Elize van Loon
Elke lente trekken vinvissen – in het Spaans rorcuales – door de Straat van Gibraltar. Deze enorme baleinwalvissen reizen tussen de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan. Hun komst is voor Gibraltar aanleiding om opnieuw aandacht te vragen voor rust op zee.
Het Departement van Milieu wijst schippers, opvarenden van recreatieboten en bestuurders van jetski’s op de regels die gelden bij ontmoetingen met walvissen en dolfijnen. Die regels bepalen hoe snel je mag varen, hoe ver je moet blijven en welke manoeuvres verboden zijn. Het doel is duidelijk: de dieren zo min mogelijk storen tijdens hun trek.
Geluid onder water is steeds groter probleem
De Straat van Gibraltar is een van de drukst bevaren wateren ter wereld. Meer dan 60.000 schepen passeren er jaarlijks. Dat zorgt voor een constante laag van onderwatergeluid. Voor dieren die afhankelijk zijn van geluid om te jagen, te communiceren en zich te oriënteren, is dat een serieuze bedreiging.
In het gebied leven naast vinvissen ook dolfijnen, grienden (grote dolfijnen, geen walvissen), schildpadden, maanvissen, een aantal haaiensoorten en veel zeevogels. Het is een belangrijk knooppunt voor trekroutes. Tegelijk is het een populaire plek om walvissen te spotten. Het toenemende aantal recreatieboten verhoogt het risico op verstoring en botsingen.
Strenge regels moeten dieren beschermen
Het protocol van Gibraltar schrijft voor dat boten minimaal 300 meter afstand houden als er jongen aanwezig zijn. Binnen een straal van 500 meter mag je niet harder varen dan vier knopen. Dichter dan 60 meter komen is verboden, behalve in noodgevallen.
Grienden en scheepslawaai
Een internationaal onderzoeksteam onder leiding van de Universiteit van Aarhus onderzocht hoe grienden omgaan met het toenemende scheepslawaai. Grienden zijn grote dolfijnen, geen baleinwalvissen. Ze leven in hechte groepen, gebruiken klikgeluiden om te jagen en zijn veel kleiner dan vinvissen. Deze dieren – die vaak in dezelfde wateren voorkomen als vinvissen – blijken hun geluiden al maximaal te versterken. Sommige korte of zachte geluiden kunnen nog iets harder, maar de belangrijkste geluiden met groot bereik zitten aan hun natuurlijke limiet.
Juist die geluiden zijn nodig om elkaar terug te vinden na diepe duiken en om de groep bij elkaar te houden. Door het achtergrondgeluid kunnen grienden elkaar op steeds kortere afstand horen. Voor de kleine populatie in de Straat van Gibraltar is dat een groot risico.
Kwetsbare populatie grienden
De populatie grienden in de Straat van Gibraltar bestaat uit minder dan 250 dieren. Eerder kromp de groep al met ruim 26 procent door een virusuitbraak. Als de druk van scheepvaart en geluid blijft toenemen, vrezen onderzoekers dat de populatie binnen honderd jaar kan verdwijnen.
Ook toeristen kunnen helpen
Wie het gebied bezoekt, kan kiezen voor aanbieders die verantwoord omgaan met walvissen en dolfijnen. Geluid vervuilt de zee niet zichtbaar, maar heeft grote invloed op dieren die afhankelijk zijn van hun gehoor. Minder lawaai betekent meer ruimte voor deze soorten om veilig te leven en te trekken.
Bronnen: www.hosteltur.com, www.diarioarea.com