Else Beekman
Houten platen voor de etalages, honderden extra agenten op straat en een burgemeester die haar inwoners vraagt het centrum te mijden. Grote Spaanse steden zetten zich schrap voor vanavond. Op Halloween dreigen nieuwe Blocus-rellen in Spanje. Blocus is de online beweging van vooral tieners die vorige week in Barcelona flink huishield.
Op zaterdag 24 oktober begin het met een oproep op TikTok voor een ‘scholierenprotest’ op de Plaça de Catalunya. Talloze plunderingen waren het gevolg. De Mossos d’Esquadra hielden die avond 128 mensen aan, waarvan 56 procent minderjarig was. Ruim twintig winkels werden vernield of leeggeroofd. Vijftien agenten raakten gewond. Inmiddels is het aantal arrestaties opgelopen tot 130.
Sommige jongeren waren pas veertien. Volgens korpschef Sílvia Catà zaten er geen criminele bendes achter. Het ging om losse jongeren die afkwamen op oproepen via sociale media, en in Barcelona draaide het alleen om plunderen.
De naam Blocus komt uit Frankrijk. De Spaanse tak liet zich inspireren door ‘Lycées Indignés’, de beweging achter wekenlange scholierenprotesten daar. Een ideologie heeft het niet. “Een nieuw fenomeen, zonder ideologie en niet georganiseerd”, zeggen bronnen bij de Mossos tegen El País.
Vermeende oprichter opgepakt bij Valencia
Gisteren arresteerde de Guardia Civil in Picanya, vlak bij Valencia, de vermeende, twintigjarige oprichter van Blocus in Spanje. Hij zou de Telegramgroepen hebben opgezet en beheerd waarin de acties werden gecoördineerd. Op zijn profiel verspreidde hij een video van een gemaskerde man die zichzelf tot leider van Blocus uitriep, aldus het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken.
Zeven anderen werden gearresteerd: twee in de regio Valencia, twee in Catalonië, twee op Tenerife, één in Málaga en één in Bilbao. Eén van de verdachten is zestien. De verdenking luidt zware verstoring van de openbare orde en deelname aan een criminele organisatie.
De berichten die de verdachten verstuurden, laten weinig te raden over, met instructies om winkels en openbare ruimtes in Málaga te vernielen, en uitleg over het maken van molotovcocktails. Werven ging via TikTok-video’s en met AI gemaakte posters met QR-codes. Wie daarop klikte, kwam in WhatsApp- en Telegramgroepen terecht en later in besloten kanalen.
Voorbereidingen tegen nieuwe Blocus-rellen
Barcelona
De Mossos zien zo’n tien oproepen in heel Catalonië, maar richten zich vooral op de hoofdstad en om drie verzamelpunten zonder vaste tijd: de Plaça de Catalunya, bij de Arc de Triomf en bij La Pedrera aan de Passeig de Gràcia. Tientallen winkels in het centrum zitten achter spaanplaat of zelfs metalen stangen. Vooral grote ketens blinderen hun zaken en telefoonwinkels en luxemerken.
Valencia
In Valencia roept Blocus op om vanaf half zes samen te komen rond de Plaza de Toros. Een half uur later begint in het centrum een grote mars voor de tweede verjaardag van de dana, de overstroming waarbij 233 mensen omkwamen. Burgemeester María José Catalá raadt inwoners aan het centrum te mijden. “We weten niet waaraan we ons blootstellen”, zei ze.
Madrid
Online ging een bericht rond dat de oproep voor het centrum zou zijn ingetrokken. De politie gaat er vanuit dat dit is verspreid om de ordediensten te misleiden en neemt het zekere voor het onzekere. Ook in het centrum van Madrid beschermen winkeliers hun etalages met houten planken. Verder zijn er 200 agenten van de ME ingezet en 1.700 agenten van de lokale politie. Die zijn vooral aanwezig bij drukke punten, op stations en in het openbaar vervoer.
Bilbao
De Baskische politie heeft alle bureaus in de drie Baskische hoofdsteden versterkt. Ook hier zijn op vrijdag al veel winkels dichtgetimmerd.
Andalusië
Aan de Costa del Sol circuleren oproepen, voor Málaga, Fuengirola en Marbella. La Línea de la Concepción deelt boetes van 3.000 euro uit aan wie met bedekt gezicht rondloopt of onrust veroorzaakt. Almería verbiedt gezichtsbedekking. In Sevilla zijn 185 extra agenten ingezet, al zegt de onderdelegatie van de regering daar geen enkele aanwijzing voor een serieuze dreiging te hebben.
Ook Nederland is alert
De dreiging van de zogenaamde ‘Gen Z-protesten’ is niet alleen in Spanje realiteit. Ook in Den Haag, Maastricht en Eindhoven gaan via Telegram en Snapchat oproepen rond voor protesten vandaag. Een deel van die berichten roept openlijk op tot plunderen. Volgens Omroep West zijn kledingwinkels in de Haagse binnenstad al begonnen hun deuren en ramen af te dekken. Frankrijk verbiedt de bijeenkomsten en het dragen van maskers, en in twee wijken van Parijs geldt een avondklok.
Intussen maken nepberichten het er niet rustiger op. Op sociale media circuleren valse oproepen die de angst verder aanwakkeren, en volgens El País gebruiken sommigen de situatie om racisme en vreemdelingenhaat aan te jagen.