Else Beekman
Sinds de invoering van de lage-emissiezone (ZBE) zeggen ruim zes op de tien winkeliers dat hun verkoop is gedaald en bijna acht op de tien ondervraagden gaan minder vaak naar het centrum van Málaga. Sinds donderdag 14 oktober deelt Málaga geen boetes meer uit in de zone. Wat gebeurt er nu met de tienduizenden boetes die al zijn uitgedeeld?
Het onderzoek werd uitgevoerd door de Unión de Consumidores de Málaga, een consumentenorganisatie en gefinancierd door het districtsbestuur Centro van de gemeente. Volgens 30 procent van de ondervraagden hebben de beperkingen ook invloed gehad op wat ze kopen en waar.
Parkeren is het grootste struikelblok
Een parkeerplek vinden in de stad is lastig of erg duur in een garage, en dat houdt 47,2 procent van de ondervraagde consumenten weg uit de stad. 41,7 procent wijst rechtstreeks naar de toegangsbeperkingen voor auto’s. Een kwart zegt liever naar een (overdekt) winkelcentrum te gaan.
Onzekerheid over de regels in de ZBE speelt ook mee. Sommige consumenten weten niet of ze met hun auto de zone in mogen en anderen weten niet welke milieusticker ze nodig hebben, of dat ze een boete riskeren. Die onzekerheid treft vooral mensen van buiten de stad die erheen moeten om er te werken, hun familie te bezoeken of iets te regelen hebben. Een deel van de ondervraagden vindt de maatregel “oneerlijk” voor auto’s uit de rest van de provincie.
Ondernemers merken het in hun omzet
57,1 procent van de ondervraagde ondernemers vindt dat de lage-emissiezone in Málaga hun zaak schaadt. 62,5 procent ziet minder verkoop, minder vraag naar diensten en minder klanten.
Toch heeft 57,1 procent van de zaken geen enkele maatregel genomen. Van de ondernemers die wel iets deden, zette 28,6 procent in op meer promotieacties. 14,3 procent paste de openingstijden aan. Over de steun is men kritisch: 81,8 procent vindt de steunmaatregelen voor de handel rond de ZBE onvoldoende.
Meer parkeerplaatsen en goedkoper openbaar vervoer
Consumenten en winkeliers pleiten er vooral voor dat het centrum makkelijker bereikbaar wordt. 75 procent van de ondervraagden vraagt om meer parkeerplaatsen. 69,4 procent wil korting op het openbaar vervoer. Ook willen ze betere verbindingen met verder gelegen wijken en gemeenten, soepelere regels en duidelijkere informatie over toegang en boetes.
Openbaar vervoer is nu al de populairste manier om naar het centrum van Málaga te gaan. 66,7 procent van de ondervraagde consumenten neemt meestal de bus, de metro of ander openbaar vervoer. 16,7 procent komt lopend. Winkeliers willen daarnaast financiële steun en campagnes die klanten terug naar het centrum halen.
De consumentenorganisatie waarschuwt ook voor extra kosten voor gezinnen die geen nieuwe auto kunnen betalen. Zij moeten buiten de zone parkeren en het laatste stuk lopen of het openbaar vervoer nemen. Dat kost meer tijd en geld.
Rechter zet streep door de boetes
Het goede nieuws voor mensen met oude auto’s is dat sinds woensdag 14 oktober geen boetes meer worden uitgedeeld. De gemeente volgt daarmee een uitspraak van het hooggerechtshof van Andalusië (TSJA), zo maakte wethouder van Mobiliteit Trinidad Hernández dinsdag bekend.
Die uitspraak dateert van 6 mei en kwam er na een beroep van Vox. Het knelpunt was dat de camera’s alleen auto’s beboetten zonder milieusticker die buiten Málaga-stad wegenbelasting betaalden. Volgens de rechter is dat discriminerend. Het verplicht hebben van een lage-emissiezone zelf stond niet ter discussie.
Vox en de linkse oppositiepartij Con Málaga vroegen in de gemeenteraad al eerder om de boetes stop te zetten. Het stadsbestuur weigerde dat. De verordening moest volgens de gemeente gewoon gelden tot de uitspraak definitief was. Pas nu het TSJA op verzoek van de gemeente heeft verduidelijkt wat er precies vernietigd is, stopt Málaga ermee.
Tienduizenden boetes, geen antwoord
Ondertussen zitten duizenden bestuurders die al wel een boete betaalden met een vraag of zij hun geld terugkrijgen en of zij openstaande boetes nog moeten betalen? De gemeente zegt dat op dit moment nog te bestuderen. Dus er is geen besluit en geen termijn.
Uit cijfers die Con Málaga opvroeg gaat het wel om veel geld. Tussen december 2025 en eind juli zouden er 46.562 boetes zijn uitgeschreven. Alleen al in juni en juli kwamen er 11.105 bij, terwijl op dat moment de rechter zijn uitspraak al had gedaan. Daarna bleven de camera’s gewoon werken. Als dat op hetzelfde tempo als daravoor gebeurde, zou het totaal aantal boetes al op de 60.000 euro kunnen liggen. Een boete kost 200 euro, of 100 euro bij snelle betaling. Zo zijn de boetes tot en met juli al goed voor 4,6 tot 9,3 miljoen euro.
Hernández zegt dat de beslissing bij de gemeentelijke dienst ligt die de inning van de boetes regelt. De gemeente zal “met de grootste rechtmatigheid” kijken naar de procedures en de verschillende fases waarin de boetes zich bevinden.
Minder opbrengst dan gepland
Toch had de gemeente op meer opbrengst gehoopt. In het oorspronkelijke plan voor de ZBE rekende Málaga op bijna 12 miljoen euro per jaar aan boetes. Daarvoor waren gemiddeld ruim 260 boetes per dag nodig. In werkelijkheid lag het tempo met 184 per dag lager.
In de begroting voor 2026 stond geen apart bedrag voor ZBE-boetes. Wel rekende de gemeente op bijna 19 miljoen euro aan boetes in totaal. Voor de begroting van Málaga lijkt het wegvallen van die boetes niet echt een probleem. De gemeente lost de laatste jaren schulden af en heeft geld achter de hand.
Wie maanden geleden al betaalde, zit in een minder gunstige situatie dan wie bezwaar maakte of nog niet heeft betaald. Hetzelfde geldt voor het verschil tussen een voorgestelde boete en een definitieve. Bestuurdersorganisaties raden de eerste groep aan het bedrag bij de gemeente terug te vorderen.
Nieuwe regels, maar wanneer?
De gemeente is nu bezig de verordening aan te passen. Hernández wil eerst kijken naar de volgens haar “zeer tegenstrijdige” uitspraken over lage-emissiezones in heel Spanje. Ze wijst opnieuw naar de Spaanse regering, die volgens haar geen gezamenlijke criteria heeft vastgelegd. Voordat de nieuwe regels gaan gelden, moet er nog een inspraakronde komen met ruimte voor bezwaren.
Duidelijk lijkt wel dat de nieuwe verordening geen onderscheid meer kan maken op basis van waar iemand wegenbelasting betaalt. Of de geplande uitbreiding naar auto’s met een B-sticker vanaf 30 november doorgaat, is nog onduidelijk. Voorlopig krijgt wie nu naar het centrum van Málaga gaat met de auto geen boete.