Boetes wegens niet opgeven in Spanje van buitenlandse activa nietig verklaard

Woensdag heeft het Hooggerechtshof de jurisprudentiële doctrine over de door de Belastingdienst opgelegde fiscale sancties vastgelegd. In twee arresten van 4 en 6 juli heeft de Hoge Raad de nietigheid verklaard. Het gaat om de boetesancties die de Belastingdienst heeft opgelegd aan particulieren wegens het niet voldoen aan de meldingsplicht op model 720. Deze betreft titels, activa, effecten, rechten, verzekeringen en inkomsten die in het buitenland zijn gedeponeerd, beheerd of verkregen. In de vervolgde zaken ging het om activa en rechten die zich in Zwitserland bevinden.

Lees ook: Ook de Spaanse belastingdienst verplettert burgers

In deze vonnissen verklaart het Hooggerechtshof, in overeenstemming met het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 27 januari 2022, dat het sanctieregime vastgelegd in de Spaanse wetgeving in strijd is met de verplichtingen die op het Koninkrijk Spanje rusten en het vrije verkeer van kapitaal schaden. Dergelijke sancties zijn volgens het Hooggerechtshof “onevenredig” ten opzichte van de sancties die in een zuiver nationale context zijn voorzien.

Spaanse rechters en rechtbanken mogen sancties niet toepassen

In de uitspraken wordt uitgelegd dat het bindende karakter van het recht van de Europese Unie Spaanse rechters en rechtbanken verplicht om deze sanctionerende nationale regelgeving niet toe te passen.

Bovendien wordt de terugwerkende kracht van de nietigheid van de sanctiemaatregelen erkend.

Overigens heeft het ministerie van Financiën, na de uitspraak van het Europese Hof van Justitie model 720 voor de aangifte van vermogen in het buitenland gewijzigd en overwogen de hoge sancties te verlagen. 

Modelo 720 werd in 2012 in het leven geroepen. Buitenlandse inwoners in Spanje dienden de activa die ze bezitten in een ander land dan Spanje bij de Spaanse belastingdienst op te geven. Het negeren of foutief invullen door buitenlanders in Spanje van het gevreesde ‘modelo 720’ leverde draconische sancties op. Vaak naderden die zelfs de waarde van de activa die men had verzuimd op te geven. 

Het Europese vonnis verklaard niet de gehele Modelo 720 illegaal, maar wel de onevenredig hoge boetes voor niet-naleving. Bovendien voorzag de Spaanse belastingwetgeving niet in een verjaringstermijn voor belastingplicht. Hiermee schendt Spanje het principe van het vrije verkeer van kapitaal. Nu is de verjaringstermijn vastgesteld op 4 jaar, net als bij vergelijkbare zaken.

Basis om betaalde boetes terug te vorderen

In de praktijk betekent de uitspraak dat de informatieplicht blijft bestaan, alleen zonder meedogenloze sancties en consequenties van niet-naleving. Degenen bij wie de Belastingdienst boetes heeft geheven op basis van Model 720 hebben nu een basis om het geld terug te vorderen – zelfs wat ze meer dan vier jaar geleden hebben betaald.