Else Beekman
Marokko en Portugal blazen een oud plan nieuw leven in en plannen een rechtstreekse elektriciteitsverbinding tussen de twee landen, zonder tussenkomst van Spanje. Het nieuws komt op een gevoelig moment. De betrekkingen tussen Madrid en Rabat staan al weken onder druk door de crisis rond Ceuta.
In het kort
- Portugal en Marokko willen een directe stroomkabel aanleggen en vragen daarvoor financiering aan bij de Europese Commissie.
- De kosten werden in 2018 geraamd op zo’n 800 miljoen euro, al is dat bedrag inmiddels achterhaald.
- Marokko is nu voor zijn Europese stroomverbinding volledig afhankelijk van twee kabels via Spanje.
- Het plan komt op een moment van aanhoudende spanningen tussen Spanje en Marokko rond de migratiecrisis in Ceuta.
Een tweede route naar Europa
Marokko is op dit moment volledig aangewezen op Spanje voor zijn aansluiting op het Europese stroomnet. Via de Straat van Gibraltar lopen twee kabels van 400 kilovolt. Dat is de enige route waarlangs elektriciteit tussen Marokko en Europa heen en weer gaat. Spanje en Marokko spraken in februari 2019 ook al af om een derde verbinding aan te leggen, goed voor 700 megawatt en destijds begroot op zo’n 150 miljoen euro. Die zou eigenlijk al voor 2026 klaar moeten zijn.
Het nieuwe plan met Portugal voorziet in een tweede, onafhankelijke route. Lissabon en Rabat hebben afgesproken om samen bij Brussel voor financiële steun aan te kloppen en te onderzoeken of het project de status van Europees belang kan krijgen. Ook willen ze privaat kapitaal aantrekken, zodat niet alle kosten bij belastingbetalers en energieverbruikers terechtkomen. Beide regeringen plannen nieuwe gesprekken in Brussel en willen het onderwerp opnieuw bespreken tijdens een bilaterale top, voorzien voor begin 2027, meldt El Economista.
Timing niet toevallig
Dat dit plan nu weer op tafel komt, valt samen met een moeilijke periode tussen Madrid en Rabat. Eind juli staken meer dan 70.000 mensen zonder papieren vanuit Marokko de grens over naar de Spaanse autonome stad Ceuta. Dat leidde tot een diplomatieke crisis die nog altijd voortduurt.
Die spanning speelt inmiddels ook mee in de discussie over energie. In Spaanse media werd de afgelopen weken geopperd dat Spanje de bestaande stroomverbinding met Marokko zou kunnen inzetten als drukmiddel in het conflict over Ceuta. Marokkaanse media reageerden daar fel op en verweten Spaanse publicaties dat ze aansturen op een stroomonderbreking als afschrikmiddel, schrijft TheObjective. Een directe kabel naar Portugal zou Marokko minder kwetsbaar maken voor zo’n scenario.
Ook een megaproject richting Duitsland
Marokko werkt daarnaast aan een veel groter plan om zijn energie-export naar Europa te vergroten. In dat plan mijdt het land Spanje bewust volledig. Het gaat om Sila Atlantik: twee onderzeese kabels van zo’n 4.800 kilometer die zonnestroom en windenergie rechtstreeks vanuit Marokko naar Duitsland moeten transporteren. De initiatiefnemers mikken op een export van ongeveer 26 terawattuur per jaar, goed voor zo’n 5 procent van het Duitse elektriciteitsverbruik. De investering wordt geschat tussen de 30 en 40 miljard euro, en de route zou langs Portugal, Spanje, Frankrijk, België en Nederland lopen zonder ergens op het Spaanse net aan te takken.
Diplomatiek blijft het gespannen
Ondertussen laat Marokko ook in woorden weinig ruimte voor toenadering rond Ceuta. Minister Nizar Baraka noemde Spanje deze week nog “een essentiële partner”, maar voegde daar direct aan toe dat Marokko “geen palmbreedte” van zijn grondgebied zal opgeven, meldden onder meer Infobae en Deia.