Update Ceuta: Massale solidariteit vanuit 260 Spaanse gemeenten op Dag van Ceuta

Op de Dag van Ceuta, woensdag 2 september, wordt in heel Spanje solidariteit getoond met de Spaanse exclave in Noord-Afrika. Ceuta ondervindt al een maand lang problemen en overlast als gevolg van de massale binnenkomst van migranten op 30 en 31 juli. Ruim 260 gemeenten hebben als steunbetuiging een bijeenkomst voor hun gemeentehuis aangekondigd om de bevolking van Ceuta een hart onder de riem te steken. Tegelijkertijd keurde het kabinet dinsdag een noodpakket van 168 miljoen euro goed voor de stad.

Solidariteitsactie ‘Dag van Ceuta’

De actie ‘Por Ceuta’ begon op sociale media en groeide uit tot een landelijke oproep. Volgens Infobae hebben ruim 260 gemeenten inmiddels officieel een bijeenkomst bevestigd. In de meeste gemeenten wordt deze om acht uur ’s avonds gehouden voor het gemeentehuis. In Madrid vindt de bijeenkomst plaats voor het Congres van Afgevaardigden, en zelfs in Brussel wordt voor het Europees Parlement een actie gehouden. De Spaanse Federatie van Gemeenten en Provincies (FEMP) roept gemeenten op zich aan te sluiten.

Ceuta-president Juan Jesús Vivas riep dinsdag zelf op om deel te nemen. “Onze territoriale integriteit is niet deelbaar”, zei hij in een verklaring op sociale media, aldus El País. Hij noemde de komst van de migranten eind juli “een aanval op de territoriale integriteit” van Ceuta.

Niet iedereen steunt de actie. De linkse partij Podemos organiseert in Madrid op het Callao-plein op hetzelfde moment een betoging tegen racisme. Partijleider Ione Belarra verwijt de regering “passiviteit” in de aanpak van de crisis. Ook binnen de PSOE klinkt kritiek: de Andalusische socialisten noemen de FEMP-oproep een “partijpolitiek gebruik” van de gemeentefederatie, omdat die zonder steun van alle politieke fracties tot stand kwam.

Meningen verdeeld over karakter van steunbetogingen

Over het karakter van de betogingen lopen de meningen sterk uiteen. De PP noemt de bijeenkomsten “onpartijdig” en steunt de oproep van Ceuta-president Vivas volledig. PP-leider Alberto Núñez Feijóo bezoekt op 2 september ’s ochtends Ceuta en sluit ’s middags aan bij de betoging in Madrid.

De landelijke PSOE-top denkt daar anders over en verwijt de PP de crisis in Ceuta politiek te misbruiken tegen de regering. Dat gebeurde volgens de partij eerder ook rond de rellen in Torre Pacheco en de bosbranden. De lokale PSOE-afdeling in Ceuta zelf gaat wel naar de betoging, “om naast de mensen te staan”. De regionale partijleiding stelt stelt dat opkomen voor mensenrechten en vragen om grenscontrole geen tegenstelling hoeft te zijn. Ook Izquierda Unida en EH Bildu blijven weg: die partijen zien de betogingen niet als solidariteitsactie, maar als een podium voor rechtse en extreemrechtse partijen om de crisis in Ceuta electoraal uit te buiten.

Kabinet trekt 168 miljoen euro uit

Los van de betogingen keurde de Spaanse ministerraad dinsdag een noodpakket van 168 miljoen euro voor de lokale economie van Ceuta goed. Premier Pedro Sánchez noemde dat bedrag “8 procent van het bruto binnenlands product” van de stad. Het pakket bestaat uit een verhoging van de premiekorting voor bedrijven die personeel aannemen, van 50 naar 75 procent. Ook komt er een verruiming van de regeling voor tijdelijke werktijdverkorting (ERTE), met een volledige vrijstelling van sociale premies voor werkgevers. Dezelfde kortingen gelden ook voor Melilla, dat niet direct met de instroom van eind juli te maken had, maar volgens Sánchez wel met een vergelijkbare situatie kampt.

