Else Beekman
Andalusië loopt vast op zijn eigen stroomnet. In zes van de acht provincies is de beschikbare capaciteit op het distributienet inmiddels volledig bezet. Alleen Córdoba en Sevilla hebben nog een klein beetje ruimte over, maar ook daar is de marge minimaal. De situatie remt nieuwe woningbouw, industrie en grote investeringen, juist in een regio die sterk wil groeien.
Volgens de laatste capaciteitskaarten opgetekend door El Economista zitten Almería, Cádiz, Granada, Huelva, Jaén en Málaga op 100 procent bezetting van het elektriciteitsnet. Córdoba staat op 96 procent en Sevilla op 99 procent. Daarmee is vrijwel heel Andalusië technisch vol, althans op papier. Van de 832 onderzochte netknooppunten zouden er nog maar twee vaste capaciteit beschikbaar hebben: één in Córdoba en één in Sevilla.
De gemiddelde bezetting van het distributienet in Andalusië lag al eerder rond de 92 procent, tegenover 83 procent landelijk. Sindsdien is de situatie verder verslechterd. Waar enkele maanden geleden vooral Almería, Málaga, Granada en Jaén geen ruimte meer hadden, zijn nu ook Cádiz en Huelva volledig dichtgelopen.
Niet altijd verbruikt, wel geblokkeerd
Dat het net ‘vol’ is, betekent niet dat al die elektriciteit op dit moment daadwerkelijk wordt gebruikt. Een belangrijk deel van de capaciteit is eerder toegekend aan projecten die nog niet zijn uitgevoerd. Die gereserveerde rechten tellen wel mee als bezette capaciteit en kunnen daardoor nieuwe aansluitingen blokkeren.
Volgens de Junta de Andalucía blijven projecten die al definitieve rechten hebben, beschermd. Het probleem zit vooral bij nieuwe aanvragen: bedrijven, woonwijken of industrieterreinen die stroom nodig hebben, krijgen steeds vaker te horen dat er geen ruimte is.
Woningbouw en investeringen onder druk
Vooral Málaga merkt de gevolgen. De provincie groeit hard, maar de beperkte netcapaciteit raakt woningbouw, bedrijventerreinen en digitale infrastructuur. Spaanse bestuurders en media noemen uiteenlopende aantallen geblokkeerde woningen; in recente verklaringen ging het om tienduizenden woningen in de provincie Málaga. Ook zou een internationale investering van ongeveer 1 miljard euro zijn uitgeweken naar Zaragoza omdat Málaga de benodigde stroomcapaciteit niet kon garanderen.
Daarmee wordt het elektriciteitsnet meer dan een technisch probleem. Het raakt direct aan de vraag waar bedrijven zich vestigen, waar woningen gebouwd kunnen worden en of Andalusië zijn economische groei kan vasthouden.
Hoop gevestigd op 22 juni
De Spaanse regering probeert op korte termijn ruimte vrij te maken. In het Real Decreto-ley 7/2026 is een maandelijkse vergoeding ingevoerd voor bedrijven die capaciteit reserveren maar nog niet gebruiken. Wie zijn gereserveerde vermogen niet nodig heeft, kan tot 22 juni 2026 afstand doen van die rechten of de capaciteit met meer dan 50 procent verminderen zonder economische garanties te verliezen.
De verwachting is dat vooral niet-levensvatbare of speculatieve projecten capaciteit zullen teruggeven zodra het aanhouden van die reservering geld gaat kosten. Of dat voldoende ruimte oplevert, is nog onzeker. Veel hangt af van waar capaciteit vrijkomt en of die plek aansluit bij de projecten die nu wachten.
Structurele investeringen blijven nodig
Voor de langere termijn wijst de Junta naar Madrid. De grote uitbreidingen van het transportnet vallen onder de nationale planning van het ministerie voor Ecologische Transitie. De Andalusische regering vindt de voorgestelde investeringen onvoldoende en heeft 102 extra maatregelen gevraagd, goed voor 365 miljoen euro bovenop de al voorgestelde 458 miljoen. Daarmee zou het pakket voor nieuwe elektrische infrastructuur in Andalusië uitkomen op 823 miljoen euro.
Tot die tijd zoekt de regio naar kleine openingen in een vrijwel gesloten netwerk. Dat kan via vrijgekomen reserveringen, directe aansluiting van grote industriële verbruikers op het hoogspanningsnet of gerichte versterking van lokale distributiepunten. Maar de boodschap is duidelijk: zonder meer netcapaciteit dreigt elektriciteit een rem te worden op de ontwikkeling van Andalusië.