Else Beekman
Otegi, nu 57, werd in oktober 2009 vastgezet vanwege zijn poging de Baskische politieke partij Herri Batasuna te hervormen. Deze partij was verboden vanwege de vermeende band met de ETA. Otegi speelde echter een cruciale rol door de ETA ervan te overtuigen na vier decennia van geweld een einde te maken aan de gewapende strijd. De terreurgroep legde in 2011 definitief de wapens neer. Baskische nationalisten claimen nu dat Otegi een politiek gevangene is.
Otegi zei direct na zijn vrijlating uit de gevangenis in Logroño: ‘Ze zeggen dat er in Spanje geen politieke gevangenen zijn, maar je hoeft enkel naar het aantal camera’s hier te kijken om te zien dat ja, ze wel bestaan’. Hij werd opgewacht door zijn vrouw en familie, samen met andere supporters die leuzen riepen en met de Baskische vlak ‘Ikurriña’ zwaaiden.
‘Ik ging de gevangenis in als Baskische spreker en kom er ook uit als Baskische spreker’, zo zei Otegi een paar minuten later tegen zijn aanhang die zich buiten de gevangenis had verzameld. ‘Ik ging de gevangenis in als socialist en kom er als socialist uit. Ik ging de gevangenis in als voorstander van onafhankelijkheid en kom eruit als voorstander van onafhankelijkheid’, ging hij voort.
Batasuna
Sinds de jaren zeventig was Otegi actief als separatist. Hij zat diverse keren vast. De eerste keer was in 1987 vanwege medeplichtigheid aan een ETA-ontvoering. Later raakte hij betrokken bij de nationalistische partij Batasuna, die werd verboden vanwege de band met de ETA. In de jaren negentig schopte hij het tot leider van deze partij. Hij zat ook vast voor het aanzetten tot terrorisme en het beledigen van de toenmalige koning Juan Carlos.
Sleutelfiguur
Ondanks dat veel Spanjaarden Otegi zien als belangrijk gezicht van de ETA-terreur, wordt hij door anderen gezien als sleutelfiguur die de Baskische separatisten wegdrijft van het gebruiken van geweld in hun strijd om Baskenland los te weken van Spanje. Sinds zijn gevangenschap in 2009 kwam er een internationale beweging op gang voor zijn vrijlating. Hij stond symbool voor de strijd tegen het omstreden gevangenisbeleid van de Spaanse staat tegen aan ETA gelinkte gevangenen. Ook internationale figueren zoals Aartsbisschop Desmond Tutu, Gerry Adams en de Amerikaanse activist-filosoof Noam Chomsky pleitten voor zijn vrijlating.
Baskische gevangenen
Naast Otegi zitten nog 400 mensen in Spaanse en Franse gevangenissen vast. Dit zijn volgens tegenstanders niet alleen leden en sympathisanten van de ETA, maar ook advocaten, mensenrechtenactivisten en journalisten. Terwijl in het Spaanse strafrecht staat dat gevangenen altijd zo dicht mogelijk bij huis moeten worden vastgezet, is dat bij aan de ETA-gelinkte gevangenen niet het geval. Deze zitten vaak ver van huis of worden bij ziekte niet vrijgelaten op basis van het feit dat ze zijn veroordeeld wegens terreur. En voor terroristen gelden andere regels.
Pijn en woede
Voor nabestaanden en slachtoffers van het ETA-geweld zien de vrijlating van Otegi als pijnlijk. De verenigiging voor slachtoffers van terrorisme AVT zei op Twitter: ‘Pijn en woede bij het zien hoe een ETA-terrorist als een held wordt ontvangen bij het verlaten van de gevangenis’.
Premier Baskenland?
Verwacht wordt dat Otegi terugkeert naar de politiek nu hij vrij is. Hij zou een post als premier van Baskenland voor de coalitie EH en Bildu wel nastreven. De verkiezingen staan gepland voor de komende herfst.