Else Beekman
Het is het detail dat het hele verhaal achter de verwoestende brand bij Ávila plotseling een stuk schrijnender maakt: de grootste bosbrand uit de Spaanse geschiedenis, die inmiddels ruim 50.000 hectare in de as heeft gelegd, begon met een bosbouwmachine die helemaal niet gebruikt had mogen worden op de locatie waar deze is aangetroffen.
In het kort
- De grootste bosbrand uit de Spaanse geschiedenis blijkt te zijn ontstaan door een illegaal ingezette bosbouwmachine.
- De ‘pica pica’ werkte al dagenlang ondanks een geldend verbod vanwege extreem brandgevaar.
- De bestuurder, bekend als “El Perejil”, is aangehouden en veranderde later zijn verklaring.
- De veehoudersvereniging die de werkzaamheden bestelde, zegt niet te hebben geweten dat er een steenhamer zou worden gebruikt.
Volgens de krant El Mundo, die zich baseert op bronnen bij de Guardia Civil en exclusief beeldmateriaal in handen heeft, gaat het om een acht ton zware witte graafmachine van het merk Takeuchi, uitgerust met een hydraulische steenhamer. Dit type bosbouwmachine wordt in de Spaanse volksmond een “pica pica” genoemd. De machine is eigendom van het bedrijf Reforestaciones El Fresno en was vorige week woensdag rond 13.00 uur bezig met illegale werkzaamheden in de Sierra de Burgohondo, in de provincie Ávila. De bedoeling was een nieuw pad open te breken vanaf een bestaand tracé tussen Burgohondo en Navarrevisca. Zo zou het aansluiten op de bergkam van de Sierra de Gredos, waar het vee van de lokale veehouders graast.
Die veehouders, verenigd in de Sociedad de Pastos de la Sierra Umbrías van Burgohondo, hadden de werkzaamheden zelf laten uitvoeren.
Dagenlang gewerkt ondanks het verbod
De machine werd bestuurd door een man uit Santa Cruz del Valle die bekendstaat als “El Perejil”, en die inmiddels door de Guardia Civil is aangehouden. Volgens El Mundo gebruikte hij een steenhamer om een rots weg te breken en een grote grijper om het puin opzij te schuiven. Dat deed hij al dagenlang, ondanks een geldend verbod van de autoriteiten vanwege het extreem hoge brandgevaar. Niemand sprak hem of zijn opdrachtgever daar ook op aan.
Tijdens die werkzaamheden sloeg een vonk over naar de omliggende begroeiing, voornamelijk laag struikgewas en brem. Van daaruit verspreidde het vuur zich razendsnel.
“Ik heb het gedaan met de rupsbanden”
El Mundo beschikt over beelden van de allereerste minuten van de brand, gemaakt toen het eerste brandweerteam ter plaatse arriveerde. Op die beelden bekent de operator ter plekke dat hij de brand met zijn machine had veroorzaakt, waarna hij die meteen probeerde weg te rijden uit het gebied waar het eerste vuur was ontstaan.
Volgens ooggetuigen zou hij hebben gezegd dat de vonk was ontstaan door de rupsbanden van het voertuig. Ook zou hij de machine toch al aan het weghalen zijn. Er stond zelfs al een dieplader klaar in het dorp om hem definitief op te halen.
Bedrijf wist van niets, zegt voorzitter veehoudersvereniging
De operator zelf wilde tegenover El Mundo geen verklaring afleggen. Ook de verantwoordelijke van het bosbouwbedrijf dat zonder vergunning werkte, hield zich stil. Sterker nog, hij verwijderde meteen alle beelden van zijn socialemediakanalen.
De voorzitter van de veehoudersvereniging van Burgohondo, die inmiddels ook door de Guardia Civil is verhoord, erkende dat zijn organisatie de opdracht voor de werkzaamheden had gegeven. Hij benadrukte echter niet geweten te hebben dat het bedrijf Reforestaciones El Fresno daarvoor een steenhamer zou inzetten. “Dat we de werkzaamheden hebben besteld, klopt, maar we hadden geen idee dat ze die hamer zouden gebruiken”, verklaarde hij. Verder wilde hij niets kwijt: “Het ligt allemaal bij justitie, meer kan ik er niet over zeggen.”
Verklaring veranderd
Opvallend is dat de operator zijn aanvankelijke verhaal, door meerdere ooggetuigen bevestigd, later tegenover de Guardia Civil bijstelde. Daar verklaarde hij opeens dat hij op het moment van de brand helemaal niet aan het werk was en alleen bezig was de machine weg te halen. Zo probeerde hij zich van het gebeurde te distantiëren, al was hij de enige persoon die op dat moment ter plaatse was.
Rook maakte blussen vanuit de lucht onmogelijk
Brandweerlieden waren er snel bij, maar konden de brandhaard niet bereiken omdat het vuur zich al had verspreid naar een ravijn. Daarop werd luchtsteun ingeroepen, maar ook blushelikopters en -vliegtuigen kampten met slecht zicht door de dichte rook. Doordat waterbommenwerpers niet op tijd konden ingrijpen, kon het vuur zich met duizelingwekkende snelheid uitbreiden tot de ramp die Spanje nu kent als de grootste bosbrand ooit gemeten.