Diverse Spaanse steden begonnen tijdens de lock down met tijdelijke fiets- en voetpaden te markeren. Dat kon zonder grote investeringen eenvoudig door fietsstroken af te zetten met wat verf en pylonnen. ‘De opmars van tijdelijke fietspaden hangt nauw samen met de politieke wil in een stad om meer mensen op de fiets te krijgen. Waar al heldere plannen beschikbaar waren, hielpen die als versnelling.’, vertelt de Spaanse onderzoeker duurzame mobiliteit David Lois.
Barcelona investeert in deelfietsen
Barcelona werkt al jaren aan een fietsnetwerk dat de hele stad bestrijkt en introduceerde in 2007 het deelfietssysteem Bicing. Voor de coronapandemie gebruikte bijna 3 op elke 100 inwoners de fiets als vervoermiddel. Het doel van de gemeente is dit na de pandemie op te krikken tot 12 procent.
Barcelona breidde het fietsnetwerk met 21 kilometer uit door diverse ventwegen autovrij te maken. In sommige straten ging de maximum snelheid omlaat naar 30 kilometer per uur en delen bus, auto en fiets de straat. Deze fietspaden- of stroken zijn blijvend. Daarnaast gaat de gemeente het aantal deelfietsen in de stad vergroten met 100 nieuwe uitgiftepunten. Eind dit jaar zullen er 519 fietsstations zijn met ruim 7.000 deelfietsen.
Madrid: geen netwerk voor fiets als transportmiddel
De 260 kilometer aan fietspaden in Madrid zijn vooral te vinden in de periferie van de stad en in parken. Die worden door inwoners meer gebruikt voor recreatieve fietstochtjes dan voor dagelijks transport. Slechts 0,6 procent van de Madrilenen gebruikt de fiets als vervoermiddel. Ter vergelijking: in Amsterdam is de fiets goed voor 30 procent van de verplaatsingen. Gedurende de lockdown legde Madrid 12 kilometer tijdelijk fietspaden aan, maar die zijn onderling niet verbonden en de auto leverde geen ruimte in. Automobilisten gebruiken de fietsstroken nu vaak om dubbel te parkeren. Het gebrek aan plannen voor fietsroutes en aan ontwerpervaring is hier volgens mobiliteitsexperts duidelijk terug te zien in de genomen maatregelen.
Eerste stap
In Zaragoza lag al een goed fietsroutenetwerk. Dit werd tijdens de coronacrisis niet uitgebreid. Wel koos de gemeente ervoor de maximale snelheid in enkel straten terug te brengen tot 30 km per uur. In Vitoria werkt de gemeente al tien jaar aan een veilig fietsnetwerk. De afgelopen maanden zette de gemeente hier delen van straten af voor 8 kilometer aan tijdelijk fietspad. ‘Alleen fietspaden aanleggen is niet genoeg, maar het is een eerste stap. Zonder de coronapandemie zou het heel moeilijk zijn geweest. Mensen zouden vragen hoe we het in ons hoofd halen om een rijstrook voor auto’s af te sluiten voor fietsers’, vertelt de directeur voor duurzame innovatie van de gemeente Vitoria, Juan Carlos Escudero.
Blijven investeren
De coronapandemie biedt zo een unieke kans om de het fietsgebruik te bevorderen. Wel moeten stadsbesturen het niet laten bij tijdelijke fietspaden maar blijven investeren in de fiets. ‘Tijdens de de-escalatiefase na de strenge lockdown was er een explosie van fietsgebruik te zien in de Spaanse steden. Dit nam met het toenemende autoverkeer echter direct af’, vertelt de Spaanse mobiliteitsonderzoeker Esther Anaya. ‘Gedragsverandering in het verkeer moet je goed ondersteunen. Je moet de verandering vasthouden.’
Kaarten van fietsnetwerken in El País
El País heeft de tijdelijke maatregelen van verschillende internationale steden (o.a. Parijs, Londen, Oslo, Bogotá, Amsterdam, San Sebastián, Palma, Sevilla, Valencia, Zaragoza, Bilbao, Murcia, Barcelona, Madrid en Málaga) overzichtelijk in kaart gebracht. Op de kaarten staan alleen de fietspaden en –stroken die exclusief voor de fietser zijn. Bestaande fietspaden zijn groen gekleurd en tijdelijke fietsvoorzieningen oranje. De trajecten waar conflicten bestaan tussen fietsers en geparkeerde (Madrid) of rijdende auto’s (Zaragoza) zijn zwart.