Else Beekman
Koning Felipe en koningin Letizia zijn dinsdag in Ceuta door een enorme menigte onthaald. Het is het eerste bezoek van een Spaans staatshoofd aan de stad sinds november 2007. De Noord-Afrikaanse enclave is ruim twee maanden na de massale grensoversteek van eind juli nog altijd zichtbaar aangeslagen.
Rond twaalf uur luidden de klokken van het heiligdom Santa María de África. Het plein ervoor stond toen al vol. Het koningspaar vloog eerst naar Málaga en stapte daar over op een helikopter, die om 12.17 uur in Ceuta landde. Op dat moment brak ook de zon door. De belangstelling was groot: volgens El Mundo waren er meer dan tweehonderd journalisten geaccrediteerd.
Emoties langs de route
Het publiek scandeerde leuzen als “Ceuta wordt niet verkocht, Ceuta wordt verdedigd” en “we zijn caballas, en we zijn Spanjaarden”. Caballa is de bijnaam van de inwoners van Ceuta. Veel mensen waren zichtbaar ontroerd.
Carmen, zeventig jaar geleden in Ceuta geboren, noemt de grensoversteek van 30 juli “verschrikkelijk”. Ze was negentien jaar geleden ook bij het bezoek van Juan Carlos I en Sofía. Naast haar staat Malika, een moslima uit Ceuta met hoofddoek, die “onze koningen” wil begroeten. Een andere vrouw, Patricia, wachtte vier uur om koningin Letizia de hand te schudden. Normaal is er volgens haar nog niets in haar stad: “Ze zijn niet weg, ze slapen in portieken en lopen door de straten. Maar dit bezoek geeft ons moed.”
Felipe en Letizia namen ruim de tijd. Een half uur lang schudden ze hande, aaiden ze peuters over hun bol en Letizia ging zelfs op de foto met drie jonge meiden. Halverwege stak de koningin over naar de andere kant van de straat om daar ook mensen te begroeten. Allebei signeerden ze spullen die hen werden aangereikt. Regiopresident Juan Jesús Vivas liep met hen mee en werd eveneens luid toegejuicht.
Fluitconcert voor de regeringsvertegenwoordiger
De sfeer sloeg om toen regeringsvertegenwoordiger David de la Encina arriveerde. Het publiek riep “weg, weg” en scandeerde dat Ceuta “het graf van het sanchismo” wordt, daarmee verwijzend naar de Spaanse premier die vorige week vervroegde verkiezingen aankondigde. De la Encina is nog maar kort in functie. Zijn voorganger, Miguel Ángel Pérez Triano, trad enkele weken geleden af. Dat gebeurde nadat zijn kabinetschef had erkend dat er vooraf wel degelijk waarschuwingen waren geweest voor de grensoversteek.
Ondanks dat hij was uitgenodigd door de koning, was premier Pedro Sánchez er niet bij. Bronnen in het regeringspaleis zeggen dat hij niet meegaat omdat het om een reis binnen Spanje gaat. Bij het bezoek van het koningspaar aan het door overstromingen getroffen Paiporta was hij er wel. Namens de regering reist minister van Territoriaal Beleid Ángel Víctor Torres mee.
Het bezoek was al gepland voordat Sánchez vervroegde verkiezingen uitschreef. Volgens El Mundo kleuren die verkiezingen wel de woorden die de koning in Ceuta tot de bevolking richt.
Een bezoek met diplomatieke lading
Het bezoek ligt gevoelig omdat Marokko Ceuta en Melilla claimt. Deskundigen verwachten dat Rabat de reis als een bevestiging van de Spaanse soevereiniteit zal opvatten. Dat zal spanningen tussen beide landen als gevolg hebben. Voor koning Felipe is het zijn eerste bezoek aan de twee autonome steden sinds hij in 2014 koning werd.
Na de ontvangst op straat sprak het koningspaar in het stadhuis met twaalf vertegenwoordigers uit de lokale samenleving. Zo hoorden zij hoe Ceuta er 75 dagen na de massale binnenkomst van tienduizenden migranten, van wie het merendeel is teruggekeerd, er voor staat. In het Gulden Boek van de stad bedankten Felipe en Letizia de inwoners voor hun warme ontvangst. Het bezoek was volgens hen al lang gewenst en stond nog open. “Er was een schuld die we vandaag inlossen”, schreven ze, terwijl ze tegelijk “de nabijheid en genegenheid van heel Spanje” wilden overbrengen.
Daarna brachten ze een onaangekondigd bezoek aan het heiligdom van de beschermheilige van de stad. Onderweg naarde Parador voor de lunch schudden ze ook nog vele handen.
Bloemen voor de omgekomen migranten
In het stadhuis spraken Felipe en Letizia ook met regiopresident Vivas en minister Torres. Torres heeft namens de Spaanse regering het centrale gezag over de crisis in Ceuta. Na afloop schetste Vivas een somber beeld. De stad maakt volgens hem het moeilijkste moment uit haar recente geschiedenis door. Ceuta is “een snelkookpan die elk moment kan ontploffen”, waarschuwde hij.
‘s Middags bezocht het koningspaar de basisschool Vicente Aleixandre. Daarna gingen ze naar de begraafplaats waar de – veelal anonieme – migranten liggen die omkwamen tijdens de grensoversteek van 30 en 31 juli. Het was een van de beladen momenten van de dag.
Felipe en Letizia blijven vannacht in Ceuta slapen. Dat is een bewuste keuze: ze willen met hun bezoek laten zien dat de monarchie achter de samenleving staat.
Woensdag reist het koningspaar door naar Melilla, dan in gezelschap van minister van Migratie Elma Saiz. “Dit geeft ons een flinke energieboost,” zei een van de vrouwen langs de route. “We houden vol, maar eigenlijk zijn we op.”