Else Beekman
Spanje wil zijn datacenters verplichten grotendeels op groene stroom te draaien. De sector waarschuwt dat dit averechts kan werken. Volgens de branchevereniging staat tot 90 procent van de verwachte nieuwe investeringen op de tocht, goed voor tientallen miljarden euro’s.
In het kort
- Spanje eist dat datacenters minstens 80% van hun stroom uit hernieuwbare bronnen halen, ieder uur van de dag.
- Daarbij komen digitale soevereiniteitsregels: operators moeten in EU gevestigd zijn en gevoelige gegevens mogen EU niet verlaten.
- De branchevereniging SpainDC vreest dat hierdoor tot 90% van de verwachte 67 miljard euro aan investeringen wegvloeit.
- Boetes kunnen oplopen tot 500% van de netwerkkosten, in het uiterste geval verliest een datacenter zijn netaansluiting.
- Regio’s reageren verdeeld: vooral PP-besturen in Madrid en Andalusië zijn kritisch, Catalonië zegt er al aan te voldoen.
Wat staat er in de nieuwe datacenterwet?
Eind augustus kwam de Spaanse regering met een concept-koninklijk besluit dat duurzaamheids-, water- en soevereiniteitseisen stelt aan datacenters. De kern is dat minstens 80 procent van het energieverbruik uit hernieuwbare bronnen moet komen. Voor elke megawatt die een datacenter verbruikt, moet er in de achttien maanden voor ingebruikname ook een megawatt nieuwe groene energiecapaciteit zijn bijgebouwd. Bovendien moet ieder uur dat het datacenter draait, 80 procent van het stroomverbruik op dát moment daadwerkelijk uit hernieuwbare bronnen komen.
Wie zich niet aan de regels houdt, betaalt fors. In het minst ernstige geval loopt de toeslag op netwerkkosten op tot 100 procent. In het zwaarste geval, wanneer minder dan 20 procent van het jaarverbruik aan de eis voldoet, kan dat oplopen tot 500 procent. Een datacenter kan zelfs zijn aansluiting op het elektriciteitsnet kwijtraken.
Daar komen nog eisen bij op het gebied van digitale soevereiniteit. Operators moeten in de EU gevestigd zijn, data moet binnen Europa blijven, en datacentra die overheidsgegevens beheren of relevant zijn voor de nationale veiligheid mogen niets delen met landen buiten de EU.
De sector slaat alarm
Volgens brancheorganisatie SpainDC kan Spanje als de huidige groei van datacentra doorzet tussen 2026 en 2030 zo’n 67 miljard euro aan directe en indirecte investeringen binnenhalen. Met de nieuwe wet in de huidige vorm zou 80 tot 90 procent daarvan volgens de organisatie alsnog naar andere Europese landen kunnen wegvloeien. Voorzitter Emilio Díaz wijst in Expansión vooral naar de korte overgangstermijn van zes maanden. Voor bedrijven die al jaren vooruit plannen met vergunningen, grond en stroomcontracten, is dat volgens hem simpelweg te weinig tijd.
SpainDC vroeg de regering om meer tijd voor inspraak en om samen met de sector rond de tafel te gaan. Het eerste is gedeeltelijk gelukt want het ministerie voor Ecologische Transitie verlengde de inspraaktermijn van 4 naar 10 september. Op het gevraagde technische overleg wacht de sector nog altijd.
Politieke tegenstand vanuit de oppositie
De reacties uit de sector en de regio’s lopen uiteen. De regionale overheid van Madrid verzet zich tegen het besluit en vindt dat netcongestie beter kan worden opgelost door het net te versterken, niet door investeringen af te remmen. Ook Andalusië, Aragón en Extremadura hebben kritische opmerkingen ingediend. Alleen Catalonië laat juist weten dat de eigen geplande projecten al aan de nieuwe eisen voldoen.
Ook op landelijk politiek niveau loopt de weerstand op. Oppositiepartij PP riep afgelopen maandag in stilte de verantwoordelijke bestuurders van de elf regio’s waar de partij regeert bijeen om de gezamenlijke strategie tegen het besluit af te stemmen. Volgens bronnen bij de partij zitten alle elf regio’s “op één lijn”.
Vooral Madrid en Aragón, beide door de PP bestuurd, hebben veel te verliezen. Aragón rekent op zo’n 47 miljard euro aan datacenterinvesteringen tot 2029, goed voor meer dan 10.000 banen en circa 4,3 miljard euro aan belastinginkomsten. In de regio Madrid lopen 56 datacenterprojecten, waarvan 15 al in aanbouw, samen goed voor zo’n 15 miljard euro aan investeringen en tot 24.000 potentiële banen. Regiopresident Isabel Díaz Ayuso en de Aragonese regiopresident Jorge Azcón werken naar eigen zeggen tegen de klok om hun bezwaren tijdig in te dienen.
Zowel de PP en brancheorganisatie SpainDC benadrukken dat de nieuwe regels, mochten ze ongewijzigd doorgaan, de strengste van heel Europa zouden zijn. Bovendien zouden ze met terugwerkende kracht ook projecten raken die nog niet op het elektriciteitsnet zijn aangesloten. Een PP-woordvoerder verwoordde de vrees kernachtig: “De investeerder die eenmaal wegvliegt, komt niet meer terug.”
Waarom de regering dit doet
De regering redeneert anders. Die wil voorkomen dat datacenters, waarvan de stroomvraag de komende jaren flink zal groeien, alle beschikbare groene stroom opslokken. Ook wil het kabinet niet dat de groeiende vraag naar elektriciteit leidt tot meer gebruik van aardgas. Dat zou in landen als de Verenigde Staten en Ierland al tot hogere energierekeningen voor consumenten hebben geleid. Ook het waterverbruik van datacenters speelt mee in de afweging.
Hoe nu verder
Tot 10 september kunnen bedrijven en overheden nog officieel reageren op het wetsvoorstel. Daarna bepaalt de regering of, en in hoeverre, de kritiek tot aanpassingen leidt. Voor internationale investeerders die een datacenter in Spanje overwegen, blijft het voorlopig afwachten hoe de definitieve regels er precies uit gaan zien.