Judith Goeree
In een lichte gemeenschapsruimte van een Cantabrische zorginstelling trippelt de vijfjarige hond Bali tussen de stoelen door. Zodra ze haar kop op de knie van een bewoner legt, gebeurt er iets wat het personeel nog altijd ontroert: mensen die doorgaans zwijgzaam zijn, beginnen te praten. Soms voorzichtig, soms onverwacht uitbundig. Bali is geen gewone hond, maar het kloppend hart van een nieuw welzijnsprogramma dat ouderen helpt om opnieuw contact te maken – met zichzelf én met elkaar.
Een nationale aanpak voor gezond ouder worden
De sessies met therapiehond Bali vinden plaats in de Fundación Asilo, een zorginstelling in het Cantabrische Torrelavega. De bijeenkomsten maken deel uit van de Aulas Mémora, een landelijk programma voor gezond en waardig ouder worden.
Hoe Bali deuren opent die voor mensen gesloten blijven
Tijdens de maandelijkse sessies werkt golden retriever Bali met twee kleine groepen van acht bewoners. Deelnemers worden zorgvuldig geselecteerd: hun interesse in dieren speelt mee, maar ook professionele criteria zoals cognitieve toestand, sociale behoeften en belastbaarheid. De groepen blijven bewust klein, zodat er ruimte is voor persoonlijke aandacht en rust.
De sessies volgen een vaste structuur. Er is een welkom, een korte terugblik op de vorige bijeenkomst om het geheugen te activeren, een uitleg van de activiteit van de dag, het begroeten van Bali en tot slot een gezamenlijke afsluiting waarin bewoners delen wat hen is bijgebleven. Die voorspelbaarheid geeft houvast, vooral voor mensen met dementie.
“Bali is veel meer dan een hond”
Voor therapeut Verónica González is Bali veel meer dan een hond. “Ze is een brug naar herinnering, emotie en waardigheid, juist in een levensfase waarin elk klein signaal telt,” zegt ze. “Sommige bewoners leven in hun eigen wereld. Een dier kan helpen om hen te bereiken op een manier die woorden niet altijd kunnen.”
Tijdens de sessies spelen bewoners met Bali, borstelen haar vacht of doen oefeningen die zintuigen en geheugen prikkelen. Het afscheid is steevast het moeilijkste moment. “Zestig minuten lijken lang, maar het voelt altijd te kort,” zegt González. “Er ontstaat een band die je niet kunt forceren. Het is puur, en dat maakt het zo waardevol.”
Niet alleen Bali: ook labradors, konijnen en cavia’s
Hoewel Bali het gezicht van het project is, werkt het team ook met labradors en kleine dieren zoals konijnen en cavia’s. Die laatste groep biedt een zachtere, subtielere vorm van interactie, die vooral geschikt is voor bewoners die snel overprikkeld raken. De variatie in dieren maakt het mogelijk om verschillende soorten prikkels te bieden, afgestemd op de behoeften van de bewoners.
Het doel is steeds hetzelfde: een omgeving creëren waarin ouderen zich veilig voelen om te reageren, te herinneren, te voelen. Het contact met dieren bevordert hun zelfstandigheid en maakt het makkelijker om aan cognitieve en emotionele doelen te werken.
In Spanje wordt ondertussen ook gezocht naar alternatieven, zeker waar echte dieren niet altijd inzetbaar zijn. In een verzorgingshuis in Madrid werkt men bijvoorbeeld met robothond Perrete, die bewoners met Alzheimer prikkelt om te reageren en contact te maken. Het gaat om een vorm van niet-medicamenteuze ondersteuning, bedoeld om welzijn en levenskwaliteit te stimuleren.
Tegenwicht bieden aan achteruitgang
In Cantabrië werken ze met een echte hond. De sessies met Bali zijn er nog relatief nieuw. Voor de bewoners van de Fundación Asilo vormen ze vaak het hoogtepunt van de maand. In een levensfase waarin veel ouderen zich terugtrekken of het contact met hun omgeving verliezen, kan dierondersteunde therapie een belangrijke rol spelen.
De activiteiten helpen om cognitieve, emotionele en fysieke achteruitgang te vertragen. Ze creëren momenten van plezier, herkenning en verbondenheid. Het zijn kleine maar betekenisvolle ankers in een vaak fragiele dagelijkse realiteit.
In Cantabrië is de verzorgingshuis Fundación Asilo de eerste plek waar deze aanpak wordt toegepast. Voor de bewoners betekent Bali meer dan een therapiehond. Ze is een reden om te glimlachen, een aanleiding voor gesprekken en soms zelfs een vonkje hoop dat anders moeilijk te vinden is.
Een lokaal project binnen een nationale beweging
De sessies met Bali staan niet op zichzelf. Ze maken deel uit van de Aulas Mémora, een initiatief van Fundación Mémora, een nationale stichting die in 2016 werd opgericht vanuit haar ervaring met rouwbegeleiding. Volgens Gonzalo Trugeda, directeur van de noordwestelijke regio, zag de organisatie van dichtbij hoe kwetsbaar de laatste levensfase kan zijn. “Die ervaring heeft ons geleerd dat zorg meer moet zijn dan medische ondersteuning. Het gaat om waardigheid, om emotionele ruimte, om kwaliteit van leven.”
Vanuit die overtuiging ontwikkelde Fundación Mémora programma’s die ouderen actief, verbonden en mentaal gestimuleerd houden. Die aanpak kreeg vorm in de Aulas Mémora, een landelijk pakket aan activiteiten. In 2025 werden er in Spanje 475 bijeenkomsten georganiseerd – variërend van alternatieve therapieën tot voorlichtingssessies over gezondheid en emotioneel welzijn. De sessies met dieren vormen slechts één onderdeel van dat brede aanbod, maar zijn in Cantabrië uniek in hun soort.
Hond Bali maakt het verschil in Cantabrië
Voor de bewoners van het verzorgingshuis in Torrelavega is de komst van Bali een moment dat structuur en lichtheid brengt in dagen die vaak op elkaar lijken. De sessies geven hen iets om naar uit te kijken, iets dat beweging, aandacht en warmte samenbrengt. In een omgeving waar kleine veranderingen groot kunnen voelen, blijkt één constante telkens weer het verschil te maken: hond Bali.
Bronnen: Diario de Santiago, EFE
‘Senior co-living’, nieuwe woontrend voor ouderen in Spanje?