend volk” ziet in Israël, maar dat het niet akkoord gaat met het optreden van de Israëlische regering.

“We doen dat niet omdat we iets tegen hen hebben, integendeel, wij zijn een bevriend volk van het volk van Israël, maar we zijn het niet eens met de daden van zijn regering”, zei hij. “En een regering die het internationaal recht schendt en daarmee de beginselen en waarden van de Europese Unie schendt, kan geen partner van de Europese Unie zijn. Zo simpel is het, zo duidelijk is het.”

De Spaanse premier wil dat “de machtigen” Netanyahu tot de orde te roepen en hem een einde te laten maken aan de oorlog in het Midden-Oosten.

Hij legde de verantwoordelijkheid daarbij expliciet bij “de oorlog van Trump en Netanyahu in Iran”. Volgens Sánchez is die oorlog “een enorme vergissing” die niet alleen duizenden mensenlevens kost en miljoenen mensen in het Midden-Oosten op de vlucht jaagt, maar ook leidt tot miljarden euro’s aan economische schade en voelbaar is “in de portemonnee van de gewone mensen”. Zijn boodschap was opvallend scherp: “Daarom vraag ik degenen die deze oorlog zijn begonnen om deze oorlog te stoppen en Netanyahu een halt toe te roepen. Dat ze deze oorlog stoppen en Netanyahu een halt toeroepen.”

Spanje zoekt opnieuw steun in Brussel

Deze uitspraken van de Spaanse premier passen binnen de kritische houding die Spanje al langer inneemt tegenover het Israëlische offensief. Op Europees niveau is het debat over het associatieakkoord al langer gaande. De vraag is nu of er binnen de EU voldoende steun bestaat voor zo’n vergaande maatregel. De lidstaten zijn hierover sterk verdeeld.

Verkiezingsboodschap aan Andalusië

Sánchez gebruikte het podium in Huelva niet alleen voor buitenlandse politiek. Hij trok ook fel van leer tegen de Partido Popular en Vox. Hij trok ook fel van leer tegen de Partido Popular en Vox, die volgens hem wegkijken van een “illegale oorlog” en tegelijk publieke voorzieningen in Spanje uithollen. Daarbij verwees hij nadrukkelijk naar Trump. Volgens Sánchez houden PP en Vox zich op de vlakte zodra “degene aan de overkant van de Atlantische Oceaan” zegt dat zo’n oorlog in het Midden-Oosten gesteund moet worden.

Vooral de zorg in Andalusië stond centraal. María Jesús Montero stelde dat politieke stabiliteit geen “blanco cheque” mag zijn en beloofde kortere wachttijden in de openbare gezondheidszorg. Ook kondigde zij plannen aan voor de bouw van 100.000 woningen in twee legislaturen en steun voor jongeren bij het kopen van een eerste huis.

Diplomatieke spanning loopt verder op

De reactie uit Israël op Sánchez’ uitspraken liet niet lang op zich wachten. De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Saar haalde op 19 april via X hard uit naar Sánchez. Saar noemde diens opstelling “hypocriet” en verwees daarbij naar de Spaanse relaties met onder meer Turkije, Venezuela en Iran. Daarmee lijkt de diplomatieke spanning tussen beide landen verder op te lopen.