Else Beekman
Elk jaar begint de dag op 16 juli in veel Spaanse kustplaatsen met een processie waarin de Virgen del Carmen de hoofdrol speelt. Tegen het vallen van de avond wordt zij op een bootje gedragen onder het toeziend oog van honderden mensen. Wees niet verbaasd als je mensen met kleding en al de zee in ziet rennen, de zo aanbeden Maagd achterna, die haar weg op zee vervolgt.
De Virgen del Carmen is de koningin van de zee en de beschermheilige van de vissers. Haar tocht voor de kust langs vormt altijd weer een mooi schouwspel dankzij de fakkels op tientallen bootjes die samen de varende processie vormen. De voltallige bevolking aan de kust lijkt op 16 juli weer uit zeelieden te bestaan.
Traditionele kleding en muziek
Elk jaar vertrekken overal ’s ochtends voor dag en dauw de processies ter ere van La Virgen del Carmen. De rest van de dag doorkruisen deze optochten waarbij de Maagd de hoofdrol inneemt zoveel mogelijk straten van de visserswijken. Langs de route staan veel geëmotioneerde toeschouwers. Voor de plaatselijke bevolking is dit dé feestdag van het jaar. De tronos (draagbaren) schommelen voort op de schouders van puffende broeders én zusters.
Voor de maagd uit lopen kleine kinderen in kostuum, die hun taak in de optocht bloedserieus nemen en hun kelen schor zingen en schreeuwen. Bovenop de trono staat, rijkelijk met bloemen versierd, de Maagd. Leden van de bijbehorende broederschappen zijn gekleed in zwarte broeken of rokken, witte overhemden en grote rode sjaals om hun middel. De typische muziek doet denken aan die tijdens Semana Santa.
Maagd aan boord
Tegen een uur of negen heeft bijvoorbeeld de processie in Pedregalejo, Málaga de boulevard bereikt. Hier vindt een van de belangrijkste momenten van de dag plaats; het verplaatsen van de maagd van haar trono naar een ‘jábega’, een typisch, historisch houten vissersvaartuig uit de regio Málaga dat door roeiers wordt voortbewogen en speciaal voor deze processie prachtig wordt versierd.
Zodra zij aan boord is, koersen de vissersbootjes naar open zee, om daar, met de spirituele hulp van de Maagd het water te zegenen. Rond half elf ’s avonds ontmoeten de Maagden uit Pedregalejo en El Palo elkaar op zee. Ook dat moment zorgt voor veel emoties bij iedereen die dit spektakel aanschouwt en de Maagd van de vissers en de zee een warm hart toedraagt. De zeekoningin wordt in het schijnsel van vuurwerk en lichtkogels vervolgens, onder luid applaus en viva-geroep, weer van boord getild en op haar trono gezet.
Feest
Dan vervolgt zij haar weg langs het water terug naar haar kerk. Op het moment dat de Maagd over de golven deint, hebben haar dragers, net als het grootste deel van het publiek, tijd om te eten. De boulevards zien zwart van de prachtig uitgedoste mensen. Alle visrestaurants zitten van de nok tot aan de geïmproviseerde, uitgebreide terrassen vol met grote families. Mensen die geen plekje bij een van de restaurants meer hebben kunnen bemachtigen, regelen zelf een barbecue op het strand.
Op veel plekken hebben grote groepen Spanjaarden zich zelfs hele stukken strand toegeëigend om zich tegoed te doen aan gefrituurde of gegrilde vis. Ter afsluiting van de religieuze feestelijkheden volgt in de meeste plaatsen waar Virgen del Carmen uitgebreid wordt gevierd ook een spectaculaire vuurwerkshow. De gemeentes pakken vaak groots uit met prachtig siervuurwerk. Wanneer de Maagd allang weer achter haar gesloten deuren staat, feesten haar aanbidders door tot het weer licht wordt.
Oorsprong Virgen del Carmen verering
De verering van Virgen del Carmen gaat terug tot de tijd van de Karmelieten. Dat was een katholieke kloosterorde die haar oorsprong vindt op de berg Karmel in Israël. Men associeerde de Maagd al snel met bescherming op zee. Vanaf de 18e eeuw werd zij de beschermheilige van vissers en zeelieden in Spanje. Veel vissers zien Virgen del Carmen dan ook als hun beschermengel, die hen veilig door de gevaren van de zee leidt.
Virgen del Carmen in het kort
- Processies op het water: In vrijwel alle kustplaatsen plaatsen leden van de broederschap het beeld van Virgen del Carmen op een boot. Vervolgens varen zij haar door de haven of voor het strand langs. Vaak omringd door andere boten die versierd zijn met bloemen, vlaggen en fakkels.
- Beschermheilige van vissers: Virgen del Carmen is de beschermheilige van vissers en zeelieden, en haar feestdag is een tijd voor vissers om haar te bedanken voor haar bescherming op zee.
- Vuurwerkshows: De festiviteiten eindigen vaak met spectaculaire vuurwerkshows die de nachtelijke hemel boven zee van alle kleuren van de regenboog voorzien.
- Maritieme mis: De dag begint vaak met een speciale mis in de kerk, gewijd aan Virgen del Carmen. Vissers en hun families bidden voor veiligheid en voorspoed.
- Regionale variaties: Hoewel de viering overal in Spanje plaatsvindt, heeft elke regio zijn eigen unieke tradities en gebruiken om de dag te markeren.
- Versierde boten: De boten die deelnemen aan de processies zijn vaak rijkelijk versierd met bloemen, veelal anjers, kransen en beelden van de maagd.
- Feestmaaltijden: Na de religieuze ceremonies en processies, genieten de gemeenschappen van uitgebreide feestmaaltijden. De hoofdrol is hierin weggelegd voor lokale zeevruchten en traditionele gerechten. Stranden zijn vaak gezellig vol met picknickende families.
- Kostuums en klederdracht: Tijdens de festiviteiten dragen veel mensen traditionele klederdracht. Dat draagt bij aan de feestelijke sfeer en aan fraaie foto’s van het schouwspel.
- Feestdag: In alle kustgemeenten met een Virgen del Carmen-viering is 16 juli een feestdag. Dat betekent dat veel winkels en andere bedrijven zijn gesloten.
- Internationale betekenis: Niet alleen zeelieden in Spanje vieren Virgen del Carmen. Ook in andere landen met een sterke maritieme traditie wordt deze Maagd geëerd. Den aan de Filipijnen en delen van Latijns-Amerika.