Else Beekman
In de Turkse kustplaats Antalya ging vandaag de VN-klimaattop COP31 van start. Daar zullen tot en met 20 november vertegenwoordigers van bijna tweehonderd landen met elkaar spreken over de uitvoering van het klimaatakkoord van Parijs. Ook Spanje is aanwezig, maar dit keer zonder premier Pedro Sánchez. Wel komt het land met een eigen lijstje prioriteiten, waar schone stroom er een van is.
Spanje wordt vertegenwoordigd door derde vicepremier en minister van Ecologische Transitie, Sara Aagesen. De top valt voor Spanje in een politiek drukke periode in aanloop naar de vervroegde parlementsverkiezingen op 29 november. Op de eerdere klimaattoppen in Belém en Bakoe was Sánchez wel zelf aanwezig. Vier Spaanse jongeren maken eveneens deel uit van de Spaanse delegatie. Zij werden geselecteerd door het ministerie uit tachtig aanmeldingen via het programma Generación Clima. De afgelopen maanden volgden zij een opleiding over klimaatbeleid.
Onderhandelen via Brussel
Spanje onderhandelt op de klimaattop niet op eigen houtje omdat de Spaanse positie binnen de lijn past van de Europese Unie. Wel neemt Madrid eigen speerpunten mee. Eurocommissaris voor Klimaat, Wopke Hoekstra, voert namens de EU het woord, samen met het Ierse voorzitterschap van de Raad. Ursula von der Leyen is als Commissievoorzitter aanwezig bij de opening van de leiderstop.
De EU zal in Antalya geen nieuwe financiële toezeggingen doen. Europa vindt dat andere grote uitstoters, zoals de Verenigde Staten en China, te weinig van zichzelf vragen in dit opzicht. De afspraak van Bakoe uit 2024 blijft staan: de steun aan ontwikkelingslanden, afkomstig van overheden en private partijen, moet omhoog tot minstens 300 miljard dollar per jaar. Dat niveau moet uiterlijk in 2035 bereikt zijn.
Schone stroom als speerpunt
De grootste Spaanse inzet is elektrificatie op basis van groene stroom. Turkije wil het aandeel elektriciteit in het wereldwijde energieverbruik verhogen van zo’n 20 procent nu naar 35 procent in 2035. Australië steunt dat voorstel. Voor Spanje is het daarbij essentieel dat die stroom schoon wordt opgewekt. Het land heeft daarvoor een goede uitgangspositie, aangezien in 2025 ruim 55 procent van de Spaanse stroomproductie uit hernieuwbare bronnen kwam.
Verdr wil Madrid meer samenwerking tussen landen, wetenschap en een eerlijke energietransitie. Ook aanpassing aan klimaatverandering staat hoog op de lijst als een logisch gevolg van het feit dat Spanje relatief veel te maken gaat krijgen met de gevolgen van klimaatverandering door zijn ligging aan de steeds verder opwarmende Middellandse Zee.
Wat staat er op het spel?
Over het algemeen lijken de verwachtingen over wat landen op deze klimaattop kunnen bereiken, bescheiden. Inmiddels erkent de VN dat de opwarming de grens van 1,5 graad uit het Klimaatakkoord van Parijs zal overschrijden. Ondertussen voelen olieproducerende landen zich gesterkt door het vertrek van de Verenigde Staten uit het klimaatakkoord, dat sinds januari van kracht is. Zij proberen verwijzingen naar die 1,5 graad af te zwakken en nieuwe rapporten van het klimaatpanel IPCC uit te stellen.
Spanje drukt samen met andere landen juist door en wil dat het slotakkoord het einde van fossiele brandstoffen benoemt.
De vooruitgang verloopt niet snel en eerlijk genoeg, zo waarschuwde VN-klimaatchef Simon Stiell bij de opening. Eerdere toppen legden vooral wereldwijde doelen vast, zei hij. Die gaven regeringen en bedrijven richting, maar nu moeten die afspraken ook resultaat gaan opleveren in de praktijk. Datzelfde uitgangspunt deelt ook de Spaanse autoriteiten, die COP31 de “top van de uitvoering” noemen. Afspraken uit Parijs moeten volgens hen nu definitief worden omgezet in beleid dat productie en consumptie echt verandert.
Twee gastlanden op één top
De opzet van deze COP is ongewoon, aangezien Turkije gastheer en voorzitter is, maar Australië de formele onderhandelingen leidt. Ruim 85 wereldleiders en bijna driehonderd ministers zegden toe te komen. Daaronder ook de Turkse president Erdogan, de Braziliaanse president Lula en VN-chef Guterres. De aanwezige staatshoofden komen bijeen op 11 en 12 november.
Scepcis overheerst bij Spaanse milieuorganisaties
Ecologistas en Acción, Greenpeace, WWF en SEO/BirdLife vinden dat het allemaal veel te traag gaat. Javier Andaluz van Ecologistas en Acción wijst erop dat de afspraak uit Dubai om afscheid te nemen van fossiele brandstoffen nooit is uitgevoerd. Greenpeace vreest een nieuwe gemiste kans. De organisatie wil dat Spanje in 2040 volledig op hernieuwbare energie draait op hernieuwbare energie.
Op 20 november zal blijken of de klimaattop in Antalya meer daden zal opleveren dan woorden. Voor Spanje, dat kampt met hetere zomers, langere periodes van droogte, een afkalvende kust en de gevolgen van een opwarmende Middellandse Zee staat er in elk geval genoeg op het spel.