Het pakket is een uitbreiding van een speciaal steunplan voor Ceuta dat al sinds 2023 loopt en tot nu toe zo’n 180 miljoen euro heeft opgeleverd.

Opvangcapaciteit fors omhoog, geen overplaatsing naar het vasteland

Sinds de Spaanse regering een centrale bevelsstructuur invoerde voor de crisis, is het aantal opvangplekken voor volwassen migranten in Ceuta in één week tijd bijna verdubbeld: van 1.800 naar ruim 3.300, meldt elDiario.es. Het kabinet wil de komende weken doorgroeien naar 6.000 plaatsen. Maandag kregen alleen al vijfhonderd mensen die bij het centrum van Loma Colmenar op straat wachtten alsnog een plek. Ook nog eens vierhonderd vrouwen en kinderen die al weken in geïmproviseerde kampementen verbleven, zijn naar een vaste locatie overgebracht.

Premier Sánchez sluit uit dat migranten die nu nog in Ceuta zijn, tijdelijk naar het Spaanse vasteland worden overgebracht terwijl hun asiel- of uitzettingsprocedure loopt. Hij zei op maandag dat de 6.000 geplande opvangplekken “genoeg capaciteit” bieden. Dat standpunt ligt gevoelig binnen de eigen coalitie. Minister Rego van Jeugd en Kinderbescherming wil dat alleenstaande minderjarigen wel naar opvangcentra op het vasteland gaan. Maar Sumar maakt voor volwassen migranten liever gebruik van lege plekken elders in Spanje. Regionale besturen stellen zich hierover grotendeels terughoudend op en tonen weinig animo voor extra opvang.

Over hoeveel migranten daadwerkelijk nog in Ceuta verblijven, lopen de cijfers uiteen. Sánchez sprak maandag van ongeveer 5.000 mensen. Ceuta zelf gaat uit van minstens 8.000. Sinds 10 augustus zijn volgens de regering 3.200 mensen vrijwillig teruggekeerd naar Marokko. Die komen bij de ongeveer 70.000 die volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken begin augustus direct al terugkeerden.

Justitie ziet duidelijke stijging van misdrijven

De hoofdofficier van justitie in Ceuta, Silvia Rojas, die al 22 jaar in de stad werkt, noemt de huidige situatie ongekend. Tegenover El País zei ze dat Ceuta “niet in staat is” om de crisis alleen het hoofd te bieden. Volgens haar is de situatie niet te vergelijken met de eerdere migratiecrisis in 2021.

Justitie registreerde inmiddels 23 gevallen van seksueel geweld sinds de instroom van eind juli, met in totaal meer keren zoveel slachtoffers, voor het merendeel minderjarige meisjes. Dat melden onder meer El Faro de Ceuta en persbureau Europa Press. Van de acht verdachten die zijn geïdentificeerd, zijn er vier Marokkaans, drie Spaans en één Belgisch. Justitie ziet daarnaast ook een toename van vermogensdelicten en van verzet tegen het gezag. Landelijk openbaar aanklager Teresa Peramato bezocht de stad vorige week en sprak van een “traumatische” situatie, waarbij ze zich zowel uitsprak voor de bevolking van Ceuta als voor de aangekomen migranten.

Van de aangekomen migranten zijn er nog altijd enkele duizenden in de stad, van wie ruim tweeduizend minderjarig, meldt het ministerie van Jeugd en Kinderbescherming.

Extra rechter voor Ceuta, koning houdt bezoek nog even aan

De Raad voor de Rechtspraak heeft besloten tijdelijk een extra rechter in Ceuta aan te stellen die vrouwengeweldzaken behandelt. Koning Felipe VI zal Ceuta bezoeken “zodra de omstandigheden dat toelaten”. Marokko heeft daar nog niet officieel op gereageerd. Volgens een niet nader genoemde politieke bron in Rabat zou een koninklijk bezoek op dit moment de spanning eerder aanwakkeren dan verminderen. Een dergelijk bezoek zou volgens die bron nu vooral in de weg staan van pogingen om praktische oplossingen te vinden voor de terugkeer van de mensen die eind juli de grens overstaken.