Spanje wil sociale media verbod voor jongeren onder 16

Spanje gaat jongeren onder de 16 jaar verbieden om sociale media te gebruiken. Premier Pedro Sánchez kondigde dit sociale media verbod aan tijdens een toespraak op een top in Dubai. De maatregel maakt deel uit van een breder pakket om kinderen beter te beschermen in de digitale wereld.

Vanaf volgende week bespreekt de ministerraad de wet die platforms als TikTok, Instagram en X verplicht om werkende systemen voor leeftijdsverificatie in te voeren. Jongeren onder de 16 mogen zich dan niet meer registreren. De maatregel sluit aan bij een wetsvoorstel dat al in behandeling is. Daarin staat ook dat apparaten standaard met gratis ouderlijk toezicht moeten zijn uitgerust.

“De sociale media moeten terug naar het beloofde land dat ze nooit hadden mogen verlaten,” zei Sánchez in zijn toespraak. Hij noemde sociale media een “mislukte staat” vol haat, desinformatie en misbruik van persoonlijke gegevens.

Vijf strengere regels voor een veiliger internet

Het verbod op sociale media voor jongeren onder 16 is onderdeel van vijf nieuwe maatregelen:

1. Leeftijdsgrens van 16 jaar voor sociale media met verplichte controle.
2. Strafrechtelijke aansprakelijkheid voor platformbazen als haatzaaiende of illegale inhoud blijft staan.
3. Samenwerking met het Openbaar Ministerie om overtredingen op platforms als TikTok, Instagram, X en Grok te vervolgen.
4. Nieuwe wetgeving tegen manipulatie van algoritmes en verspreiding van illegale inhoud.
5. Lancering van een ‘digitale voetafdruk van haat en polarisatie’, om schadelijke content te traceren.

Ook sluit Spanje zich aan bij de ‘Coalitie van Digitaal Bereidwilligen’, samen met vijf andere Europese landen, om gezamenlijk sneller en effectiever op te treden tegen grote techbedrijven.

Internationale kritiek en debat in eigen land

Op de aankondiging volgde een harde uithaal van Elon Musk, eigenaar van X (voorheen Twitter), die Sánchez op zijn eigen platform een ’tiran en verrader van het Spaanse volk’ noemde. De spanningen liepen verder op toen Sánchez Musk bekritiseerde voor het verspreiden van desinformatie en de AI-tool Grok beschuldigde van het genereren van illegale seksuele content.

Ook andere platforms kregen kritiek van de Spaanse premier. TikTok zou AI-gegenereerde kinderporno toelaten, Instagram zou Android-gebruikers bespioneren, en Facebook werd beschuldigd van inmenging in verkiezingen.

Verdeelde reacties uit de techsector

Vanuit de digitale sector in Spanje klinken verdeelde reacties. Het Spaanse Ingenieursinstituut voor Informatica (CCII) steunt het verbod in principe, maar waarschuwt voor te hoge verwachtingen dat het om een ‘wondermiddel’ zou gaan. “Zonder digitale opvoeding voor jongeren, ouders en leraren heeft een verbod weinig zin,” zegt voorzitter Fernando Suárez. CCII ontwikkelde al een leeftijdsverificatiesysteem dat zonder opslag van persoonsgegevens werkt.

De brancheorganisatie AMETIC is juist kritisch. Volgens hen is het internet een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van jongeren. Een verbod zou de digitale kloof kunnen vergroten. Ze pleiten voor een meer genuanceerde aanpak, met veilige instellingen, begeleiding voor gezinnen en echte digitale geletterdheid. “We moeten jongeren niet uitsluiten, maar leren om te gaan met het digitale leven,” aldus AMETIC.

Politieke steun én kritiek

Oppositiepartij PP wijst erop dat zij al in november soortgelijke voorstellen deed. Ze pleiten voor extra platformplichten zoals content-etikettering en ciberacoso-meldingen. Ook verwijten ze de regeringspartij PSOE hun wetswijzigingen te blokkeren. Waaronder een voorstel dat jongeren tussen de 14 en 16 alleen met expliciete ouderlijke toestemming toegang krijgen tot sociale media.

De kritiek van coalitiepartner Sumar Sumar richt zich op het feit dat de maatregel al gedekt is in het huidige wetsontwerp en dus overbodig. Minister Sira Rego herinnert eraan dat consent voor data onder 16 nu al ouderlijke goedkeuring vereist, wat toegang bemoeilijkt.

Vox noemt het een “machtsmisbruik” en overdreven staatsinmenging, vooral ironisch gezien hun succesvolle jeugdrecruitment via sociale media. Ze vrezen censuur en beperking van vrije meningsuiting.

De partijen Junts, ERC, Bildu: Hebben amendementen ingediend voor soepelere regels met ouderlijke toestemming onder 16; ze willen niet te streng zijn.