Judith Goeree
León is niet de eerste stad waar je aan denkt bij een stedentrip naar Spanje. Toch heeft deze stad in het noordwesten van het land een opmerkelijke hoeveelheid kunst, geschiedenis en architectuur binnen haar oude stadsmuren. Van een van de mooiste gotische kathedralen van Spanje tot eeuwenoude muurschilderingen en een verrassend ontwerp van Gaudí. En dan zijn er nog de tapasbars, waar het vooral tegen de avond gezellig druk wordt. Reisgids Lonely Planet heeft León opgenomen in zijn selectie van beste reisbestemmingen voor 2027. Een mooie aanleiding om deze relatief onbekende stad eens wat beter te bekijken.
Een stad met een lange geschiedenis
León ligt aan de noordrand van de Castiliaanse hoogvlakte en ontstond bijna tweeduizend jaar geleden als Romeins legerkamp. De naam van de stad is afgeleid van het Latijnse legio, een verwijzing naar de legioenen die hier gelegerd waren. Later werd León de hoofdstad van een middeleeuws koninkrijk dat een belangrijke rol speelde op het Iberisch Schiereiland.
Dat verleden is op veel plaatsen nog zichtbaar. Bij de Puerta Castillo, aan de noordkant van het historische centrum, zijn nog delen van de Romeinse stadsmuur en een oude stadspoort te zien. Verspreid door het centrum herinneren kerken en paleizen aan de tijd van de koningen van León. Ook de Camino Francés, de bekendste pelgrimsroute naar Santiago de Compostela, loopt dwars door de stad.
Het historische centrum is overzichtelijk en grotendeels autoluw. De belangrijkste monumenten liggen op loopafstand van elkaar, met daartussen pleinen, winkelstraten en buurten waar het dagelijkse leven zich afspeelt. De Calle Ancha vormt de belangrijkste wandelroute door de binnenstad. Hier komen inwoners om te winkelen, lopen pelgrims met hun rugzakken en zoeken bezoekers hun weg naar de kathedraal.
Een kathedraal vol kleur
De kathedraal van León staat aan de Plaza de Regla en is een van de belangrijkste voorbeelden van gotische architectuur in Spanje. De bouw begon in de dertiende eeuw, naar het voorbeeld van de grote Franse kathedralen. Het gebouw kreeg de bijnaam Pulchra Leonina, de mooie Leonesa, en is vooral bekend om zijn uitzonderlijke glas-in-loodramen.
Die beslaan samen ongeveer 1.800 vierkante meter, waarvan een belangrijk deel uit de middeleeuwen dateert. Op zonnige dagen valt het licht in blauwe, rode, groene en gouden vlakken op de stenen vloer en de zuilen. Naarmate de zon verschuift, veranderen de kleuren en patronen. Het loont daarom om even de tijd te nemen en niet meteen door te lopen naar het volgende monument. Vanaf de Plaza de Regla is de westgevel met zijn twee ongelijke torens en het grote roosvenster goed te bekijken.
De Sixtijnse Kapel van de romaanse kunst
Op enkele minuten lopen van de kathedraal staat de Real Colegiata de San Isidoro. De romaanse basiliek heeft een vrij sobere buitenkant, maar herbergt een van de belangrijkste verzamelingen middeleeuwse kunst van Spanje.
Vooral het koninklijke pantheon is bijzonder. Hier werden leden van de koninklijke familie van León begraven. De gewelven zijn bedekt met schilderingen uit de elfde en twaalfde eeuw, die het gebouw de bijnaam ‘Sixtijnse Kapel van de romaanse kunst’ hebben bezorgd.
De schilderingen tonen scènes uit het leven van Christus en voorstellingen uit het Bijbelboek Openbaring. Daartussen bevindt zich een kalender met de werkzaamheden van boeren gedurende het jaar. Er wordt geploegd, geoogst en wijn gemaakt. Het zijn herkenbare taferelen die een aardig beeld geven van het dagelijks leven in de middeleeuwen.
