Judith Goeree
Zeven jongeren tussen de 14 en 18 jaar liepen afgelopen week vanuit het Galicische Sarria een bijzondere versie van de Camino de Santiago. Vijf dagen lang trokken zij zonder mobiele telefoon, zonder sociale media en zelfs zonder geld langs een deel van de beroemde pelgrimsroute.
In het kort
- Zeven tieners liepen afgelopen week vijf dagen een deel van de Camino de Santiago zonder mobiel en sociale media.
- Het project Desconecta en el Camino wil jongeren helpen minder afhankelijk te worden van hun smartphone.
- Sommige deelnemers gebruikten hun telefoon eerder zeven tot twaalf uur per dag.
- Onderweg kregen ze begeleiding van psychologen en leerden ze bewuster omgaan met technologie.
- De organisatie overweegt de minimumleeftijd te verlagen, omdat steeds jongere kinderen een smartphone hebben.
Camino als digitale detox
Het project Desconecta en el Camino (Offline op de Camino) bestaat inmiddels vijf jaar en groeit uit tot een van de opvallendste initiatieven in Spanje tegen digitale afhankelijkheid onder jongeren. Wat begon als een preventieve aanpak is inmiddels uitgegroeid tot een therapeutisch programma waarvoor inmiddels een wachtlijst bestaat.
Volgens initiatiefnemer en psycholoog Gonzalo Soria ontdekken deelnemers vaak al na enkele uren dat er ook een leven is zonder smartphone.
De belangstelling voor initiatieven waarbij mensen tijdelijk offline gaan groeit de laatste jaren sterk. In een tijd waarin smartphones en sociale media een groot deel van het dagelijks leven bepalen, zoeken steeds meer mensen bewust naar momenten zonder scherm. Ook projecten zoals Desconecta en el Camino spelen in op die behoefte door jongeren tijdelijk los te koppelen van hun telefoon en hen opnieuw te laten ervaren hoe persoonlijk contact werkt.
Jongeren vergeten hun telefoon snel
De deelnemers liepen de pelgrimstocht zonder mobiele telefoon of andere digitale apparaten. Alleen ’s avonds mochten ze enkele minuten gebruikmaken van een analoge telefoon die door de organisatie werd verstrekt om hun familie te bellen.
Opvallend genoeg duurt het niet lang voordat de deelnemers hun telefoon niet meer missen. Volgens Soria veranderde de sfeer vaak al snel. “Na een paar uur wandelen zijn ze hem al vergeten. Ze beginnen te praten, te lachen, en merken dat contact maken zonder scherm eigenlijk heel vanzelfsprekend is.”
Het doel van het project is jongeren opnieuw te laten ervaren hoe echte sociale interactie werkt. “Veel tieners hebben honderden online vrienden, maar niemand om samen een drankje mee te drinken,” zegt de psycholoog.
Soms tot twaalf uur per dag online
Veel deelnemers gebruikten hun smartphone extreem intensief voordat ze aan de tocht begonnen. Sommigen zaten meer dan zeven uur per dag op hun telefoon.
Volgens de begeleiders kon dat in het weekend oplopen tot elf of zelfs twaalf uur per dag. Doordeweeks lag het gemiddelde iets lager, omdat scholen het gebruik van smartphones beperken.
Een van de jongeren vertelde dat hij al 262 dagen lang elke dag online contact moest houden met vrienden voor een sociale media-uitdaging. De gedachte dat hij tijdens de Camino een dag zou missen, bezorgde hem vooraf stress. Toch besloot hij de reeks te doorbreken en mee te lopen, precies het soort digitale druk dat het project wil doorbreken.
Therapie onderweg
De pelgrimstocht was meer dan alleen een wandeling. Tijdens de route voerden de begeleiders individuele gesprekken met de deelnemers. Na elke etappe volgde een groepssessie waarin onderwerpen werden besproken zoals:
- de invloed van sociale media
- hoe digitale platforms gebruikers proberen vast te houden
- manieren om technologie bewuster te gebruiken
Foto’s maken of sociale media gebruiken was tijdens de tocht niet toegestaan. De organisatie maakte wel foto’s van de reis, maar laat die pas een maand na afloop aan de jongeren zien. Ook mogen deelnemers die beelden niet online delen.
Volgens Soria helpt dat jongeren om hun ervaringen te vertellen zonder afhankelijk te zijn van digitale zichtbaarheid. De deelnemers keren volgens hem na afloop zichtbaar veranderd terug. “Ze hebben echt afstand genomen van hun telefoon en ontdekt dat er andere manieren zijn om contact te maken met anderen.”
Kleine groep, grote belangstelling
De intensieve begeleiding betekent dat het project klein moet blijven. Elk jaar komen er rond de negentig tot honderd aanmeldingen binnen, terwijl er slechts plaats is voor acht deelnemers.
De belangrijkste voorwaarde is dat jongeren zelf willen deelnemen. “Het moet een vrijwillige keuze zijn. Ze moeten echt verandering willen in hun manier van omgaan met hun telefoon,” zegt Soria.
Mogelijk jongere deelnemers
Voor toekomstige edities overweegt de organisatie de minimumleeftijd te verlagen naar 12 of 13 jaar. Volgens Soria krijgen kinderen steeds jonger een smartphone. Naar schatting heeft inmiddels ongeveer 80 procent van de Spaanse twaalfjarigen een eigen telefoon. Daarom wil de organisatie jongeren mogelijk al op jongere leeftijd laten deelnemen aan het programma.
Meer aandacht voor digitale balans
Voor ouders en gezinnen in Spanje laat het project vooral zien hoe groot de impact van smartphonegebruik op jongeren kan zijn. Tegelijk groeit de belangstelling voor initiatieven die jongeren helpen bewuster met technologie om te gaan. Digitale detox-programma’s en smartphonevrije vakanties worden daardoor steeds populairder.
Bronnen: Cadena Ser, El Progreso