Judith Goeree
Donald Trump heeft woensdag opnieuw hard uitgehaald naar Spanje. Tijdens een ontmoeting met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte noemde hij het land een “horrorshow” en verweet hij Madrid te weinig bij te dragen aan de gezamenlijke verdediging. Rutte probeerde de kritiek te pareren, maar sprak later zelf ook zijn twijfels uit over de Spaanse defensieplannen.
In het kort
- Trump noemde Spanje een “horrorshow” bij zijn ontmoeting met NAVO-chef Rutte.
- Rutte verdedigde Europa met grafieken over defensie-uitgaven en Amerikaanse banen.
- Rutte gelooft niet dat Spanje zijn NAVO-doelen met dat budget haalt.
- Tussen 2023 en 2025 verhoogde Spanje zijn defensie-uitgaven toch al met bijna 12 miljard euro.
- Trump gaat alleen naar Ankara omdat Erdogan gastheer is.
De ontmoeting vond plaats minder dan twee weken voor de NAVO-top in het Turkse Ankara, op 7 en 8 juli. Rutte reisde naar Washington om de spanningen tussen Trump en de Europese bondgenoten te sussen. De verhoudingen staan al maanden onder druk door discussies over defensie-uitgaven en de terughoudende opstelling van verschillende Europese landen tijdens de Amerikaanse militaire operatie tegen Iran.
Rutte probeert Trump te overtuigen met grafieken
Rutte verscheen in het Oval Office met grote presentatieborden onder zijn arm. Daarop liet hij zien hoe sterk de Europese defensie-uitgaven de afgelopen jaren zijn gestegen. Volgens hem is dat mede te danken aan het “Trump-effect”. Ook wees hij erop dat Europese landen inmiddels voor honderden miljarden dollars aan Amerikaans defensiematerieel bestellen.
Vorig jaar gaven Europa en Canada samen 140 miljard dollar extra uit aan defensie. Dit jaar komt daar naar verwachting nog eens 120 miljard dollar bij. Daarnaast ligt er voor ongeveer 300 miljard dollar aan bestellingen bij de Amerikaanse defensie-industrie. “Echte banen. Echte mensen”, hield Rutte Trump voor.
De president keek zichtbaar geamuseerd toe, maar haalde daarna alsnog fel uit naar vrijwel alle Europese bondgenoten. Hij zei “teleurgesteld” te zijn in Italië, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk, omdat die tijdens de oorlog met Iran volgens hem onvoldoende steun hadden verleend. Spanje kreeg de hardste woorden te verduren. “Spanje is helemaal geen goede bondgenoot. Ze denken dat alles gratis is.”
Sánchez en het defensiebudget
Tijdens de NAVO-top in Den Haag vorig jaar wist premier Pedro Sánchez te bedingen dat Spanje zijn defensiedoelstellingen mag nastreven met een defensiebudget van 2,2 procent van het bbp. De overige lidstaten spraken af hun uitgaven uiterlijk in 2035 op te voeren naar 5 procent van het bbp, waarvan 3,5 procent voor defensie en 1,5 procent voor bredere veiligheidsinvesteringen.
Na afloop van zijn bezoek aan het Witte Huis maakte Rutte duidelijk dat hij weinig vertrouwen heeft in de Spaanse aanpak.
“Hij denkt dat hij de capaciteitsdoelen kan halen met 2,2 procent. Ik geloof dat niet. De tijd zal het uitwijzen.”
Wel benadrukte hij dat Spanje zich, net als de andere NAVO-landen, heeft verbonden aan de gezamenlijke capaciteitsdoelen. Het verschil van inzicht gaat volgens hem alleen over de manier waarop die moeten worden bereikt.
Spanje verhoogde de uitgaven aan defensie fors
Dat Spanje niets bijdraagt, klopt overigens niet helemaal. Sánchez verhoogde de defensie-uitgaven de afgelopen jaren fors via begrotingsaanpassingen, buiten het parlement om — omdat hij al jaren geen meerderheid heeft voor een gewone begroting. Tussen 2023 en 2025 kwam er zo bijna 12 miljard euro bij. Inclusief uitgaven voor cyberveiligheid en interne veiligheid komt het totale veiligheidsbudget inmiddels uit op ongeveer 2,5 procent van het bbp.
Bases en bondgenootschappelijke loyaliteit
Trump herhaalde zijn verwijt dat Europese landen weigerden hun militaire bases beschikbaar te stellen voor de operatie in Iran. Daarbij noemde hij opnieuw Spanje en Italië.
Rutte probeerde die kritiek te nuanceren. Volgens hem maakten tussen de 4.000 en 5.000 Amerikaanse militaire vluchten tijdens de zes weken durende oorlog gebruik van Europese bases. De NAVO verduidelijkte later dat het daarbij uitsluitend ging om logistieke en technische ondersteuning en niet om gevechtsoperaties.
Trump spaart Rutte
Trump liet verder weten dat hij alleen naar de NAVO-top in Ankara afreist omdat de Turkse president Recep Tayyip Erdogan gastheer is. “Als de top niet in Ankara was geweest, was ik niet gegaan.”
Rutte zelf bleef buiten schot. Trump noemde hem “een vriend”, “een geweldige leider” en “een geweldige secretaris-generaal”. “Als iemand anders deze functie had gehad, hadden we dit gesprek waarschijnlijk niet eens gevoerd.”
Met de NAVO-top over twee weken in het vooruitzicht lijken de verschillen daarmee eerder groter dan kleiner. Trump blijft aandringen op hogere defensie-uitgaven, terwijl Spanje vasthoudt aan zijn eigen berekeningen. Ook Rutte lijkt daar steeds minder vertrouwen in te hebben.