Else Beekman
De Spaanse politie en Guardia Civil doorzoeken camerabeelden en straten van Ceuta op zoek naar criminelen en mogelijke yihadisten. Zij zouden de chaos bij de grens hebben gebruikt om Spanje binnen te komen. Volgens onderzoekers zijn inmiddels al zeker tien mensen opgespoord die eerder wegens terrorisme uit Spanje waren gezet, meldt El Confidencial.
Vorige week donderdag stroomden duizenden jonge Marokkanen de grens bij Ceuta over, lopend, zwemmend of over het hek bij de Tarajal-pier. Volgens officiële cijfers gaat het inmiddels om meer dan 72.000 mensen. Het is de grootste ongecontroleerde grensoverschrijding die de Spaanse enclave ooit meemaakte, groter nog dan de crisis van 2021.
Het overgrote deel keerde inmiddels terug naar Marokko. Minister Grande-Marlaska van Binnenlandse Zaken meldde dat inmiddels 70,000 mensen weer op Marokkaans grondgebied staan, deels vrijwillig, deels na uitzetting. Bij de oversteek kwamen al 72 mensen om het leven in de wateren rond Ceuta volgens de cijfers van het Spaanse ministerie. Ceuta’s autoriteiten melden een hoger aantal van 88. Een triest record.
Een paar duizend mensen, over het precieze aantal zijn bronnen het niet eens, blijven in Spanje en willen niet terug. Zij hebben vaak familie of kennissen in Ceuta, waardoor ze onderdak en eten vinden en zich makkelijker kunnen schuilhouden voor agenten.
Beelden van de grens worden nu uitgeplozen
Rechercheurs van de Nationale Politie en de Guardia Civil richten zich vooral op de gevaarlijkste personen onder die groep. In de chaos van de eerste uren vertelden sommige migranten voor de camera dat ze eerder uit Spanje waren gezet wegens zware misdrijven en de verwarring hadden gebruikt om opnieuw over te steken.
Anderen zeiden in Marokkaanse gevangenissen te hebben gezeten voor geweldsmisdrijven. Agenten bekijken nu die tv-beelden terug om deze mensen te identificeren. Ook zoeken ze anderen die minder opvielen voor de camera maar een vergelijkbaar strafblad hebben. Alle beelden van bewakingscamera’s langs het hek en in de stad worden nagelopen. Net als tips van vaste informaten.
Al tien mogelijke yihadisten opgespoord
Wat begon als een vermoeden, is inmiddels bevestigd. Agenten hebben minstens tien mensen gevonden die jaren geleden werden veroordeeld en uitgezet wegens banden met yihadistisch terrorisme. Zij zijn nu opnieuw Spanje binnengekomen en zitten mogelijk tussen de circa 5.000 nog niet gerepatrieerde migranten, aldus El Español.
Dit is niet de eerste keer dat migratieroutes worden gebruikt door yihadisten. In 2021 onderschepte de politie drie mannen die met een bootje de Straat van Gibraltar overstaken en een aanslag met geweren voorbereidden. Volgens cijfers van het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken gebruikte minstens 15 van de opgepakte terroristen van de afgelopen jaren mensensmokkelaars om het land binnen te komen.
Vlak bij Ceuta ligt Castillejos (Fnideq). Deze stad van zo’n 85.000 inwoners geldt als een van de belangrijkste rekruteringsgebieden van yihadistisch terrorisme in Noord-Afrika. Van de circa 1.200 Marokkanen die naar Syrië en Irak vertrokken om zich bij IS aan te sluiten, kwamen er naar schatting 400 uit Castillejos. In november 2024 rolde de politie nog een IS-cel op die actief was tussen Ceuta en Castillejos, met leden die in Madrid en Ibiza woonden.
EU-ministers overleggen over de grens
De zorgen reiken verder dan Ceuta alleen. De ministers van Binnenlandse Zaken van de 27 EU-lidstaten kwamen dinsdag in een spoedvideoconferentie bijeen om de crisis te bespreken, samen met Frontex, Europol en de Europese asielautoriteit. Ierland zit dit half jaar het voorzitterschap voor en leidde het overleg, meldt The Objective. Minister Fernando Grande-Marlaska vertegenwoordigde Spanje.
Landen als Italië, Zweden en Denemarken riepen eerder al op tot strengere maatregelen, tot en met een tijdelijke schorsing van Spanje uit het Schengengebied. Spanje zelf had, samen met 22 andere lidstaten, om het spoedoverleg gevraagd.
Voor wie in Ceuta of de wijdere regio woont, blijft het voorlopig een kwestie van afwachten hoeveel van de vermiste personen de politie weet op te sporen.