Saskia Plazier
Het is een van de mooiste nog ongerepte stukjes natuur aan de Spaanse zuidkust: het beschermde natuurpark Cabo de Gata bij Almería. Langs de kust liggen kleien pittoreske witte dorpjes. Maar hoe houd je zo’n natuurgebied leefbaar en authentiek als het onder druk komt te staan door een enorme bouwgolf? Bewoners en natuurorganisaties vrezen dat de rust en het karakter van Cabo de Gata daardoor langzaam verdwijnen.
In het kort
- In natuurpark Cabo de Gata is een heuse bouwgolf en komen er honderden nieuwe woningen bij
- Bewoners en milieuorganisaties vrezen dat de Cabo de Gata bouwgolf het rustige karakter van het gebied aantast
- Veel woningen zijn bedoeld als tweede verblijf of investering en kosten vaak enkele tonnen
- Volgens critici profiteren lokale bewoners nauwelijks van de bouwprojecten terwijl de woningnood in de regio groot blijft
- De directie van het natuurpark en de gemeente benadrukken dat veel projecten al jaren geleden zijn goedgekeurd
De Spaanse fotograaf Javier Lozano verruilde Madrid jaren geleden al om terug te keren naar zijn geboortestreek Almería. In Cabo de Gata vond hij de rust terug waar het natuurpark om bekendstaat. Maar nu er een ware bouwgolf dreigt te komen en er in bijvoorbeeld het piepkleine dorpje Rodalquilar (geen doorgaande wegen en geen verkeerslichten, wel adembenemende uitzichten, rust en bergen) tientallen woningen bijkomen, spreekt hij zich uit in de Spaanse pers. In El País zegt hij: “Voor een dorp dat officieel 180 inwoners telt, is het misschien wel erg veel om ineens zestig nieuwe woningen tegelijk te bouwen.”
Honderden nieuwe woningen in beschermd natuurgebied
Cabo de Gata-Níjar geldt nog altijd als een van de minst volgebouwde stukken van de Middellandse Zeekust. Maar de Cabo de Gata bouwgolf is ook hier duidelijk zichtbaar. Verspreid over de kleine kustdorpen liggen plannen klaar voor in totaal ongeveer vijfhonderd nieuwe woningen en sommige zijn al van start gegaan.Vergeleken met de andere Spaanse costa’s, die vaak al massaal volgebouwd zijn, lijkt dat aantal misschien niet veel, maar het feit dat de dorpjes midden in een beschermd natuurgebied liggen maakt het een gevoelige zaak.
De Cabo bestaat uit ruim 37.000 hectare beschermd landgebied en telt meer dan 12.000 hectare zeegebied. Het park staat bekend om zijn indrukwekkende vulkanische landschap, afgelegen baaien en kleine pittoreske witte dorpjes. Verspreid door de hele regio zijn er inmiddels verschillende nieuwbouwprojecten van start gegaan, van appartementen tot luxe villa’s.
Dat veel projecten nu tegelijk opduiken, komt mede doordat er jarenlang onduidelijkheid bestond over waar in het natuurpark wel en niet gebouwd mocht worden. De regionale regering van Andalusië stelde in 2008 al een nieuw natuur- en bestemmingsplan op voor Cabo de Gata, maar daar volgden jarenlang rechtszaken over. Pas toen de rechter het plan in 2017 definitief goedkeurde, kregen veel oudere bouwprojecten alsnog groen licht.
Tweede woningen en investeerders
De vastgoedsector ziet in Cabo de Gata een aantrekkelijke markt voor investeerders en mensen die op zoek zijn naar een (tweede) woning. Volgens makelaars in de regio is de vraag naar woningen in Cabo de Gata enorm. Het wordt gezien als een rustiger alternatief voor de vaak drukke Spaanse costa’s. Voor de huidige woningnood levert dat volgens critici weinig op: het gros van de projecten richt zich op kopers met een grote portemonnee en niet op vaste bewoners.
