Elize van Loon
De diplomatieke relatie tussen Israël en Spanje verslechtert. Benjamin Netanyah, de Israëlische premier, heeft Spanje ervan beschuldigd een “diplomatieke oorlog” tegen Israël te voeren. In een videoboodschap verklaarde hij dat Spanje hiervoor “een prijs zal betalen”. De uitspraak markeert een nieuwe escalatie in de al maanden oplopende spanningen tussen beide landen. Israël heeft Spanje uitgesloten van het multinationale Civil-Military Coordination Center (CMCC), het orgaan dat binnen het door de Verenigde Staten geleide vredesplan toezicht houdt op het staakt‑het‑vuren in Gaza.
In het kort
- Israël beschuldigt Spanje van het voeren van een “diplomatieke oorlog” en zegt dat Madrid “een prijs zal betalen”.
- Spanje wordt uitgesloten uit het internationale CMCC‑toezichtorgaan dat het staakt‑het‑vuren in Gaza monitort.
- Israël verwijt Madrid een anti‑Israëlische houding, het in diskrediet brengen van militairen en toenadering tot Iran.
- Spanje reageert fel en roept de EU opnieuw op het associatieverdrag met Israël op te schorten wegens schendingen van internationaal humanitair recht.
Volgens de Israëlische regering heeft Madrid Israëlische militairen publiekelijk in diskrediet gebracht in de context van de oorlog in Gaza. Netanyahu stelde dat landen die Israël “aanvallen” in plaats van “terroristische regimes” — een verwijzing naar Iran — geen partners kunnen zijn in regionale samenwerking. Hij beschuldigde Spanje ervan Israëlische soldaten te hebben “gediffameerd” in recente conflicten.
Verwijten aan het adres van Spanje
Ook de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Gideon Saar, herhaalde de kritiek. Volgens hem heeft de regering‑Sánchez een “duidelijk anti‑Israëlisch vooroordeel” en is Spanje daardoor niet langer geschikt om deel te nemen aan de uitvoering van het Amerikaanse vredesplan of aan het werk van het CMCC. Israël zegt dat Spanje vooraf is geïnformeerd over de beslissing en dat de Verenigde Staten al eerder op de hoogte waren.
Saar sprak daarnaast van een “antisraelische obsessie” van de Spaanse regering, onder meer tijdens de oorlog van de VS en Israël tegen Iran. Het CMCC, gevestigd in Kiryat Gat, wordt bemand door militairen uit Israël en de VS, ondersteund door vertegenwoordigers van zo’n twintig landen, waaronder Spanje.
Twijfels binnen Europa over het CMCC
Diplomaten vertelden eerder dit jaar aan Reuters dat sommige Europese landen hun vertegenwoordigers niet meer terugsturen naar het CMCC. Zij twijfelen aan het nut en de effectiviteit van het centrum. Een westerse diplomaat omschreef het als “een ramp, maar zonder alternatief”.
Kritiek vanuit Israëlische media
Het conservatieve dagblad The Jerusalem Post publiceerde vrijdag een fel opiniestuk waarin Spanje wordt beschuldigd van het “ondermijnen van de westerse alliantie” en het “verzwakken van Europa’s diplomatieke positie”. De krant verwijt premier Pedro Sánchez dat hij de banden met Israël afzwakt en de relatie met Iran herstelt. De toon sluit aan bij kritiek van rechtse en extreemrechtse partijen in Spanje, die Sánchez verwijten een “beschamende rol” te spelen in de oorlog met Iran.
Confrontaties zetten diplomatieke betrekkingen op scherp
De Israëlische regering kondigde ook aan dat de Argentijnse president Javier Milei is uitgenodigd om de fakkel te ontsteken tijdens de officiële ceremonie voor de Israëlische Onafhankelijkheidsdag — een symbolische geste die de politieke verhoudingen verder onderstreept.
De spanningen komen bovenop eerdere incidenten, waaronder de heropening van de Spaanse ambassade in Iran, de Spaanse weigering om lucht‑ en zeevaartverkeer met wapens voor Israël toe te laten, een incident met een Spaanse VN‑blauwhelm in Libanon en een Israëlisch verbod op de toegang van Spaanse ministers tot Israëlisch grondgebied. Daarnaast noemde de Israëlische minister Amichai Chikli premier Sánchez een “complete nobody” en beschuldigde hij hem van “bewuste alignering met Iran, Hamas en Hezbollah”.
Reactie vanuit Spanje
Premier Sánchez herhaalde vrijdag zijn oproep aan de EU om het associatieverdrag met Israël op te schorten vanwege “flagrante schendingen van het internationaal humanitair recht”. Hij waarschuwde dat Europa moet voorkomen dat “er een nieuwe Gaza in Libanon ontstaat”.
De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken, José Manuel Albares, noemde de uitspraken van Chikli “absurd en lasterlijk”. Hij benadrukte dat Spanje alle EU‑sancties tegen Iran heeft gesteund en mensenrechtenschendingen door Teheran heeft veroordeeld. Tegelijkertijd beschuldigde hij Israël ervan de diplomatieke gesprekken tussen de VS en Iran te willen saboteren.
Mogelijke gevolgen voor de EU
Binnen de EU bestaat zorg dat de oplopende spanningen in de diplomatieke relatie tussen Spanje en Israël de gezamenlijke Europese positie verzwakken. Spanje heeft de afgelopen maanden een actieve rol gespeeld in het bepleiten van strengere voorwaarden voor samenwerking met Israël, terwijl andere lidstaten juist voorzichtiger zijn. Hoewel de uitsluiting geen directe gevolgen heeft voor de Europese betrokkenheid bij het vredesproces, illustreert de stap volgens diplomaten de toenemende fragmentatie binnen de internationale aanpak van het conflict.