Ook het bijbehorende museum is de moeite waard. Het bewaart kostbare voorwerpen uit de middeleeuwen, waaronder de beroemde kelk van doña Urraca uit de elfde eeuw.
Een gebouw van Gaudí, ver van Barcelona
Antoni Gaudí kennen we vooral van zijn bijzondere bouwwerken in Barcelona, maar ook in León liet de Catalaanse architect zijn sporen na. Midden in de stad staat Casa Botines, een van de weinige gebouwen die hij buiten Catalonië ontwierp.
Het gebouw werd tussen 1891 en 1892 opgetrokken voor ondernemers uit de textielhandel. Zij wilden een pand met bedrijfsruimte en woningen, maar Gaudí gaf het de uitstraling van een middeleeuws kasteel. De gevel heeft spitse torentjes, smalle ramen en een steil dak. Boven de ingang staat een beeld van Sint-Joris die de draak verslaat.
Casa Botines ligt tegenover het renaissancepaleis van de Guzmanes. Het verschil tussen beide gebouwen laat goed zien hoe uiteenlopende bouwstijlen in León naast elkaar bestaan. Tegenwoordig is Casa Botines een museum over het gebouw en zijn architect. Op de nabijgelegen Plaza de San Marcelo staat een bronzen beeld van Gaudí, zittend op een bankje met een schetsboek op schoot.
San Marcos en zijn bewogen verleden
Iets buiten de oude binnenstad, aan de rivier de Bernesga, staat het voormalige klooster van San Marcos. De lange renaissancegevel is rijk versierd met beelden, medaillons en reliëfs.
De geschiedenis van deze plek begint in de middeleeuwen, toen hier een hospitaal stond waar pelgrims op weg naar Santiago onderdak konden vinden. In de zestiende eeuw verrees het huidige complex, dat later onder meer als klooster en gevangenis werd gebruikt.
Tijdens de Spaanse Burgeroorlog en de eerste jaren van de Franco-dictatuur deed San Marcos dienst als gevangenis. Duizenden mensen werden er onder erbarmelijke omstandigheden vastgehouden. Velen werden mishandeld en sommigen kwamen om het leven.
Tegenwoordig is een groot deel van het gebouw in gebruik als Parador, een luxe hotel in een historisch monument. Wie de gevel bewondert, staat dus ook voor een gebouw met een beladen geschiedenis.
Wandelen door het oude León
Tussen de grote monumenten van León liggen tal van pleinen en straatjes waar het prettig wandelen is. Een van de mooiste plekken is de Plaza del Grano, officieel Plaza de Santa María del Camino. Een plein met een onregelmatige bestrating van keien en stenen, een fontein en lage huizen met traditionele gevels. Het is een van de weinige plekken waar de sfeer van het oude León nog goed te herkennen is.
De Plaza Mayor is groter en drukker. Onder de galerijen zitten cafés en winkels en het plein wordt al eeuwenlang gebruikt voor markten en openbare bijeenkomsten. Ook nu nog is het een belangrijk ontmoetingspunt in de stad.
Rond de Calle Ancha liggen twee buurten die vooral bekendstaan om hun horeca. Ten noorden ervan bevindt zich het Barrio Romántico, met smalle straten, historische gevels en de basiliek van San Isidoro als een van de belangrijkste herkenningspunten. Het is een gezellige wijk met veel bars en restaurants, waar je gemakkelijk een paar uur kunt doorbrengen.
Aan de andere kant van de Calle Ancha ligt het Barrio Húmedo, waar het tegen het einde van de middag steeds drukker wordt op de terrasjes.
Tapas eten in het Barrio Húmedo
De naam Barrio Húmedo betekent letterlijk ‘natte wijk’, een verwijzing naar de vele glazen wijn en bier die hier dagelijks over de toonbank gaan. Vooral rond de Plaza de San Martín is de keuze groot. In León is het gebruikelijk om van bar naar bar te gaan en bij ieder drankje iets te eten. In veel zaken krijg je bij een glas wijn of bier nog altijd een gratis tapa.
