Else Beekman
Doorgaans vormen wolven de grootste vijanden voor veeboeren die hun kuddes vrij laten grazen, zowel overdag als ’s nachts. Om te voorkomen dat de Iberische wolf, van oudsher een vaste inwoner van het Iberische Schiereiland, ’s nachts hun schapen komt doden, zetten veel boeren vallen neer, verspreiden gif of schieten ze dood. Op die manier worden de veeboeren weer de grootste vijanden voor het voortbestaan van de wolf.
In Spanje leven naar schatting nog tussen de 2.000 en 2.500 wolven. Roedels komen met name voor in het noordwesten van Spanje in de regio’s Galicië, Asturië, Cantabrië en Castilla y León. Er zijn verdwaalde roedels aangetroffen meer naar het zuiden in de Sierra Morena en ten zuiden van Madrid, maar hier zijn ze praktisch uitgestorven.
‘Beheerd beschermd’
De Spaanse afdeling van het Wereld Natuur Fonds maakte onlangs via de website bekend dat de actie ‘No a las batidas del lobo en Asturias’ met 45.000 handtekeningen succesvol is geweest en dat op dit moment de autoriteiten aan het onderzoeken zijn of de regelgeving omtrent legale jacht op wolven gewijzigd moet of kan worden. Deze actie was een reactie op het feit dat sinds 15 september 2017 wolven in Asturië ‘beheerd beschermd’ zijn. Dat wil zeggen dat de autoriteiten toestaan dat jagers zonder toestemming, zonder beperkingen en zonder vrijwel enige vorm van toezicht wolven mogen doden. Dit op basis van het feit dat een derde van Asturië is verklaard tot wolvenvrije zone. Volgens het WWF is deze maatregel desproportioneel en illegaal. HEt betekent namelijk dat wolven ten noorden van de Duero gedood mogen worden en dat roedels die ten zuiden van de rivier leven strikt worden beschermd. Hier mag een wolf alleen gedood worden in buitengewone gevallen en enkel wanneer overvloedig aantetoond kan worden dat er belangrijke schade is toegebracht aan vee en er geen haalbare alternatieven zijn. Ook worden vangstquota getoetst aan wetenschappelijke criteria. In buurland Portugal wordt de wolf in alle gevallen beschermd.
Vreedzame samenleving
Tijdens het forum in Madrid waren veel boeren aanwezig die al maatregelen nemen om in relatieve vrede samen te kunnen leven met wolven en andere boeren die er onlangs mee begonnen zijn. Vanuit de overheden kan ook beter meegwerkt worden volgens Ecologistas en Acción en het WWF die de volgende maatregelen daartoe voorstellen:
- In geval van een aanval van wolven op vee moet er een snelle uitbetaling van de schadevergoeding volgen
- Meer gebruik moet worden gemaakt van hekken onder stroom en andere beschermingsmaatregelen voor het vee
- Boeren moeten subsidies ontvangen om Mastiff honden te kunnen aanschaffen die hun vee zullen beschermen
- Opnieuw het beroep van herder invoeren en belangrijker maken
- Ontwikkeling van plannen voor de extensieve veeteelt.
Leerzaam wolvenpark in Antequera
Tijdens een bezoek aan het Wolvenpark in Antequera kun je alles leren over wolven en hun gedrag. Ook hoor je er waarom een wolf als een dolle tekeergaat als hij in een wei met schapen terechtkomt die niet kunnen vluchten. In de vrije natuur moet een roedel wolven vaak leven van eens in de paar dagen een grote prooi, zoals een hert. Komt een wolf nu, omdat hij zijn ontzettend scherpe neus achterna loopt en omdat zijn habitat steeds meer door de mens en infrastructuur wordt overgenomen, in de buurt van een weitje vol met schapen en hij weet zich er toegang toe te verschaffen, dan stopt hij niet met doden totdat alle schapen dood zijn. Een wolf kan natuurlijk nooit vijf of tien schapen eten, maar zijn instinct zegt dat hij zwakke en niet vluchtende dieren moet doden. In de natuur zorgt dat voor evenwicht. De zieke en zwakke dieren worden gedood zodat de sterke gezonde dieren zich kunnen voortplanten. Dus een wei vol lamme schapen die niet vluchten geeft een signaal aan de wolf dat hij door moet gaan tot hij geen levende prooi meer ziet.
How wolves changed rivers
Dit zorgt er natuurlijk niet voor dat het imago van een wolf verbetert. Terwijl de aanwezigheid van een wolf juist goed kan zijn voor het natuurlijk evenwicht. Dat laatste wordt – zij het erg overdreven volgens experts die later korte metten maakten met de beweringen die in de video worden gedaan – prachtig in beeld gebracht in de korte documentaire ‘How wolves changed rivers’. In het Amerikaanse Yellow Stone National Park werd de wolf geherintroduceerd met grote gevolgen, zelfs voor de loop van de rivier.
Jaarlijks 500 wolven gedood
In Spanje is de wolf nog steeds ernstig bedreigd en volgens Ecologistas en Acción zijn er nauwelijks resultaten te zien van alle pogingen om het dier te beschermen. En ondanks dat het dier met uitsterven is bedreigd woren er volgens de organisatie jaarlijks ruim 500 gedood. Daarom gaat de organisatie verder met het verbeteren van het imago van de wolf en het aantonen dat er prima met het dier samengeleefd kan worden.
Positieve boer
Een van de boeren onder de ruim zestig die aangeeft op goede voet met de wolf te zijn is Leandro Valle. Hij legde op het forum in Madrid uit dat de wolf ‘de laatste van de vele bedreigingen voor de veeteelt is’. Aanvallen van de wolf zijn te voorkomen als men de juiste maatregelen treft. In ruil daarvoor zorgt de wolf dat het ecosysteem in balans blijft door te voorkomen dat er teveel graseters komen die weer ziektes kunnen oplopen die ook een bedreiging vormen voor het vee. Valle gaf ook aan dat het beleid ten aanzien van intensieve veeteelt en bescherming van wolven op centraal niveau moet worden uitgezet en niet per autonome regio zoals nu het geval is. ‘Dat zorgt alleen maar voor chaos en onduidelijkheid met wolven en vee als slachtoffers’.