Else Beekman
De spoorwegstaking in Spanje die tot en met woensdag 11 februari zou duren, is officieel grotendeels afgeblazen. Maandagavond werd een akkoord gesloten tussen de bonden en het ministerie van Transport. Desondanks merken reizigers nog steeds de gevolgen omdat drie kleinere vakbonden hun acties voortzetten. Daardoor blijven vooral op het hogesnelheidsnet treinen uitvallen. Vooral Iryo en Ouigo schrappen ritten tot en met woensdag.
Het Spaanse ministerie van Transport kwam maandag tot een overeenkomst met de grote spoorvakbonden Semaf, CC OO en UGT. Die besloten na dit overleg de geplande stakingen in te trekken. De afspraken gaan onder meer over extra investeringen in onderhoud en meer personeel bij het spoor.
Drie kleinere vakbonden, CGT, Alferro en Sindicato Ferroviario, voelen zich echter buitengesloten van de onderhandelingen. Samen vertegenwoordigen zij zo’n 20 procent van het spoorpersoneel. Omdat het akkoord volgens hen te weinig aan de dagelijkse werkdruk en veiligheidsproblemen verandert, houden zij de staking nog wel tot woensdag aan.
Gevolgen vooral bij hogesnelheidstreinen
Door het aanhouden van de acties blijven de effecten van de spoorwegstaking in Spanje zichtbaar op het spoor. De hogesnelheidsmaatschappijen Iryo en Ouigo hebben voor dinsdag en woensdag samen 39 treinen geannuleerd. Iryo schrapt in totaal 19 ritten, Ouigo 20. Voor deze lijnen geldt een verplichte minimale dienstverlening van 73 procent. De onzekerheid zit vooral bij het cabinepersoneel; machinisten doen grotendeels niet mee aan de staking.
Renfe herstelt dienstregeling, maar met haperingen
Bij de nationale spoorwegmaatschappij Renfe zijn de verplichte minimale diensten inmiddels opgeheven. Het bedrijf vroeg daar zelf om, omdat de kleine vakbonden weinig aanhang hebben binnen Renfe. De Spaanse staatssecretaris voor Transport gaf hiervoor officieel toestemming.
Toch verliep de ochtendspits in Madrid rommelig. Op het Cercanías-net werd maandag slechts 41 procent van de geplande treinen gereden. Ook dinsdag zijn er nog aanpassingen, bijvoorbeeld op lijnen richting Alcalá de Henares en Guadalajara. Reizigers twijfelen zichtbaar op de perrons over vertrektijden.
Catalonië waarschuwt voor opstartproblemen
In Barcelona en de rest van Catalonië meldt Renfe dat de dienstregeling bij Rodalies wordt hervat. Tegelijk waarschuwt de vervoerder dat er aan het begin van de dag nog verstoringen kunnen optreden. Voor meerdere lijnen blijven alternatieve vervoersplannen van kracht.
Vertrouwen reizigers onder druk
De aanhoudende onrust rond het spoor raakt ook het vertrouwen van reizigers zo blijkt uit een recente enquête van El País, uitgevoerd door onderzoeksbureau 40dB. Bijna de helft van de treinreizigers overweegt te stoppen met reizen per trein of heeft dit inmiddels al gedaan na het dodelijke ongeluk bij Adamuz.
Concreet zegt 24 procent dat zij hierover nadenkt, terwijl ruim 20 procent aangeeft al niet meer met de trein te reizen. In totaal stelt 58 procent van de ondervraagden weinig tot geen vertrouwen meer te hebben in het Spaanse spoorwegsysteem. Vooral jongeren en kiezers van rechtse partijen tonen zich kritisch. Tegelijkertijd worden de hulpdiensten en lokale autoriteiten juist relatief positief beoordeeld voor hun optreden na het ongeluk.
Achtergrond: veiligheid en onderhoud centraal
De staking op het Spaanse spoor draait niet alleen om arbeidsvoorwaarden, maar ook om veiligheid. Het ministerie heeft toegezegd tot 2030 zo’n 1,8 miljard euro extra te investeren in onderhoud van het spoor. Ook belooft men 3.600 nieuwe banen te creëren bij onder meer Adif en Renfe. Dat is volgens CGT en de andere kleine bonden echter onvoldoende om structurele problemen op te lossen, zeker bij private spoorbedrijven.