Else Beekman
Een zeldzaam natuurfenomeen veroorzaakt door storm Leonardo zorgt voor overstromingen in de Sierra de Grazalema. Het waterpeil is zo gestegen dat het in sommige woningen zelfs uit de stopcontacten komt. Hoe kan dat?
In het berggebied bij Grazalema, de natste plek van Spanje, is in de afgelopen anderhalve dag meer dan 538 liter regen per vierkante meter gevallen als gevolg van storm Leonardo. Alleen al in 12 uur tijd registreerde het dorp 238,3 liter per vierkante meter. Na eveneens overvloedige neerslag in de maand januari in het gebied zorgen deze enorme hoeveelheden water voor grote overlast in de regio, waar de bodem al wekenlang verzadigd is.
Waterdruk uit verzadigde grond
Door de aanhoudende regen zijn de ondergrondse rivieren en grotten in het karstgebergte van Grazalema verzadigd geraakt. Hierdoor ontstaat een fenomeen waarbij water onder enorme druk uit onverwachte plekken omhoogkomt. Soms zelfs uit stopcontacten, zoals momenteel in sommige huizen in de regio gebeurt.
Op beelden van onder meer het kanaal 101TV is te zien hoe bewoners water uit hun huizen proberen te scheppen. Opvallend is dat het water niet vanuit de straat binnendringt, maar letterlijk opborrelt uit vloeren, muren en stopcontacten. Dit soort opwellend water wordt in Spanje soms aangeduid met de Franse term ’trop-plein’, wat ’te vol’ betekent.
Ver esta publicación en Instagram
Deze natuurlijke wateruitbarstingen zijn spectaculair maar ook beangstigend. Het grondwater dat normaal gesproken ondergronds blijft, wordt met kracht naar de oppervlakte geduwd en zoekt zijn weg via rotsbreuken, grotingangen of zelfs woonhuizen. Vaak zijn huizen in deze dorpen gebouwd met of tegen kalksteenrotsen, wat het risico vergroot.
Gevaar van water in elektrische installaties
Hoewel het opborrelende water voor velen vooral een spectaculair natuurbeeld oproept, vormt het ook risico’s. Wanneer water in contact komt met stopcontacten of bedrading, kan dit leiden tot kortsluiting, elektrische schokken of zelfs brand. Water geleidt immers elektriciteit, en zodra een stopcontact nat wordt, kan de stroom ongecontroleerd gaan lopen.
Experts raden aan om in dergelijke situaties niet zelf apparaten of de meterkast aan te raken als er water in huis staat. Het is veiliger om de stroomvoorziening professioneel te laten uitschakelen en de installatie pas te laten controleren en opnieuw inschakelen wanneer een elektricien dit veilig acht. Zelfs nadat het water weg is, kunnen corrosie en verborgen schade achterblijven in de installatie.
Sima de la Olla ‘barst los’
Een van de meest opvallende voorbeelden van dit verschijnsel is de Sima de la Olla, een natuurlijke karstbron vlak bij Grazalema. Waar deze normaal water absorbeert, spuwt ze nu krachtige waterstralen naar buiten alsof er een nieuwe rivier ontstaat. Dit water baant zich een weg door de vlakten van Cerrocacín tot aan Campobuche.
Het indrukwekkende natuurverschijnsel is slechts tijdelijk: zodra de regen stopt, droogt de bron weer op en verdwijnt het ‘magische’ riviertje net zo plotseling als het verschenen is.
Verzadigde bodem in heel Andalusië
Het verschijnsel van opwellend grondwater laat zien hoe verzadigd de bodem in grote delen van Andalusië momenteel is. Naast Grazalema melden ook andere dorpen zoals El Bosque en El Puerto de Santa María overstromingen en spectaculaire waterstromen op ongebruikelijke plekken. Ook in gebieden als de Serranía de Ronda en het Torcal de Antequera kunnen soortgelijke verschijnselen optreden.