Else Beekman
De bezuinigingsmaatregel van de Spaanse overheid heeft vooral betrekking op een eigen bijdrage voor medicijnen. In het bestaande systeem kreeg je als 65-plusser een recept van de dokter op een formulier met rode letters.
De groene variant was voor mensen onder 65 jaar. Rood betekende ‘gratis’ en groen betekende een eigen bijdrage van 40 procent. Met ingang van 1 juli 2012 is de eigen bijdrage voor alle leeftijden verhoogd.
Daarnaast heeft de Spaanse overheid 425 medicamenten van de verstrekkingenlijst verwijderd. Wie een dergelijk medicament nodig heeft, moet het 100 procent zelf betalen.
Gepensioneerden
Ook na 1 juli 2012 ligt de grens bij 65 jaar. Waren de medicamenten voor gepensioneerden gratis, momenteel betaalt deze groep per recept 10 procent zelf met een maximum van 8, 14 of 61,08 euro per maand (afhankelijk van de hoogte van het pensioen).
Wanneer iemand gedurende 3 achtereenvolgende maanden meer betaalt dan het maximum, heeft men recht om het teveel betaalde terug te vorderen.
Jonger dan 65 jaar
Iemand die minder verdient (uit werk of uitkering) dan 18.000 euro per jaar, betaalt 40 procent van de medicijnkosten. Ligt het inkomen tussen de 18.000 en 100.000 euro per jaar, dan moet 50 procent worden betaald. Bij een inkomen van meer dan 100.000 euro op jaarbasis moet 60 procent worden bijgedragen.
Het inkomen bevat het belastbaar inkomen (Renta). Bezittingen zoals een eigen huis worden daarin niet meegenomen.
De invoering van dit nieuwe systeem betekent ook dat er INSS zorgpassen verstrekt moeten worden met daarop de inkomensgegevens van de houder. Ook zal er een koppeling met de belastingdienst (Hacienda) moeten komen om de gegevens jaarlijks te actualiseren.
Mensen zonder werk en zonder uitkering vormen een belangrijke uitzondering op de regel: zij hoeven geen eigen bijdrage te betalen. Ook chronisch zieken worden enigszins gespaard: zij betalen 10 procent mee.
Uitdagingen
De minister van Gezondheidszorg was bijzonder trots op dit systeem en inmiddels blijkt dat het aanzienlijke bezuinigingen oplevert voor de Spaanse autonome regio’s.
Een keerzijde van deze medaille is het grote aantal mensen dat maandelijks teveel eigen bijdrage betaalt, maar niet weet hoe het teveel betaalde terug te vorderen.
Het systeem werd ook ‘hals over kop’ ingevoerd, zonder dat de nieuwe INSS zorgpassen gereed waren en zonder de vereiste koppeling met de belastingdienst.
Wie nooit of nauwelijks bij de apotheek komt, heeft er geen last van, maar zoals zo vaak zijn de ouderen, gehandicapten en chronisch zieken de dupe.
Momenteel (2013) is het zo dat er voor gepensioneerden een geautomatiseerd systeem in werking is gesteld waarmee teveel betaalde eigen bijdragen worden verrekend met het pensioen.
Andere eigen bijdragen
Naast de eigen bijdrage voor medicijnen, hebben de autonome regio’s Madrid en Catalonië geprobeerd een extra euro per recept in te voeren. Het Constitutionele Hof heeft echter geoordeeld dat deze maatregel in strijd is met de grondwet, waarin een universele toegang tot de gezondheidszorg is verankerd.