Else Beekman
Meer dan twintig Europese landen, waaronder Spanje, Italië, Frankrijk, Duitsland, hebben zich verenigd rond één doel: de natuurgebieden van het continent beschermen tegen de eigen populariteit. Het gaat om Natura 2000- gebieden. Dit netwerk omvat meer dan 27.000 beschermde locaties in de Europese Unie. Vogelrichtlijngebieden, kwetsbare kustlijnen, oude bossen: stuk voor stuk plekken die zijn aangewezen omdat ze uniek zijn voor de biodiversiteit van het continent. Precies dat maakt ze ook aantrekkelijk voor toeristen. En daar wringt de schoen.
Deze natuurgebieden zijn goed voor zo’n 85 miljard euro per jaar aan toeristische inkomsten. Een indrukwekkend bedrag, maar ook een risico: als de drukte te groot wordt, tast dat precies datgene aan wat de bezoekers komen bewonderen. Alle 27 EU-lidstaten hebben nu een gezamenlijk akkoord ondertekend om die balans te bewaken.
Twaalf maatregelen op tafel
De basis is een rapport van 54 pagina’s, waarin Natura 2000 twaalf mogelijke maatregelen op een rij zet. Niet allemaal nieuw want sommige worden al toegepast en andere zijn in de maak. Maar samen vormen ze voor het eerst een gedeelde leidraad voor heel Europa.
Niet elk gebied kampt met hetzelfde probleem. Een moerasgebied heeft andere kwetsbaarheden dan een besneeuwde bergtop of een duinenrij aan zee. Daarom lopen de aanbevelingen uiteen: van het instellen van een maximale bezoekerscapaciteit tot het opdelen van gebieden in zones met verschillende beschermingsniveaus.
Andere ideeën die op tafel liggen: bezoekersquota, vergunningen vooraf, toegangsprijzen, beperkte autotoegang, strenger toezicht op touroperators. En, waar nodig, een verbod op activiteiten die de meeste schade aanrichten zoals jagen, kamperen, sportvissen, duiken, klimmen, ankeren. In plaats daarvan moet ruimte komen voor vormen van toerisme die minder impact hebben op de natuur.
Overvolle Playa de las Catedrales
Hoe groot de vraag naar dit soort plekken inmiddels is, bleek recent nog bij de Playa de las Catedrales in Galicië. Ondanks het bestaande bezoekersmaximum van zo’n 4.800 mensen per dag, toonden beelden van La Sexta vorige week een enorme rij wachtenden bij de toegang. Zelfs met een streng quotum blijft de belangstelling voor dit soort natuurgebieden ook nog torenhoog.
Ook elders slaan bezoekers voor een mooie foto op de socials toegangsverboden in de wind. Zo betreden enthousiastelingen keer op keer massaal de duinen van Maspalomas op Gran Canaria, een officieel beschermd natuurgebied.
Geen wet, wel een duidelijk signaal
Belangrijk om te weten: de regels in het rapport zijn aanbevelingen, geen verplichte wetgeving vanuit Brussel. De uitvoering ligt bij de gebieden zelf, en die vallen doorgaans onder regionaal of lokaal bestuur. Het zal dus uiteindelijk een provincie, een regionaal parlement of een gemeente zijn die beslist hoe (en of) deze ideeën in de praktijk worden gebracht.
Toch geeft het rapport een duidelijk signaal af: de tijd dat natuurgebieden onbeperkt toegankelijk waren voor massatoerisme, lijkt voorbij.