In kustdorpje San José, voor veel bezoekers dé uitvalsbasis om Cabo de Gata te verkennen, verrijzen momenteel verschillende luxe wooncomplexen. Prijzen liggen vanaf de 400.000 en 450.000 euro. Ook in Rodalquilar en Agua Amarga staan nieuwe projecten gepland of al in de steigers.
Zo komen er in Rodalquilar tientallen extra woningen bij, terwijl het dorp officieel nog geen tweehonderd inwoners telt. In El Cabo, vlak bij de zoutvlaktes en het bekende rif Arrecife de las Sirenas, wordt bovendien gebouwd aan een project met tientallen nieuwe woningen. Een groot deel daarvan is al verkocht, terwijl de oplevering pas voor 2029 gepland staat.
Milieuorganisaties vrezen dat de Cabo de Gata bouwgolf het karakter van het natuurgebied langzaam verandert.
Natuurorganisaties slaan alarm
Critici op de Cabo de Gata bouwgolf zijn er dan ook volop. Zo spreekt geograaf en landschapsspecialist Rodolfo Caparrós van het feit dat er geen duidelijke visie is voor het natuurpark. Volgens hem draait alles om nieuwe bouwprojecten, terwijl openbare voorzieningen achterblijven.
Hij wijst op verkeersdrukte en parkeerproblemen in het hoogseizoen terwijl veel dorpen in de winter veranderen in spookgebieden. Als je ergens een koffietje wilt drinken, moet je vaak de auto al pakken”, zegt hij in El País.
Ook de Spaanse milieuorganisaties Ecologistas en Acción en Amigos del Parque Natural Cabo de Gata-Níjar zijn kritisch. Volgens hen waren de bouwregels jarenlang te vaag, waardoor gemeenten op plekken bouwprojecten konden toestaan waar dat eigenlijk niet de bedoeling was.
Woningnood in de plastic zee
Een opvallend contrast in de regio is de woningnood die er tegelijkertijd speelt. Terwijl in Cabo de Gata luxe villa’s en tweede woningen bijkomen, hebben veel inwoners en werknemers uit de omgeving juist moeite om een betaalbare woning te vinden.
In en rond Almería, en ook in de gemeente Níjar, wonen veel seizoenarbeiders die werken in de glastuinbouw. Het gebied ligt midden in de beroemde ‘plastic zee’ van Almería: een enorm gebied vol kassen. Veel arbeidsmigranten wonen daar onder slechte omstandigheden. Vaak delen meerdere mensen kleine, overvolle woningen of verblijven ze in tijdelijke en slecht onderhouden woningen.
De plastic zee van Almería: hoe innovaties een woestijn transformeerden tot Europa’s groentetuin
Nuance
De directie van het natuurpark probeert de onrust ondertussen wat te nuanceren. Directeur Salvador Parra benadrukt dat veel projecten al jaren geleden zijn goedgekeurd en dus gewoon legaal zijn.
Volgens hem probeert het natuurpark ontwikkelaars wel te dwingen meer en beter rekening te houden met de omgeving. Zo wordt er gelet op duurzamere bouw, minder lichtvervuiling en zo min mogelijk impact op het landschap. Dat de projecten nu zoveel kritiek oproepen, komt volgens hem vooral doordat er ineens overal tegelijk gebouwd wordt.
Ook de gemeente Níjar verdedigt de bouwplannen grotendeels. Wethouder Manuel Herrero noemt het “te simplistisch” om alle problemen van het natuurgebied aan woningbouw te koppelen. Volgens hem wordt er in Cabo de Gata niet uitzonderlijk veel gebouwd vergeleken met andere kustgebieden in Spanje.
Over één ding lijken alle partijen het in ieder geval wel eens: de druk op Cabo de Gata groeit.
Juridische strijd tegen hotel bij ongerept strand in natuurpark Cabo de Gata