Else Beekman
Ceuta is een Spaanse enclave in Marokko en vormt samen met Melilla de enige landsgrens tussen Afrika en Europa. Dat de migranten direct terug worden gestuurd is gebaseerd op een overeenkomst uit 1992 tussen de Spaanse en Marokkaanse regeringen. In dit document stemde Marokko toe om mensen van andere dan Marokkaanse nationaliteit terug te nemen, die op illegale wijze Spanje binnenkomen wanneer daartoe ‘een formeel verzoek wordt gedaan door de Spaanse autoriteiten’.
Circa 300 migranten bestormden met succes de grens in Ceuta afgelopen woensdag. Ze gebruikten scharen om het hek te knippen en gooiden secondenlijm, accuzuur en ontlasting naar politieagenten. Het ging om de grens bij Finca Berrocal, een van de zwakste punten waar ook in juli ruim 600 migranten erin slaagden om Spaans grondgebied te bereiken na een massale bestorming.
De Spaanse regering nam na het juli-incident onmiddellijk contact op met de autoriteiten in Rabat om het mechanisme van snelle deportaties weer op te pakken. Spaanse ministers verzochten de Marokkaanse regering de migranten terug te nemen in geval van massale aanvallen op de grens. Rabat accepteerde dat verzoek, dat tot nu toe geheim bleef.
Bronnen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken gaven toe dat de gebruikelijke procedure is om migranten terug naar hun land van oorsprong te sturen, niet naar het land waar vandaan ze Spanje binnenkwamen. De afspraak uit 1992 bepaalt echter de mogelijkheid van het terugsturen van migranten naar het punt waarop ze Spanje binnendrongen. In dit geval dus Marokko. Ook al zijn ze niet Marokkaans.
Volgens dezelfde bronnen is het terugsturen gelukt dankzij de goede relaties van dit moment tussen Spanje en Marokko. Hierbij werd nadruk gelegd op de ‘illegale en gewelddadige aard’ waarmee de migranten Spanje zijn binnengedrongen. ‘Juridisch gezien gaat het hier om iets heel anders dan de reddingen van migranten op zee’, werd nog toegevoegd. Op basis van internationale wetten moeten reddingsdiensten levens redden en migranten naar een veilige haven brengen.
De migranten in dit geval werden naar het politiebureau in Ceuta gebracht waar ze juridische hulp kregen en hun deportatiebevel kregen. ‘Dit is anders dan de zogenoemde “hete deportaties” waarbij migranten direct worden teruggezet op Marokkaans grondgebied’.
Migranten op de vlucht
Volgens activist Reduan Mohamed is deze handelswijze ‘extreem drastisch’, zo zei hij tegen de Spaanse krant El País. Hij legde uit dat het onverwachte besluit van deportatie de vlucht van een massa migranten uit het tijdelijke asielzoekerscentrum (CETI) veroorzaakte uit angst ook teruggestuurd naar Marokko te worden.
Tot nu toe ging het bij de deportaties alleen om de migranten die betrokken waren bij de massale bestorming van de grens van afgelopen woensdag. Er zijn ruim 1.000 vluchtelingen in de verschillende asielcentra, terwijl daar slechts een capaciteit is voor 512 personen. De meerderheid van deze 1.000 personen hoort bij degenen die erin slaagden woensdag over het hek te springen.