Saskia Plazier
De Spaanse politiek staat weer op scherp nu de rechtszaak van ‘caso Koldo’ eindelijk van start is gegaan bij het Spaanse Hooggerechtshof. Nieuwe onthullingen en verklaringen volgen elkaar snel op. Daarmee staat het corruptieschandaal rond mondkapjesdeals opnieuw volop in de aandacht. Wat speelt er precies en waarom zorgt deze zaak voor zoveel onrust?
In het kort
- De rechtszaak rond ‘caso Koldo’ is gestart bij het Spaanse Hooggerechtshof
- Meer dan 75 betrokkenen verschijnen in 13 zittingsdagen voor het Hooggerechtshof
- Nieuwe verklaringen en onthullingen wijzen op schijnbanen, geldstromen en mogelijke politieke invloed
- De zaak draait niet alleen om mondkapjesdeals, maar ook om bredere corruptieverdenkingen
- Tegen hoofdverdachten liggen strafeisen tot 30 jaar cel op tafel
De komende weken staan in het teken van een omvangrijk proces: er staan 13 zittingsdagen gepland en meer dan 75 verdachten, getuigen en betrokken ambtenaren zullen gehoord worden. Spaanse media volgen het proces op de voet. Als alles volgens planning verloopt, eindigt de zaak op 30 april met de slotpleidooien.
De zaak Koldo in het kort
Caso Koldo draait om een groot corruptieschandaal rond de aankoop van mondkapjes tijdens de coronapandemie. Hoofdrolspelers zijn Koldo García, oud-minister van Transport José Luis Ábalos en de Spaanse zakenman Víctor de Aldama.
Volgens justitie speelden betrokkenen overheidscontracten bewust door naar bevriende bedrijven, in ruil voor geld en andere voordelen. Daarbij zou politieke invloed zijn gebruikt om aanbestedingen te sturen in het voordeel van bepaalde personen en partijen.
De zaak legt niet alleen grootschalige fraude bloot, maar ook de nauwe banden tussen politiek en bedrijfsleven in Spanje. Het schandaal bracht de Spaanse politiek eerder al aan het wankelen en zet vooral de regeringspartij PSOE onder druk, omdat meerdere betrokkenen directe banden hebben met de partij.
Caso Koldo: Groot Spaans mondkapjesschandaal onthuld
Eerste procesdag zet zaak direct op scherp
De eerste zittingsdag leverde meteen nieuwe, belastende verklaringen op. Zo verklaarde Jéssica Rodríguez, de ex-partner van Ábalos, dat hij wist dat zij al die tijd salaris kreeg zonder daadwerkelijk te werken bij de Spaanse overheidsbedrijven Ineco en Tragsatec. Ze woonde daarnaast langere tijd in een appartement in het centrum van Madrid, waarvan anderen de huur betaalden.
Ook de broer van Koldo García verscheen in de rechtbank en bekende dat hij enveloppen met contant geld had opgehaald bij het PSOE-hoofdkantoor in Madrid. Volgens familieleden ging het daarbij echter om persoonlijke gunsten en niet om illegale betalingen.
De zaak draait daarmee niet langer alleen om de omstreden mondkapjesdeals, maar ook om mogelijke schijnbanen, contante betalingen en politieke connecties rond de PSOE, de partij van oud-minister José Luis Ábalos.
Nieuwe getuigen deze week aan het woord
De rest van de week verschijnen nog meer getuigen in de rechtbank. Zo zal Claudia Montes, een van de personen die volgens justitie via politieke contacten aan werk kwam, verklaren over haar aanstelling bij staatsbedrijf Logirail en haar contacten met personen uit de kring van oud-minister José Luis Ábalos.
Ook leidinggevenden van onder meer Ineco en Tragsatec worden gehoord. Deze overheidsbedrijven waren betrokken bij de uitvoering van contracten rond de mondkapjesaankoop tijdens de pandemie. De rechtbank wil duidelijk krijgen hoe bepaalde aanstellingen tot stand kwamen en of de gebruikelijke procedures zijn gevolgd.
Onderzoek breidt zich verder uit
Het onderzoek richt zich inmiddels op meer dan alleen de mondkapjesdeals. Zo kijken onderzoekers onder meer naar mogelijke steekpenningen en andere voordelen binnen het netwerk rond Ábalos, zoals het betalen van huur voor mensen uit zijn directe omgeving. Ook leggen zij mogelijke verbanden met andere dossiers, zoals de staatslening aan Air Europa, waarbij volgens onderzoek mogelijk politieke invloed meespeelde.
Daarnaast onderzoekt justitie of betrokkenen politieke invloed gebruikten bij aanstellingen en contracten bij staatsbedrijven. Volgens Spaanse media gaat het in de bredere zaak om fraude die kan oplopen tot meer dan 182 miljoen euro. Dat schetst een beeld van mogelijke corruptie en belangenverstrengeling.
Hoge strafeisen tegen hoofdverdachten
Tegen de hoofdverdachten liggen stevige strafeisen op tafel. Het Openbaar Ministerie vraagt om gevangenisstraffen tussen de 19 en 24 jaar.
In Spanje kunnen ook organisaties en burgers zich als aanklager aansluiten bij een strafzaak, een typisch Spaans juridisch mechanisme. Zij eisen zwaardere straffen, tot 30 jaar cel. De rechter beslist uiteindelijk over de straffen.