Else Beekman
De Spaanse regering is een belangrijke stap dichter bij de massale regularisatie van migranten die vóór 31 december 2025 minstens vijf maanden in Spanje verbleven en werkten. Volgens het ministerie van Migratie steunt de Raad van State de gekozen aanpak in grote lijnen. Wel plaatst het hoogste adviesorgaan scherpe kanttekeningen. Ondertussen werkt de regering nog aan enkele technische aanpassingen, zodat de regeling zo snel mogelijk definitief kan worden goedgekeurd.
In het kort
- De Spaanse regering ziet steun van de Raad van State voor de migratieregeling.
- De regeling kan uitkomst bieden aan ruim een half miljoen mensen zonder papieren.
- Het kabinet past de tekst nog aan op enkele juridische punten.
- Een strafblad blijft een harde reden om niet in aanmerking te komen.
Het gaat om een buitengewone regeling voor mensen die zonder geldige papieren in Spanje verblijven. De maatregel kan volgens Spaanse media gevolgen hebben voor ongeveer een half miljoen migranten. Een intern politierapport wijst erop dat het aantal aanvragers wel eens hoger zou kunnen uitvallen. De regering presenteert het advies van de Raad van State daarom als een duidelijke steun in de rug, ondanks dat het document nog technische opmerkingen en aanbevelingen bevat die de tekst moeten wapenen tegen mogelijke rechtszaken.
Juridische route via koninklijk besluit
Het ministerie van Inclusie, Sociale Zekerheid en Migratie benadrukt dat de regularisatie via een wijziging van het vreemdelingenreglement juridisch mogelijk is. Dat betekent dat het kabinet kiest voor een snellere route via een koninklijk besluit (real decreto), in plaats van voor een nieuwe wet via het parlement. Politiek ligt dat gevoelig: oppositiepartijen PP en Vox hebben fel kritiek geuit en spreken van een “premie op illegaliteit” en een “oproep tot meer illegale immigratie”. De regering wijst er echter op dat de Raad van State deze weg binnen het grondwettelijk kader aanvaardbaar vindt, mits de tekst op specifieke punten wordt aangescherpt.
De maatregel is het resultaat van een akkoord tussen de regering en Podemos, en grijpt terug op een burgerinitiatief (Iniciativa Legislativa Popular) dat in 2024 door meer dan 700.000 burgers werd ondertekend en door een brede meerderheid in het Congres werd gesteund. De Raad van State waarschuwt wel dat de regering in de toelichting niet mag suggereren dat dit koninklijk besluit een directe uitvoering van dat burgerinitiatief is, omdat de juridische routes fundamenteel verschillen.
Wat verandert er nog?
Een van de punten die nog verduidelijkt worden, is de definitie van “kwetsbaarheid”. Volgens de aangepaste uitleg geldt dat voor mensen die vóór 1 januari 2026 in Spanje zijn aangekomen en op het moment van hun aanvraag al vijf maanden in een onregelmatige situatie verkeren. Die verduidelijking moet voorkomen dat er later discussie ontstaat over wie wel of niet in aanmerking komt.
Naast de vijf maanden verblijf moeten aanvragers ook kunnen aantonen dat ze hebben gewerkt, een arbeidsaanbieding hebben, of in een kwetsbare situatie verkeren die door sociale diensten is erkend.
Ook is er aandacht voor mensen die al een procedure voor internationale bescherming hebben lopen. De Raad van State wijst erop dat een verblijfstitel op basis van asiel of bescherming niet tegelijk kan bestaan met een vergunning uit deze migrantenregularisatie. Daarom wil de regering vastleggen dat die bescherming geldig blijft totdat de beslissing over de nieuwe verblijfs- en werkvergunning definitief positief is.
Strafblad en gezinnen blijven belangrijke punten
De Spaanse regering benadrukt verder dat het ontbreken van een strafblad een harde voorwaarde blijft. Aanvragers mogen bovendien geen risico vormen voor de openbare orde, de openbare veiligheid of de volksgezondheid.
Daarnaast wijst het advies op de positie van minderjarige kinderen en andere nauwe familieleden. Ook dat past in de bredere bedoeling van de maatregel: minder administratieve onzekerheid, meer rechtszekerheid en een betere sociale integratie van mensen die vaak al langere tijd in Spanje wonen en werken. Ontheemden uit Oekraïne vallen hier overigens buiten, omdat voor hen al een aparte beschermingsregeling bestaat.
Verwachte impact en regionale verdeling
De regularisatie raakt naar schatting 500.000 migranten, maar een intern rapport van het nationale immigratiecentrum (CNIF) schat dat het aantal aanvragers kan oplopen tot 1,35 miljoen. De impact zal het grootst zijn in regio’s met veel seizoensarbeid en informele sectoren, zoals Andalusië (landbouw), Catalonië (dienstensector) en Madrid (horeca en zorg). Voor veel betrokkenen kan de regeling het verschil betekenen tussen jarenlange onzekerheid en eindelijk legaal wonen en werken, met toegang tot het belastingsysteem, de gezondheidszorg en formele arbeid.
Snelle goedkeuring lijkt dichtbij
Spaanse media melden dat de regering de aangepaste tekst mogelijk al op dinsdag 14 april in de ministerraad wil goedkeuren. Alles wijst erop dat Madrid tempo wil maken. Zodra het besluit in het staatsblad (BOE) verschijnt, opent er een aanvraagperiode die naar verwachting tot 30 juni 2026 loopt. Daarmee blijft de migrantenregularisatie een van de meest besproken sociale en politieke dossiers van dit moment in Spanje.
Geen groen licht uit Brussel
De Europese Commissie laat weten dat Spanje haar niet officieel op de hoogte heeft gesteld van de plannen voor de massale regularisatie. In een brief aan de Spaanse afvaardiging van de Europese Volkspartij benadrukt EU-commissaris Magnus Brunner dat een Spaanse verblijfstitel alleen recht geeft om in Spanje te wonen en werken, niet om vrij door de rest van de EU te reizen.
Mocht iemand met zo’n nationale vergunning toch zonder papieren in een ander EU-land worden aangetroffen, dan geldt de regel: terugkeren naar Spanje. Brussel waarschuwt dat in een grenzeloos Europa de beslissingen van één lidstaat gevolgen kunnen hebben voor de hele Unie, en roept Madrid op tot “oprechte samenwerking” om dat te voorkomen. Kortom: de regularisatie is een Spaanse zaak, geen Europese vrijbrief.