Else Beekman
In het kort
- Spanje is het enige EU-land dat een verplichte btw‑vrijstelling voor zelfstandigen nog niet heeft ingevoerd.
- Spaanse zzp’ers moeten daardoor gewoon btw rekenen, terwijl elders vrijstelling tot 85.000 euro omzet mogelijk is.
- De zelfstandigenvereniging ATA claimt dat ondernemers zo’n 500 miljoen euro per jaar mislopen door het uitstel.
- Brussel heeft een inbreukprocedure gestart en kan Spanje voor het EU‑Hof brengen met risico op boetes.
De Europese Commissie dreigt Spanje voor het Europees Hof van Justitie te slepen, omdat het als enige EU‑land een verplichte Europese btw-regel voor kleine zelfstandigen nog steeds niet heeft ingevoerd. Daardoor lopen Spaanse zzp’ers een belangrijke vrijstelling mis waar collega’s in andere EU‑landen al wél van profiteren.
De kern draait om Richtlijn (EU) 2020/285, een hervorming van de btw‑regels voor kleine ondernemingen. Alle lidstaten hadden die regels uiterlijk op 1 januari 2025 in nationale wetgeving moeten omzetten om administratie te verlichten en de interne markt eerlijker te maken.
Belangrijkste elementen:
- Een franchise‑regime: kleine ondernemers onder een bepaalde jaaromzet hoeven geen btw te rekenen, af te dragen of periodiek aangifte te doen.
- Grensoverschrijdende werking: kleine bedrijven die in meerdere EU‑landen actief zijn, kunnen onder voorwaarden ook in andere lidstaten profiteren van de vrijstelling.
- Een omzetdrempel tot maximaal 85.000 euro per jaar; onder die grens kunnen zelfstandigen volledig van btw worden vrijgesteld.
In de praktijk betekent dit meestal: geen btw op facturen, geen btw‑aangiften en minder administratie, al kun je dan geen btw op zakelijke kosten aftrekken. Vooral voor zelfstandigen die diensten leveren aan klanten in andere EU‑landen (bijvoorbeeld online diensten aan particulieren in Nederland of Duitsland) moet dit het leven een stuk eenvoudiger maken.
Waarom loopt Spanje achter?
Volgens de Europese Commissie is Spanje momenteel het enige EU‑land dat het verplichte vrijstellingsregime voor kleine ondernemers niet heeft ingevoerd. De Spaanse belastingdienst legt op haar website wel uit welke EU‑regels vanaf 1 januari 2025 zouden gelden. Alleen is daarvoor een wijziging van de nationale btw‑wet (Ley del IVA) nodig en die is nog niet aangenomen.
De regering heeft de maatregel ondergebracht in een breder pakket fiscale hervormingen. Het wetsvoorstel is echter in het parlement blijven hangen door politieke en budgettaire onenigheid. Daarom heeft de Europese Commissie een inbreukprocedure gestart en Spanje formeel aangemaand om de richtlijn alsnog om te zetten.
Europese richtlijnen zijn bindend qua doel, maar lidstaten bepalen zelf de precieze uitwerking, zoals de drempel en sectorale uitzonderingen, en daarvoor is in Spanje een gewoon wetstraject via Congres en Senaat nodig.
Druk van zelfstandigenvereniging ATA
De zelfstandigenvereniging ATA verwijt de regering dat zij Spaanse zelfstandigen op achterstand zet ten opzichte van collega’s in andere EU‑landen. In december 2025 diende ATA een officiële klacht in bij de Europese Commissie. De kern van die klacht was dat het uitblijven van de vrijstelling een ‘ernstig concurrentienadeel’ veroorzaakt en de groei van kleine bedrijven belemmert.
Volgens ATA hoeven zelfstandigen in andere landen vaak geen btw te rekenen zolang zij onder de nationale drempel blijven, terwijl Spaanse zelfstandigen vanaf de eerste euro btw moeten berekenen. De organisatie vraagt Brussel om Spanje formeel als in gebreke te bestempelen en om eventueel sancties op te leggen totdat de richtlijn is omgezet. ATA schat dat zelfstandigen met het nieuwe regime ongeveer 500 miljoen euro per jaar zouden besparen, terwijl het ministerie van Financiën juist vreest voor een vergelijkbaar verlies aan belastinginkomsten en daarom aarzelt.
Juridische stappen en risico op boetes
De inbreukprocedure van de EU verloopt in stappen: eerst een formele aanmaning, daarna een gemotiveerd advies en uiteindelijk kan de Commissie naar het Hof van Justitie van de EU stappen. Uit documenten waar ATA naar verwijst blijkt dat de Commissie Spanje al in januari 2025 heeft aangeschreven. Later stuurde ATA nog een gemotiveerd advies met een korte termijn om de wet te veranderen.
Spanje heeft die termijn laten verlopen en nog geen wet aangenomen. Daarom ligt de weg naar het Hof nu open. Oordeelt het HOf dat Spanje de richtlijn te laat heeft omgezet, kan het land een dwangsom of een eenmalige boete krijgen en gedwongen worden de Europese regels snel in nationale wetgeving op te nemen. Daarbij kan ook bepaald worden of de vrijstelling (gedeeltelijk) met terugwerkende kracht moet gelden vanaf 1 januari 2025.
Wat merken expat-zzp’ers hiervan in Spanje?
Zolang de Spaanse wet niet wordt aangepast, blijft alles bij het oude: zelfstandigen in Spanje moeten btw in rekening brengen en afdragen volgens de huidige regels, zonder algemene vrijstelling tot 85.000 euro omzet. Dat geldt ook voor veel diensten aan klanten in andere EU‑landen, waar de bestaande, complexere grensoverschrijdende btw‑regels blijven gelden.
Zo kunnen Nederlandse en Belgische zzp’ers die zich in Spanje hebben gevestigd, fiscaal en administratief zwaarder uitkomen dan vergelijkbare kleine ondernemers in andere EU‑landen. Gelijke regels binnen de EU zijn nodig voor een eerlijke concurrentie en een goed werkende interne markt, zo benadrukt de Europese Commissie. En Spanje loopt daar nu duidelijk uit de pas.