Nederlandse financier op Mallorca spil in Spaanse Plus Ultra-zaak

Een huiszoeking in een woning op Mallorca die volgens Spaanse media toebehoort aan de Nederlandse finacier Simon V. blijkt een opvallende rol te hebben gespeeld in het uitdijende Spaanse onderzoek naar de redding van luchtvaartmaatschappij Plus Ultra. In deze zaak wordt inmiddels ook oud-premier José Luis Rodríguez Zapatero onderzocht, die overigens iedere betrokkenheid bij onregelmatigheden ontkent.

De Spaanse financiële recherche UDEF had het voorzien op de woning in Santa Maria del Camí, in het binnenland van het Balearische eiland. Bij de huiszoeking namen agenten onder meer goud, sieraden, luxe horloges, computers, harde schijven en USB-sticks in beslag.

In het onderzoek geldt V. als een van de personen die de Spaanse justitie op het spoor brachten van een internationaal financieel netwerk. Via dit netwerk zouden geldstromen uit onder meer Venezuela zijn verplaatst en witgewassen via vennootschappen, rekeningen in het buitenland en schijnbaar gewone zakelijke transacties.

Leningen vlak voor de redding

Centraal hierin staat de kleine Spaanse vliegmaatschappij Plus Ultra met sterke banden met Latijns-Amerika. Het bedrijf kreeg midden in de coronacrisis in 2021 53 miljoen euro steun uit een Spaans noodfonds voor strategische ondernemingen.

Vanwege de bescheiden rol van Plus Ultra in het Spaanse luchtverkeer was die redding vanaf het begin omstreden. Het Spaanse Hooggerechtshof zoekt nu uit of een deel van het publieke geld via de leningen van de Nederlandse financier is weggesluisd naar vennootschappen en rekeningen in onder meer Zwitserland, Gibraltar, Montenegro, het Verenigd Koninkrijk en Mauritius.

Volgens het Spaanse onderzoek verstrekte V. via verschillende bedrijven leningen aan Plus Ultra kort voordat de staatssteun werd toegekend. Het gaat om vennootschappen als Allpa Wira Trading UK, Wailea Invest LTD en Valerian Corporation. V. heeft tegenover het parket in Genève verklaard dat de leningen volledig door Plus Ultra zijn terugbetaald.

Juist die terugbetalingen trekken de aandacht van de Spaanse justitie. De rechter vermoedt dat Plus Ultra bijna 16 miljoen euro van de ontvangen steun heeft overgemaakt naar bedrijven die in verband worden gebracht met een internationaal witwasnetwerk. Minstens 2,5 miljoen euro zou terecht zijn gekomen op moeilijk te traceren buitenlandse rekeningen.

Spoor via Zwitserland en Frankrijk

De zaak kwam niet alleen in Spanje op gang. Zwitserse en Franse autoriteiten deden al onderzoek naar een vermoedelijk netwerk dat geld uit Venezuela zou hebben verplaatst via Europa, belastingparadijzen en bedrijven in de grondstoffenhandel. In die stukken dook ook de naam van de Nederlandse financier op. Volgens Spaanse media wordt gekeken naar geldstromen die verband kunnen houden met Venezolaanse staatsmiddelen, goudhandel en zakelijke structuren rond ondernemers uit Venezuela en Peru. De Spaanse anticorruptieaanklagers vermoeden dat Plus Ultra mogelijk werd gebruikt als schakel in dat bredere netwerk.

Zaak raakt oud-premier Zapatero

Dat oud-premier Zapatero, in het pluche van 2004 tot 20011, als verdachte is opgeroepen maakt deze zaak explosief. De onderzoeksrechter ziet aanwijzingen dat de oud-premier in het netwerk van invloed en tussenpersonen rond Plus Ultra een centrale rol zou hebben gespeeld.

Zapatero ontkent dat met klem. In een videoboodschap zei hij dat hij nooit enige actie heeft ondernomen bij een overheidsinstantie of publieke organisatie in verband met de redding van Plus Ultra. Ook benadrukt hij dat al zijn publieke en privéactiviteiten volgens de wet zijn verlopen.

Zijn eerste verhoor stond aanvankelijk gepland voor 2 juni, maar is op verzoek van zijn verdediging uitgesteld. Hij moet nu op 17 en 18 juni verschijnen bij de Audiencia Nacional. Het is de eerste keer in de recente democratie dat een voormalig Spaans regeringsleider in deze vorm als verdachte moet verklaren in een strafzaak.

Politieke druk op Sánchez

Voor premier Pedro Sánchez komt de zaak op een lastig moment. Zapatero is een partijgenoot en nog altijd een invloedrijke figuur binnen de socialistische PSOE. De regering wijst op de onschuldpresumptie en verdedigt dat de redding van Plus Ultra destijds volgens de regels is verlopen.

De oppositie ziet dat anders en gebruikt de zaak om de regering verder onder druk te zetten. Daarbij draait het niet alleen om de vraag waarom Plus Ultra als strategisch bedrijf werd gered, maar vooral om wat er daarna met het publieke geld is gebeurd.

Voorlopig gaat het om verdenkingen. Niemand is in deze zaak veroordeeld. Wel wordt steeds duidelijker dat de Plus Ultra-affaire niet langer alleen draait om een omstreden luchtvaartredding, maar om een internationaal onderzoek met vertakkingen naar Mallorca, Venezuela, Zwitserland, Frankrijk, de Verenigde Staten en de hoogste regionen van de Spaanse politiek.