Else Beekman
Dit geldt met name voor de ziekenhuizen in de gebieden die het zwaarst door de pandemie zijn getroffen, zoals Madrid, La Rioja en Catalonië. Van het ene op het andere moment hebben ze zich moeten toeleggen op een vrijwel exclusieve behandeling van coronapatiënten en nu de druk afneemt doordat er minder nieuwe besmettingen komen, zullen ze beetje bij beetje weer patiënten moeten opnemen met andere patologieën. De krant El País spreekt hierover met een aantal artsen en andere personen in het Spaanse zorgsysteem.
In het ziekenhuis Ramón y Cajal in Madrid waren tien dagen geleden 1.030 bedden bezet door mensen met het coronavirus en nu zijn dat er 550, volgens het hoofd van de afdeling Neurologie, Jaime Masjuan. Desondanks blijven de IC-bedden overbelast. ‘We moeten ruimte terug gaan winnen omdat de bijkomende schade van de epidemie aanzienlijk zal zijn’, zegt Masjuan. ‘We verwachten veel patiënten met restverschijnselen omdat ze hartaanvallen of beroertes hebben gehad’.
Volgens het hoofd van de afdeling Longziekten van het ziekenhuis Príncipe de Asturias in Alcalá de Henares (Madrid), José Miguel Rodríguez, is het ‘eenvoudgier een nieuw ziekenhuis te openen dan een ziekenhuis te reorganiseren in deze omstandigheden. Maar we moeten het goed doen, want de gezondheid van veel mensen hangt hier van af’.
Ook in Catalonië bereiden ziekenhuizen zich voor op een langzame terugkeer naar de behandeling van andere aandoeningen. Alleen met enkele dagen vertraging ten opzichte van Madrid omdat de epidemie zich in die regio anders heeft ontwikkeld. In een rapport van de Catalaanse regering van afgelopen zaterdag staat dat het ‘net zo belangrijk is om te reageren op Covid-19 als om de uitgestelde activiteiten in de ziekenhuizen te hervatten’. Daarom worden er plannen geactiveerd voor een geleidelijke terugkeer naar de normale activiteit.
Masjuan zegt dat de ziekenhuizen voor drie ‘grote uitdagingen’ staan. Allereerst de architectonische: Alles moet weer worden teruggebracht naar de originele situatie voor zover dat mogelijk is. Het gaat hier om fitnessruimtes, operatiekamers, wachtkamers en allerlei andere ruimtes die met spoed als IC’s zijn ingericht.
De tweede uitdaging is functioneel. Masjuan: ‘Een ziekenhuis bestaat uit ruim veertig klinische en chirurgische diensten. Met de komst van het virus moesten die allemaal samenwerken met de bestrijding van het virus als enige doel. Deze teams moeten nu beetje bij beetje ontmanteld worden en de artsen en ander medisch personeel moeten weer terug naar hun oorspronkelijke werk.
De derde uitdaging ligt op het behandelvlak. ‘Onder alle zaken die niet zijn uitgevoerd zijn zaken die konden wachten en die langer kunnen wachten, maar er zijn ook patiënten die echt nu behandeld moeten gaan worden. Patiënten met een risicoprofiel moeten weer de polikliniekkunnen bezoeken, er moeten diagnostische tests wordenuitgevoerd en we moeten weer overgaan tot opnames en interventies’.
Onder alle door El País geraadpleegde professionals bestaat er enige bezorgdheid over wat er kan gebeuren wanneer de focus van het virus wordt afgehaald verlegd. Hoofden van afdelingen zoals cardiologie, neurologie en nefrologie waarschuwen de afgelopen weken voor de opmerkelijke afname van de zorg voor doorgaans ernstige gevallen. Ook maakt men zich zorgen over bepaalde oncologieën en operaties.
Chirurgen melden dat ze gevallen zien die ze normaal niet zagen omdat ze eerder opereerden. Het gaat om spoedgevallen van patiënten die pas op het allerlaatste moment naar het ziekenhuis durfden te gaan. Er zijn zaken bij waarbij geldt dat hoe later je ermee komt, hoe slechter het is’, zegt Masjuan die eraan herinnert dat een simpele blindedarmontsteking dodelijk kan zijn als die niet tijdig wordt behandeld.
Carlos Arenas van de Spaanse verneiging van Preventieve Geneeskunde, Publieke Zorg en Hygiëne waarschuwt dat men zeer nauwgezet te werk moet gaan om patiënten met het coronavirus of verdachte gevallen te scheiden van andere patologieën. Als dat niet wordt gedaan, bestaat het risico dat ziekenhuizen veranderen in nieuwe besmettingshaarden.
Uitgeput zorgpersoneel
Tot slot zullen de komende maanden zwaar worden voor het netwerk van publieke ziekenhuizen in Spanje omdat de ziekenhuizen ook te maken hebben met emotioneel en fysiek uitgeput en deels getraumatiseerd of zelfs van het coronavirus herstellend personeel, dat zich voor weer een nieuwe uitdaging geplaatst ziet.
Jordi Colomer, voormalig directeur van grote ziekenhuizen zoals Vall d’Hebron en Sant Pau in Barcelona denkt dat het in alle gevallen moeilijk wordt voor ziekenhuizen om binnen een jaar terug te keren naar de normaliteit.