Else Beekman
Het komt het meest voor in Ceuta (met 33,3%), Murcia (21,4%), Melilla (18,8%), Andalusië (18%), Extremadura (17,6%), de Canarische Eilanden (16,7%), Catalonië (15,9%) en de Valenciaanse Gemeenschap (15,5%).
Dit blijkt uit de meest actuele gegevens van de Nationale strategie tegen energiearmoede 2019-2024 van het Spaanse ministerie van Ecologische Transitie en de Demografische Uitdaging (MITECO). De regio’s die het minst worden getroffen door ontoereikende temperaturen in huis (allemaal onder 10%) zijn Navarra, (5,5%), Baskenland (7,2%), Aragon (8,5%), Castilië en Leon (8,7%) en La Rioja (9%) zijn. Tussen de twee uitersten (meer dan 10% en minder dan 15%) bevinden zich de regio Madrid (11,2%), Cantabrië (11,5%), Asturias (11,6%), Galicië (13,1%), Castilla-La Mancha (13,6%) en de Balearen (14,3%).
Landelijk gezien steeg het percentage van de bevolking dat te kampen heeft met een te lage temperatuur in huis van 10,9% in 2020 tot 14,3% in 2021. De elektriciteitstarieven in Spanje en in de hele Europese Unie liepen uit de hand als gevolg van de stijgende gasprijzen. Deze cijfers voor 2021, de laatste die MITECO publiceerde, houden nog geen rekening met de stijging van de elektriciteitsprijzen met 80% in 2022.
Warme regio’s
Alle regio’s met meer dan 15% woningen met een te lage temperatuur, hebben gemeen dat het warm is’, vertelde Paula Rivas, technisch directeur van Green Building Council Spain (GBCe. Zij sprak tijdens de Wereld Energiedag en de Europese Dag ter bestrijding van energiearmoede. Volgens Rivas betekent dit dat woningen niet voorbereid zijn tegen de kou. Tegelijkertijd kunnen kleine veranderingen het probleem oplossen. De sleutel om energiearmoede te bestrijden, ligt in de efficiëntie van woningen, met gebouwen die goed geïsoleerd zijn tegen kou en warmte en met efficiënte airconditioningsystemen.
Kou lijden om rekening te betalen
Volgens MITECO is brandstofarmoede de situatie waarin een huishouden zich bevindt waarin de basisbehoeften voor energievoorziening niet kunnen worden vervuld door een te laag inkomen. Een situatie die soms nog slechter wordt als mensen in een energie-inefficiënte woning wonen.
Er zijn vier aanwijzingen waarmee we de ontwikkeling van energiearmoede in Spaanse huishoudens van 2018 tot 2021 kunnen zien. Allereerst wanneer energie-uitgaven volledig uit balans zijn – mensen die meer uitgeven dan ze zouden moeten- (gedaald van 16,9% naar 16,4%) verborgen energiearmoede – burgers die zichtbaar zeer weinig energie uitgeven- (11% naar 9,3%), te lage woningtemperatuur in de winter, gestegen van 9,1% naar 14,3%, en te late betaling van rekeningen voor de woning, gestegen van 7,2% naar 9,5%.
Kwetsbare sectoren het vaakst de klos
‘Steeds vaker zetten mensen uit kwetsbare sectoren hun verwarming niet aan om andere rekeningen te kunnen betalen’, zegt Rivas. Zo is in de periode 2020 – 2021 het aantal huishoudens dat in de kou zit gestegen van 9,7% naar 18,3% bij alleenstaanden van 65 jaar en ouder. Bij huishoudens van twee volwassenen – zeker een van hen 65 jaar of ouder – zonder financieel afhankelijke kinderen/kinderen is het aantal gestegen van 8,4% naar 13%.
Echt omhoog geschoten, van 16,4% naar 25,1% , is het percentage bij een volwassene met financieel afhankelijke kinderen/kinderen. Mensen met een lage huur hebben het vaakst te kampen met kou in huis. Het aantal huishoudens in de kou is er gestegen van 17,7% in 2020 naar 32,4% in 2021.
Renovatie als oplossing
In deze context, en zoals de routekaart voor het koolstofvrij maken van gebouwen Building Life vermeldt, kan een grondige renovatie die de goede staat van gebouwen garandeert, de meest doeltreffende en structurele langetermijnoplossing tegen energiearmoede zijn. 25% van de 17,5 miljoen huishoudens in Spanje lijden hieraan, zoals staat vermeld in de langetermijnstrategie voor energierenovatie in de bouwsector in Spanje (ERESEE). Financiering voor deze renovaties is makkelijker door Europese fondsen. Toch is er nog altijd een gebrek aan informatie- en communicatiecampagnes en specifieke begeleidende maatregelen om dit proces voor de meest kwetsbare burgers makkelijker te maken. En om hen het belang van renovatie ten volle te laten zien.
‘Een bewoonbare woning met de beste klimaatomstandigheden en een zo laag mogelijk energieverbruik is een recht voor iedereen’, stelt Dolores Huerta, CEO van GBCe.