Else Beekman
Vandaag, 29 oktober, precies twee jaar geleden, veranderde hevige regen als gevolg van een DANA de provincie Valencia in een rampgebied. 233 mensen kwamen om het leven en honderdduizenden inwoners leden schade. Ook zijn er nog steeds twee personen vermist. Twee jaar later is veel weer opgebouwd, maar de slachtoffers wachten nog altijd op antwoorden. Bovendien laat een deel van de beloofde steun en de beschermende werken op zich wachten.
Twee jaar later is veel weer opgebouwd. Maar de slachtoffers wachten nog altijd op antwoorden en een deel van de beloofde steun en de beschermende werken laat op zich wachten, zo schrijft La Vanguardia in een terugblik op de ramp.
Waarom de dana in Valencia twee jaar later nog pijn doet
“Dit is nog lang niet verwerkt”, zegt Álex Carvajal, brandweerman en voorzitter van een vereniging van gedupeerden uit de Horta Sud, de zwaar getroffen streek ten zuiden van de stad Valencia. Hij zegt dat mensen een normaal leven leiden, tot het weer gaat regenen. Zodra er een ES-Alert binnenkomt dat waarschuwt voor regen, komt alles terug.
Wel zijn de waarschuwingsprotocollen sinds de ramp flink verbeterd en loopt de samenwerking tussen de verschillende overheden beter. Daardoor zijn bij latere hevige regenbuien levens gered, terwijl op 29 oktober 2024 die coördinatie volledig ontbrak.
“Ik had drie keuzes”
Toñi García verloor die dag haar dochter en haar man, die in de garage van hun huis verdronken toen ze hun auto in veiligheid wilden brengen. Toñi werkt bij de regionale overheid en werd een bekend gezicht bij de demonstraties tegen oud-regiopresident Carlos Mazón.
“Ik had drie opties”, vertelt ze aan de krant. “Iets krankzinnigs doen en met hen meegaan, als een levende dode verder leven, of vechten.” Ze koos voor dat laatste. Ze is nog in psychologische behandeling, maar het gaat beter. Binnenkort hoopt ze weer aan het werk te gaan.
Wie is verantwoordelijk?
Politiek lijkt de zaak te zijn afgesloten met het aftreden van Mazón in november 2025, ruim een jaar na de ramp. Op juridisch vlak loopt in Catarroja nog een strafonderzoek naar de aanpak van de ramp, alleen wordt Mazón zelf daar niet in meegenomen. Omdat hij in het regioparlement zit, geniet hij immuniteit. Alleen het hooggerechtshof van de regio kan hem vervolgen, maar dat besloot in april dit jaar om hem niet te onderzoeken.
De nabestaanden leggen zich daar niet bij neer en stapten naar het Constitutioneel Hof om die immuniteit aan te vechten. Elke maand gaan ze de straat op, ook in Mazóns woonplaats Alicante. Komende zaterdag demonstreren ze opnieuw.
Herdenking uitgesteld door treinramp
De herdenkingsdag valt samen met de nieuwe ramp bij Urda in de provincie Toledo waar een AVE-trein in volle vaart op een stilstaande Iryo-trein botste. Volgens de laatste officieel naar buiten gebrachte stand kwamen daarbij 69 mensen om het leven. Uit respect voor de officiële rouw heeft een van de grote slachtofferverenigingen haar herdenking bij de Barranco del Poyo in Paiporta verplaatst naar 5 november. Daar trad de rivierbedding twee jaar geleden buiten zijn oevers met verwoestende gevolgen.
Ook het geplande bezoek van de Europese Commissie aan het gebied gaat voorlopig niet door, vanwege de vervroegde landelijke verkiezingen. De slachtoffers vinden dat teleurstellend.
Steun bijna volledig uitgekeerd
De Spaanse regering maakte 10 miljard euro vrij, de Generalitat ruim 4,4 miljard. Het Consorcio de Compensación de Seguros, het Spaanse rampenfonds voor verzekerde schade, schat de schade op 4,8 miljard euro. Alleen al voor auto’s kreeg het fonds ruim 145.000 aanvragen binnen. Inmiddels is meer dan 98 procent van de steunaanvragen afgehandeld. Toch zijn er nog altijd mensen die hun auto nooit hebben teruggevonden, en daardoor buiten de regelingen vallen.
Zeven op de tien ondernemers zijn weer op het oude niveau, blijkt uit een peiling van de Kamer van Koophandel van Valencia. Wel hebben ze gemiddeld 27 procent minder klante omdat mensen voorzichtiger geld uitgeven.
Overstromingsgebied uitgebreid
Op 15 oktober presenteerde de Generalitat de eerste resultaten van nieuwe overstromingskaarten voor het rampgebied. Het gebied dat als overstroombaar geldt is daarop ruim 60 procent groter dan op de oude kaarten. Deze herziening moet nog wel worden goedgekeurd.
De grote werken moeten nog beginnen
In totaal werden 78 gemeenten door het water getroffen, maar de belangrijkste beschermende werken liggen twee jaar later nog altijd op de tekentafel.
Tien projecten zijn gepland voor de stroomgebieden van de Poyo, de Magro en de Pozalet-Saletad. De Confederación Hidrográfica del Júcar, de waterbeheerder van de regio, legt ze sinds 22 oktober voor aan gemeenten en inwoners. Er komen onder meer overstromingsparken, een bredere bedding voor de Poyo en een gebied tussen Chiva en Cheste waar water tijdelijk kan worden opgevangen.
Het verst gevorderd is de Saleta, een bedding die al lang voor overlast zorgt in onder meer Aldaia, Alaquàs en Xirivella. Als alles volgens plan loopt, beginnen de eerste werkzaamheden volgens de waterbeheerder nog voor het einde van dit jaar. Ook wil de regionale overheid een netwerk van overstromingsparken rond de stad aanleggen, waarvoor ze een internationale ontwerpwedstrijd uitschreef.