Sommige bars hebben hun reputatie opgebouwd rond één specialiteit. La Bicha, aan de Plaza de San Martín, staat bekend om zijn morcilla, de zachte bloedworst uit León. Bij El Rebote komen bezoekers voor de croquetas, die in verschillende smaken worden gemaakt. Bar Flechazo serveert aardappelen met paprikapoeder, een eenvoudig gerecht waarvoor mensen graag terugkomen.
Naast morcilla is cecina een van de bekendste producten uit de streek. Dit gedroogde en licht gerookte rundvlees wordt in dunne plakken geserveerd. Ook lokale kazen, worsten en stevige stoofgerechten komen veel voor. Daarbij wordt wijn gedronken uit de nabijgelegen wijngebieden Bierzo en León.
De Barrio Húmedo is een buurt waar je zonder reservering een avond kunt doorbrengen, van de ene bar naar de andere.
Een belangrijke halte op de Camino de Santiago
León is al eeuwenlang een belangrijke halte op de Camino Francés, de pelgrimsroute die vanuit Frankrijk naar Santiago de Compostela loopt. Voor wandelaars die vanuit het oosten komen, betekent de stad een welkome afwisseling na de lange etappes over de Castiliaanse hoogvlakte.
Na dagen langs graanvelden en kleine dorpen zijn er ineens winkels, terrassen, musea en restaurants. Veel pelgrims blijven een extra dag om uit te rusten en de stad te bekijken. Anderen trekken de volgende ochtend alweer verder, richting Astorga en de bergen van León.
De aanwezigheid van de pelgrims is zo vanzelfsprekend dat ze nauwelijks opvallen. Ze zitten op terrassen, lopen door de winkelstraten en bezoeken dezelfde monumenten als andere reizigers. De stad ontvangt hen al meer dan duizend jaar.
In 2027 wordt opnieuw een heilig jaar voor Santiago de Compostela gevierd, omdat 25 juli, de feestdag van de apostel Jacobus, op een zondag valt. Tijdens zo’n Año Santo Jacobeo trekken doorgaans meer pelgrims naar Santiago, en daarmee ook naar León.
Moderne kunst in het MUSAC
Wie na de historische binnenstad nog tijd heeft, kan naar het MUSAC, het Museum voor Hedendaagse Kunst van Castilië en León. Het gebouw opende in 2005 en werd ontworpen door de architecten Emilio Tuñón en Luis Moreno Mansilla.
De gevel bestaat uit grote panelen gekleurd glas. De architecten gebruikten de glas-in-loodramen van de kathedraal als inspiratiebron, waardoor het moderne museum een onverwachte verbinding heeft met de gotische architectuur van de stad. Binnen worden wisselende tentoonstellingen van hedendaagse kunst georganiseerd.
Het MUSAC ligt buiten het drukste deel van het centrum en laat een heel andere kant van León zien. De stad heeft niet alleen haar middeleeuwse erfgoed behouden, maar investeert ook in moderne architectuur en kunst.
León in 2027 bezoeken
Lonely Planet heeft León opgenomen in Best in Travel 2027, de jaarlijkse selectie van bestemmingen die de reisgids onder de aandacht brengt. Daarbij noemt de uitgever onder meer de gotische kathedraal, het middeleeuwse erfgoed, de Camino de Santiago en het levendige historische centrum.
León heeft genoeg te bieden voor een paar dagen, zonder dat je voortdurend onderweg hoeft te zijn. De meeste bezienswaardigheden liggen dicht bij elkaar en tussen de bezoeken door is er tijd om over een plein te wandelen, een koffie te drinken of een zijstraat in te slaan.
León heeft genoeg te bieden voor een weekend, maar wie de stad echt wil leren kennen, kan er gerust een paar dagen langer voor uittrekken. Al was het maar om na alle kerken, paleizen en musea uitgebreid kennis te maken met de lokale keuken. Want in het Barrio Húmedo is het zelden na één drankje met tapa gedaan.