Saskia Plazier
Het is een van de drukste en langste straten van Barcelona: de calle Balmes. Vorige week werd daar op klaarlichte dag een man doodgeschoten. Het was de zoveelste schietpartij in een reeks geweldsincidenten die Catalonië dit jaar opschrikken. Schietpartijen in Barcelona komen steeds vaker voor en zorgen voor veel onrust. Sinds januari vielen al zes doden en achttien gewonden. Het zet de discussie over drugscriminaliteit en drugsbendes op scherp in de regio.
In het kort
- Sinds januari kwamen in Catalonië zes mensen om het leven en raakten achttien anderen gewond bij schietpartijen
- Alle dodelijke schietpartijen van dit jaar worden gelinkt aan georganiseerde misdaad en drugshandel
- Veel afrekeningen draaien om conflicten tussen rivaliserende drugsbendes over marihuanaplantages, transporten en territorium
- Catalonië geldt als een belangrijk centrum van de Europese cannabishandel en trekt volgens de politie buitenlandse criminele netwerken aan
- De Catalaanse regering wil de straffen voor grootschalige marihuanahandel en illegaal wapenbezit verhogen
Volgens de Mossos, de Catalaanse politie, zijn alle zes de dodelijke schietpartijen van dit jaar gelinkt aan georganiseerde misdaad en drugshandel. Het aantal incidenten met vuurwapens stijgt. Tot eind mei registreerde de Catalaanse politie 26 incidenten met vuurwapens, ruim een derde meer dan een jaar eerder.
De toename van het geweld vergroot de druk op de politiek om harder op te treden tegen drugshandel en illegaal wapenbezit. De Catalaanse regering en de politietop spreken inmiddels van een ernstig probleem en willen straffen voor drug- en wapendelicten verzwaren.
Handel in marihuana
De liquidatie in de calle Balmes staat niet op zichzelf. De afgelopen maanden vonden er ook schietpartijen plaats in andere delen van Barcelona, in de voorsteden van de stad, aan de Costa Brava en in de omgeving van Tarragona.
Deze worden gelinkt aan afrekeningen tussen rivaliserende drugsbendes. Daarbij gaat het onder meer om de controle over marihuanaplantages, drugstransporten en bepaalde gebieden.
Waarom Catalonië drugsbendes aantrekt
Veel van de recente geweldsincidenten worden in verband gebracht met de handel in marihuana en dat is niet toevallig. Catalonië geldt al jaren als een van de belangrijkste centra van de Europese cannabishandel. De opbrengsten zijn hoog, terwijl de straffen in de autonome regio relatief laag zijn.
Überhaupt belandt volgens de Mossos slechts een klein deel van de marihuanahandelaren daadwerkelijk in de gevangenis. Ook illegaal wapenbezit wordt in vergelijking met sommige andere Europese landen relatief licht bestraft. Tegelijkertijd worden voor plantages vaak leegstaande woningen, loodsen en gekraakte panden gebruikt.
De politie ziet daardoor steeds meer buitenlandse criminele groepen opduiken in Catalonië. Daarbij gaat het onder meer om Servische en Montenegrijnse bendes die naast cocaïne tegenwoordig ook actief zijn in de cannabishandel.
Politieke discussie laait op
Na de recente schietpartijen klinkt opnieuw de vraag of Spanje streng genoeg optreedt tegen drugscriminaliteit. Rechtse en centrumrechtse partijen vinden van niet. Zij pleiten voor hogere straffen voor drugshandel en illegaal wapenbezit. Ook willen zij de kraakwetgeving aanscherpen, omdat veel marihuanaplantages volgens hen worden ondergebracht in gekraakte panden.
Niet iedereen deelt die mening. Linkse partijen wijzen er juist op dat de algehele criminaliteit in Catalonië niet sterk is gestegen en dat niet alle schietpartijen direct iets zeggen over de veiligheid op straat. Volgens hen spelen ook factoren als armoede, sociale uitsluiting en de aantrekkingskracht van de lucratieve drugshandel een rol.
Strengere straffen in de maak
Als het aan de Catalaanse regering ligt, worden de straffen voor grootschalige marihuanateelt en -handel flink zwaarder. De voorgestelde gevangenisstraffen lopen op van één tot drie jaar nu naar zes tot negen jaar.
Ook de straffen voor illegaal wapenbezit moeten omhoog. Waar overtreders nu vaak één tot twee jaar gevangenisstraf riskeren, wil de regionale regering dat verhogen naar vier tot vijf jaar. Dat is nodig om de aantrekkingskracht van Catalonië op internationale drugsbendes te verkleinen.
Voor een wijziging van het Spaanse strafrecht is uiteindelijk wel steun nodig van het nationale parlement in Madrid. Of die er komt, is voorlopig nog onduidelijk.