Else Beekman
De Spaanse neonazigroep Núcleo Nacional mag voorlopig niets meer doen. Een onderzoeksrechter in Gijón heeft alle activiteiten van de organisatie stilgelegd. De kantoren in Madrid, Burgos en Valladolid gaan dicht. Ook laat de rechter de bankrekeningen van de verdachten bevriezen en de socialemediakanalen van de groep blokkeren.
Een week geleden vormde een grote politieactie de aanleiding voor de genomen maatregelen. Veertien leden van neonazigroep werden opgepakt. Daaronder de complete top van de beweging. Arrestaties werden uitgevoerd in Asturië, Guadalajara, Burgos, Alicante, Pontevedra en Valladolid. Agenten doorzochten ook het hoofdkantoor in Madrid.
Verdacht van criminele organisatie en haatmisdrijven
De rechter verdenkt de veertien van lidmaatschap van een criminele organisatie, haatmisdrijven en illegaal wapenbezit. Tien van hen kwamen op zondag 8 november onder voorwaarden vrij. Ze moesten hun paspoort inleveren, mogen Spanje niet uit en moeten zich elke week melden bij de rechtbank.
Bij de huiszoekingen vond de politie ook wapens, al hadden sommigen daarvoor wel een vergunning. Voor de boksbeugels en tasers die agenten in beslag namen, hadden ze die niet.
Neonazigroep Núcleo Nacional is ‘paramilitair’
In de gerechtelijke stukken die de krant elDiario.es inzag, noemt de rechter Núcleo Nacional een “paramilitaire” organisatie. Er is volgens haar sprake van een duidelijke hiërarchie waarin de top de acties van de leden plant en coördineert. Veel van die acties zijn gewelddadig.
Dat concludeert de rechter op basis van afgeluisterde gesprekken, waarin leden zeggen dat “zonder training geen enkele opstand gaat werken”. Ook praten ze over “naar de wapens grijpen”. Volgens politierapporten reisden in oktober meerdere mensen uit de kring van Núcleo Nacional naar Oekraïne. Daar kregen ze militaire training van personen met banden met het Azov-bataljon. Ook zouden leden van de groep contacten onderhouden met extreemrechtse groepen elders in Europa en in de Verenigde Staten.
Oorsprong bij jongeren in Asturië
In eerste instantie richtte de politie zich op een groep extreemrechtse jongeren uit Asturië. Die noemden zich “White Boys” en veel van hen waren minderjarig. Onder leiding van een bestuurslid van Núcleo Nacional deden ze mee aan gewelddadige acties. Via telefoontaps en observaties kwamen de rechercheurs vervolgens bij de top van de organisatie uit. Die overlegde via een WhatsAppgroep met de naam “La Cúpula” (de top). Daarin zaten onder anderen de broers Rico Olivares, onder wie leider Iván Rico, en Enrique Lemus. Lemus is al jaren een bekend gezicht in het Spaanse neonazistische milieu. Ook de falangiste Isabel Peralta blijkt bij de verdachten te zitten. Zij leidt de groep Bastión Frontal en kreeg eerder dit jaar celstraf voor het oproepen tot geweld tegen migranten.
De partij kreeg een adres in Valladolid. Dat is hetzelfde pand waar vroeger Democracia Nacional zat, de extreemrechtse partij waar Lemus jarenlang actief was. De Guardia Civil had de groep toen al in het vizier. Núcleo Nacional riep op tot een “gezamenlijke strijd” op straat tegen wat de groep een buitenlandse “invasie” noemt.
Van straatbeweging naar partij
Núcleo Nacional ontstond na de protesten bij het hoofdkwartier van de PSOE in de Madrileense calle Ferraz, in november 2023. Die demonstraties waren gericht tegen de amnestiewet voor Catalaanse separatisten. Begin dit jaar registreerde Lemus de beweging als een politieke partij onder de naam Noviembre Nacional.
Een dag na de arrestaties had Núcleo Nacional een grote mars gepland in Madrid. Deze werd na de aanhoudingen afgeblazen. De organisatie spreekt hierover op sociale media als “repressie door de staat”.
De groep lag in Asturië al langer onder vuur. In februari demonstreerden leden in Gijón bij het verwijderen van een monument voor militairen die in de Burgeroorlog aan de kant van Franco vochten. Ze riepen daarbij neonazistische leuzen. Dat was voor de Asturische regering de aanleiding om de regionale overheid te vragen tegen dit soort groeperingen op te treden.