Else Beekman
Op TikTok en WhatsApp circuleren de laatste dagen berichten die oproepen tot een nieuwe grensoversteek bij Ceuta. De datum: 15 augustus. De plek: Castillejos, het Marokkaanse Fnideq vlak bij de grens. Dat zou amper twee weken zijn na de crisis van eind juli, waarbij zeker 70.000 mensen de grens probeerden over te steken en minstens 72 mensen omkwamen.
De boodschap die rondgaat is kort en indringend: “Broeders, wat gaat er gebeuren die dag? Zijn jullie er klaar voor? 15 augustus 2026, Fnideq-Ceuta. Die dag zal alles duidelijk worden.” De berichten nodigen mensen uit om aan te sluiten bij groepen op WhatsApp en Telegram, waar het vertrek verder zou worden georganiseerd.
Een van de kanalen die de oproep verspreidt heet ‘haraga mrc’. Harraga is de term die in Noord-Afrika wordt gebruikt voor mensen die illegaal proberen te emigreren of grenzen over te steken. Volgens lokale media in Ceuta, die de oproepen als eerste in kaart brachten, wordt Castillejos ook nu weer als verzamelpunt genoemd.
Ceuta neemt de signalen serieus
De regering van Ceuta heeft de berichten inmiddels doorgestuurd naar de bevoegde veiligheidsdiensten. Woordvoerder Alejandro Ramírez zei tijdens een persconferentie na de wekelijkse regeringsvergadering dat de zorgen reëel zijn. “Na alles wat er is gebeurd, is het logisch dat we ons zorgen maken over dit soort geruchten op sociale media”, aldus Ramírez. Hij hoopt dat het bij geruchten blijft.
Volgens de politie en Guardia Civil is de kans dat de oproep daadwerkelijk tot een massale oversteek leidt voorlopig klein. Spanje en Marokko hebben de grensbewaking sinds eind juli flink opgeschroefd.
Een drijvende barrière in zee
Een belangrijk verschil met eind juli is de nieuwe zeebarrière bij het strand van Tarajal. Daaronder is een scherm tot een meter diep bevestigd om het er onderdoor zwemmen te bemoeilijken. Premier Pedro Sánchez kondigde die vlak na de crisis aan, en sindsdien liggen er ook boeien in het water die de grens tussen Ceuta en Marokko moeten markeren. Dat meldt El Diario.
Het belangrijkste onderdeel is een 500 meter lange, opblaasbare barrière die 30 tot 70 centimeter boven het wateroppervlak uitsteekt en tot een meter diep onder water doorloopt. Daarvoor ligt een extra rij verankerde boeien van de marine. Doel is niet alleen om zwemmers tegen te houden, maar ook om juridisch een duidelijke grens te trekken, zodat mensen die de barrière passeren makkelijker teruggestuurd kunnen worden. De Guardia Civil patrouilleert met boten langs de hele linie.
Vers in het geheugen
De timing maakt de oproep extra gevoelig. Nog geen week geleden probeerden zo’n 72.000 mensen vanuit Marokko de grens bij Ceuta over te steken, onder meer zwemmend langs de pier die de scheiding vormt tussen de Spaanse exclave en Marokkaans grondgebied. Het leger, de Guardia Civil, de Nationale Politie en de lokale politie zetten grote aantallen agenten en militairen in om de stad onder controle te krijgen.
De crisis eiste een zware menselijke tol. Ceuta registreerde 88 doden in het mortuarium en de Spaanse regering houdt het op 72 doden. Marokko telde nog eens 11 slachtoffers aan zijn eigen kust. Reddingsteams zochten daarna nog dagenlang naar vermisten in zee. De gewone forensische capaciteit van Ceuta schoot tekort. Daardoor moest het voormalige militaire hospitaal worden ingericht om lichamen te bewaren en te identificeren. Ook nu, ruim een week later, verblijven er nog bijna 5.000 migranten in de stad. De overlast is groot op een bevolking van 84.000 inwoners.
Geen nieuw fenomeen
Zulke oproepen op sociale media zijn niet nieuw. In 2024 circuleerden vergelijkbare berichten in het Marokkaans-Arabisch (darija) die aanzetten tot een massale oversteek op 15 september. Die zomer werden al dagen geteld met meer dan 700 pogingen om Ceuta zwemmend of via het hekwerk te bereiken. Spanje en Marokko wisten de aangekondigde actie destijds met een groot gezamenlijk veiligheidsoperatie te voorkomen. Desondanks trokken honderden mensen wel naar de grensomgeving.
Meerdere media bevestigen het beeld
Het verhaal blijft niet beperkt tot El Español. Onder meer Infobae, Ceuta Actualidad en El Nacional.cat berichten over dezelfde oproepen, met dezelfde datum en dezelfde verzamelplek. Op sociale media duiken ook hashtags op als “haraga Marruecos” en het woord “himja”, dat zoiets betekent als aanval of bestorming, gekoppeld aan 15 augustus.
Wat Ceuta vraagt aan Madrid en Brussel
Ramírez zei dat de stad op drie punten inzet. Ten eerste extra middelen en agenten van de Nationale Politie om de veiligheid in de wijken te waarborgen. Op de tweede plaats wil Ceuta dat nationale en internationale media een realistisch beeld blijven geven van wat er in de stad gebeurt en is gebeurd. Ten derde vraagt de stad om steun van de Europese instellingen en een stevig antwoord om de twee Europese landgrenzen in Noord-Afrika, Ceuta en Melilla, te beveiligen.
Of de oproep voor 15 augustus daadwerkelijk uitmondt in nieuwe taferelen zoals eind juli, is nog niet te zeggen. Wie in die periode in de regio reist of er woont, doet er goed aan de lokale berichtgeving in de gaten te houden.