Judith Goeree
Op een doordeweekse avond staat een groep woningzoekers opeengepakt in een trappenhuis in Madrid. Een half uur later is de bezichtiging voorbij. De makelaar heeft al meerdere kandidaten. Wie twijfelt, valt af. Het tafereel is geen uitzondering. Het is de nieuwe realiteit op de Spaanse huurmarkt in de steden.
Huren breekt maand na maand records
De huren in Spanje stijgen onafgebroken. Vorig jaar namen de prijzen gemiddeld met 8,5 procent toe. De vierkante meter kost inmiddels bijna vijftien euro; voor een doorsnee appartement komt dat neer op zo’n 1.184 euro per maand. In steden als Barcelona, Valencia, Málaga en Palma de Mallorca liggen de bedragen nog hoger.
Tot zestig procent van het inkomen
Voor veel huishoudens slokt de huur 40 tot 60 procent van het inkomen op. Alles boven de 30 à 35 procent geldt als financieel riskant, maar voor veel huurders is het dagelijkse realiteit.
Starters, jonge gezinnen en alleenstaanden merken het het eerst. Sparen lukt nauwelijks, een koopwoning raakt uit beeld. Wat ooit een tijdelijke oplossing was, wordt een permanente situatie. De gevolgen zijn duidelijk voelbaar: minder uitgaven, uitgestelde plannen, langere werkdagen. Wonen bepaalt het hele budget.
Crisis woningmarkt raakt steeds meer mensen
Voor veel mensen is het zoeken naar een betaalbare woning inmiddels een dagelijkse bron van stress. Huren en huizenprijzen stijgen gestaag door, terwijl inkomens achterblijven. Steeds meer huishoudens moeten puzzelen om de maand door te komen.
Dat gevoel leeft breed. Uit een recente peiling van onderzoeksbureau DYM, uitgevoerd in opdracht van de krant 20minutos, blijkt dat wonen op dit moment de grootste zorg is onder Spanjaarden. Meer dan de helft van de ondervraagden vindt dat het woningtekort de hoogste prioriteit van de regering moet zijn.
Daarmee is het probleem allang geen kwestie meer van individuele pech, maar van een nationale crisis.
ECB waarschuwt voor oververhitte markt
Niet alleen huurders en makelaars trekken aan de bel. Ook de Europese Centrale Bank uitte eerder al haar zorgen over de Spaanse woningmarkt. Volgens de bank liggen de woningprijzen in Spanje veel hoger dan inkomens en economische groei rechtvaardigen. Dat maakt de markt kwetsbaar. Een plotselinge terugval kan bouwprojecten stilleggen en de economie schaden, zonder dat huren automatisch betaalbaarder worden.
Vooral jongeren en mensen met lage inkomens betalen daarvoor de prijs. Voor hen raakt zowel kopen als huren steeds verder buiten bereik.
Te veel vraag, te weinig huizen
De oorzaak van de huurcrisis is simpel en hardnekkig: de vraag groeit sneller dan het aanbod. Waar verhuurders vroeger een paar geïnteresseerden hadden, melden zich nu soms twintig kandidaten voor één woning. Individuele bezichtigingen veranderen in kijkdagen, en wie niet direct beslist, vist achter het net.
Nieuwe bouwprojecten houden het tempo niet bij. Vergunningen duren lang, bouwgrond is schaars en er is een tekort aan vakmensen. Daardoor blijft het structurele tekort van betaalbare huurwoningen in de Spaanse grote steden bestaan. Dat de prijsstijging nu iets afzwakt, betekent dan ook niet dat huren goedkoper wordt, het betekent vooral dat huurders hun grens hebben bereikt.
De stad uit, de provincie in
Steeds meer mensen wijken daarom uit naar randgebieden. Rond Madrid trekken huurders naar Toledo of Guadalajara. Rond Barcelona zoeken bewoners hun heil verder landinwaarts of langs de kust buiten de metropool.
De huur daalt daar soms met honderden euro’s per maand, maar de reistijd loopt op. Een uur extra pendelen per dag is voor velen geen uitzondering.
Wie niet wil verhuizen, zoekt andere oplossingen: een kamer huren, samenwonen met vrienden of kiezen voor gedeelde woonvormen. Het zijn praktische noodmaatregelen, zelden een gewenste keuze.
Sociale huur groeit, maar langzaam
Overheden investeren intussen meer in betaalbare en beschermde huurwoningen. Het aandeel sociale nieuwbouw neemt toe en er gaat extra geld naar publieke projecten. Maar nieuwbouw kost tijd. Tussen plan en oplevering zitten jaren. Tegen de tijd dat de eerste huurders de sleutel krijgen, is de markt alweer veranderd. Het tempo is te laag om het tekort aan betaalbare woningen in Spanje snel te dichten.
Huren wordt noodzaak
De vooruitzichten bieden weinig verlichting. Deskundigen verwachten dat de huren blijven stijgen, alhoewel minder explosief dan voorheen. Daarmee verandert het karakter van de stad. Wie er werkt, kan het zich niet vanzelfsprekend veroorloven in diezelfde stad te wonen. Leerkrachten, zorgmedewerkers en starters wijken daarom steeds vaker uit naar buitenwijken en provinciesteden.
Zo dreigt de Spaanse stad onbetaalbaar te worden voor iedereen die er een leven wil opbouwen. Huren is geen keuze meer, het is een noodzaak geworden.
Huurders in Málaga verzetten zich tegen speculatie en uitzetting